Fréttablaðið - 05.06.2014, Qupperneq 25

FIMMTUDAGUR 5. júní 2014 | SKOÐUN | 25
Mikið veður hefur verið
gert út af ummælum odd-
vita Framsóknarflokks-
ins í Reykjavík um meinta
andúð á múslimum. Öfugt
við marga aðra kenninga-
smiði held ég ekki að þarna
sé um að ræða úthugsað
samsæri um að snúa Fram-
sóknarflokknum til öfga-
stefnu fasista til þess að afla
atkvæða í gruggugum polli
þegar allt annað var þrotið.
Ég held að málið sé miklu einfald-
ara. Byrjandi í pólitík með enga
reynslu og harla litla þekkingu jafn-
vel á samþykktri stefnu síns eigin
flokks en með tiltekna persónulega
tengslasögu við múslimska borgara
í útlöndum, gerði sér ekki þau sann-
indi ljós að einstaklingur sem val-
inn er til þess að leiða hóp flokks-
systkina sinna í kosningabaráttu
verður að hafa gætur á því hvað
hann segir. Frambjóðandinn gerði
sér ekki ljóst að slíkur einstakling-
ur í oddvitasæti talar fyrir fleiri en
sjálfan sig og ummæli eins og þau
sem viðhöfð voru teljast vera gefin
fyrir framboðsins hönd. Svo festi
frambjóðandinn sig fyrr en varði
í sinni eigin bullinkollu og sprikl-
aði þar eins og fiskur fastur á öngli.
Festist æ meir því meir sem sprikl-
að var. Ég er ekki í nokkrum vafa
um að þeir fjölmörgu, góðu Fram-
sóknarmenn sem ég þekki munu
taka að sér að uppfræða þennan
byrjanda á vígvelli framboða um
einföldustu undirstöðuatriði og trúi
ekki öðru en hún muni læra þegar
fram í sækir – svona þegar góðir
félagar úr flokknum og reynslan
taka höndum saman um að hjálpa
til við heimalærdóminn.
Draugur vakinn úr myrkri
þjóðarsál
Ég hef því sannast sagna ekki mikl-
ar áhyggjur af því að Framsóknar-
flokkurinn sé að verða fasískur þótt
byrjanda í framboði blautum á bak
við bæði eyrun hafi illa orðið fóta-
skortur á eigin tungu. Ég hef miklu
meiri áhyggjur af því að sú bullin-
kolla vakti upp mikinn og óvæntan
stuðning í hópi íslenskra kjósenda
sem mættu fúsir til leiks þegar for-
ingi gaf sig fram sem að minnsta
kosti sýndist vera að flytja boðskap
fasisma um ekki bara óvild heldur
blint hatur á tilteknum hópi mikils
minnihluta Íslendinga. Miklu verri
er þó eftirleikurinn. Þegar þessi
hópur veitti fordómum sínum og
hatri útrás á blogginu með heiftúð-
ugu orðbragði og jafnvel líflátshót-
unum.
Getur ekkert sjálft– nema æpt og
hótað
Nú er það vel þekkt úr evrópskri
sögu að sá hópur einstaklinga sem
móttækilegastur er fyrir slíkum
boðskap og blindu hatri á minni-
hlutahópa og útlendinga er yfirleitt
fólk sem er illa upplýst, illa að sér,
illa skrifandi og illa máli farið og
þarfnast því einhvers foringja sem
getur komið orðum að þeim hugs-
unum sem þrífast þarna í myrkum
afkimum þjóðarsálar. Það ræður
ekki við að taka sjálft þátt í upp-
lýstri umræðu, hvað þá heldur að
færa þekkingarleg rök fyrir skoð-
unum sínum en er umsvifalaust
mætt öllum að óvörum þegar slík-
ur málflutningur öðlast einhvers
konar viðurkenningu í orðræðum
einhvers foringja. Þá er það mætt
tilbúið jafnvel til ofbeldisverka ef á
þarf að halda, æpandi fúkyrði með
hnefana á lofti.
Þessi sögusannindi koma óhjá-
kvæmilega í hugann þegar lesið
hefur verið bloggið og hlustað hefur
verið á innhringingarnar þennan
sólarhring sem liðið hefur frá kosn-
ingaúrslitunum í Reykjavík. Satt
er það að ekki er þar víða fyrir að
fara mikilli uppfræðslu, ekki mik-
illi þekkingu, ekki miklum orða-
forða umfram sóðaskap, blót, ragn,
heift, og heitingar, ekki mikilli mál-
vöndun og varla getu til þess að staf-
setja á skiljanlegri íslensku algeng-
ustu orð tungunnar eins
og reynt hefur þó verið að
kenna yngstu börnum fjög-
urra kynslóða. Margt af
þessu fólki fengi hvergi inni
í prentmiðlum en lætur sig
hafa það að koma fyrir augu
alþjóðar á netinu með þenn-
an grunnfærna hatursboð-
skap, jafnvel undir mynd af sjálfu
sér með fjölskyldunni!
Sagan endurtekin?
Ritstjóri Morgunblaðsins mun hafa
sagt eitthvað á þá leið að umræðuna
um hatursfulla afstöðu margra
Íslendinga til útlendinga og minni-
hlutahópa þurfi að fara að taka ef
ekki á illa að fara. Það er rétt hjá
honum að tími er kominn til þess að
draga þessa skoðanahópa, sem nú tjá
sig ákafast á netinu, fram í dagsljós-
ið og láta þá standa fyrir máli sínu
opinberlega svo það komi áþreifan-
lega í ljós á hve þunnri þekkingu
og á hve veikluðum röksemdum
málflutningurinn hvílir. Þegar það
hefur verið eftirminnilega opin-
berað held ég að fáir myndu vilja
láta aðra kenna sig við aðild að þeim
„hæfileikahópi“. Og þó? Það skyldi
þó aldrei vera?!? Það skyldi þó aldrei
vera að slíkt hugarfar sé hin hliðin á
íslensku þjóðrembunni? Þannig var
það í nasistaríkinu þýska. Þar var
fasisminn einfaldlega hin hliðin á
þjóðrembu „aríanna“. Þannig getur
sagan endurtekið sig – og á til að
gera það stundum.
Hin hliðin á
þjóðrembunni Í umræðum formanna stjórnmálaflokkanna á
kosninganótt lét ég þau
ummæli falla að íslensk
stjórnmál hefðu glatað
sakleysi sínu með mosku-
útspili Framsóknarflokks-
ins og eftirleik þess. Mig
langar að skýra þetta
frekar.
Við viljum líta á okkur
sem fordómalaust og
umburðarlynt samfélag og
eigum erfitt með að viður-
kenna annað. Og víst er um það að
um margt hefur íslenskt samfélag
verið til fyrirmyndar. Nægir þar
að nefna hversu hratt við höfum
snúist frá fordómum til umburð-
arlyndis gagnvart samkynhneigð-
um. Og okkur finnst gott að halda
þeirri hlið að umheiminum að við
stöndum saman gegn fordómum,
eins og best sást þegar við send-
um Pollapönk til útlanda með þau
skilaboð nú nýverið.
En í þessu felst líka að við
höfum kannski forðast að horfast
í augu við það að fordómar eru
til. Við sem höfum tekið þátt í
stjórnmálum vitum það mætavel.
Íslensk stjórnmál hafa hins vegar
hingað til byggt á ákveðinni sam-
stöðu um að gera þá ekki að póli-
tískum veiðilendum.
Á því varð breyting í nýafstöðn-
um sveitarstjórnarkosningum.
Moskuútspil Framsóknarflokks-
ins var vissulega eftirtektar-
vert fyrir það sem var beinlín-
is sagt en enn frekar fyrir það
hvernig og hvenær það var sagt
og hvernig því var leyft að liggja
án skýringa til að gefa óttanum
undir fótinn. Formanni flokks-
ins – sem líka er forsætisráð-
herra landsins – var í lófa lagið
að stemma þessa á að ósi
en hann kaus beinlínis að
gera það ekki. Með því
tryggði hann flokknum
ávinning af hinum hálf-
kveðnu vísum. Við höfum
ýmis dæmi um sérkenni-
legan málflutning af
hálfu Framsóknar að
þessu leyti á undanförn-
um misserum. Þess vegna
hlýtur Framsóknarflokk-
urinn að þurfa að skýra
nákvæmlega afstöðu sína
í útlendingamálum.
Niðurstaða kosninganna er
sú að útspil af þessum toga geta
aflað stjórnmálaafli fylgis. Það
er barnaskapur að halda að það
gerist ekki aftur. Þvert á móti er
árangur Framsóknarflokksins í
Reykjavík nú þess eðlis að óhjá-
kvæmilegt er að einhver öfl – ný
eða gömul – munu róa á þessi mið
fyrir næstu kosningar. Við því
þarf að bregðast.
Ræðum um staðreyndir
Við verðum að takast á við þessa
nýju stöðu og leggja betri grunn
að umræðu um útlendinga og inn-
flytjendur.
Ísland liggur í þjóðbraut vegna
breyttra atvinnuhátta. Land sem
fær nú stærstan hluta útflutnings-
tekna af ferðaþjónustu mun aldrei
aftur geta verið lokað útlending-
um með sama hætti og var fyrir
opnun landsins með EES-samn-
ingnum. Land sem tekur á móti
hátt í milljón ferðamönnum á ári
getur aldrei aftur haft útlend-
ingaeftirlit á skemmtistöðum og
biðröð í vegabréfaskoðuninni eins
og í gamla daga.
Með sama hætti þurfum við
sífellt fleira fólk til að vinna
störf sem Íslendingar kjósa að
vinna ekki. Sú þróun var hafin
fyrir EES-samninginn og hún
mun halda áfram þótt við mynd-
um freista þess að loka okkur af.
Það sem mestu skiptir er að það
fólk og börn þess njóti ekki lak-
ari kjara en Íslendingar og geti
orðið hluti af íslensku samfélagi
og öðlast möguleika á að afla sér
menntunar og betri starfskjara,
kynslóð fram af kynslóð.
En við þurfum að viðurkenna
að það er manninum eðlislægt að
bera ótta í brjósti gagnvart hinu
ókunna og þar með fólki af fram-
andi uppruna og við getum ekki
áfellst fólk fyrir þær tilfinningar.
Viðbragðið hlýtur að vera að ræða
þær áhyggjur sem valda ótta og
grennslast fyrir um áhyggju-
efnin. Greina hvaða ótti á við rök
að styðjast og hver ekki. Umræð-
an þarf að snúast um staðreyndir.
Um sum óttaefnin ræði ég í ann-
arri grein.
Að næra ótta
SAMFÉLAG
Árni Páll
Árnason
formaður
Samfylkingarinnar
➜ En við þurfum að viður-
kenna að það er mann-
inum eðlislægt að bera
ótta í brjósti gagnvart hinu
ókunna og þar með fólki af
framandi uppruna og við
getum ekki áfellst fólk fyrir
þær tilfi nningar. Viðbragðið
hlýtur að vera að ræða
þær áhyggjur sem valda
ótta og grennslast fyrir um
áhyggjuefnin. Greina hvaða
ótti á við rök að styðjast og
hver ekki. Umræðan þarf að
snúast um staðreyndir.
➜ Miklu verri er þó
eftirleikurinn.
SAMFÉLAG
Sighvatur
Björgvinsson
fv. ráðherra
Hægt er að velja þriggja kílómetra skokk
eða göngu að Öskjuhlíð og til baka, eða tíu
kílómetra hlaup suður fyrir Reykjavíkur-
flugvöll og til baka.
Tími mældur hjá öllum aldursflokkum:
14 ára og yngri, 15-18 ára, 19-39 ára,
40-49 ára, 50-59 ára og 60 ára og eldri.
Verðlaun fyrir fyrstu þrjú sætin í karla- og
kvennaflokki fyrir báðar vegalengdir auk fjölda
veglegra útdráttarverðlauna. Allir sem ljúka
hlaupinu fá viðurkenningarpening.
Helga Camilla hjá World Class hitar
hlauparana upp kl. 18:40. Happ býður
öllum upp á súpu að hlaupi loknu. Eðal
Toppur og Latabæjar Brazzi í boði
Vífilfells. Þá fá allir Hleðslu frá
Mjólkursamsölunni.
Forskráning á hlaup.is til hádegis í dag.
Skráning hjá Krabbameinsfélaginu
í Skógarhlíð 8 til kl. 18:00.
Þátttökugjald:
500 krónur fyrir 14 ára og yngri
1.500 krónur fyrir 15 ára og eldri
HEILSUHLAUP
Krabbameinsfélagsins
er í dag, fimmtudaginn 5. júní
Pollapönk ræsir hlauparana af stað kl. 19:00
við hús Krabbameinsfélagsins að Skógarhlíð 8.
10 km
3 km