Fréttablaðið - 09.03.2015, Blaðsíða 12

9. mars 2015 MÁNUDAGURSKOÐUN
HALLDÓR
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Ingibjörg S. Pálmadóttir FORSTJÓRI: Sævar Freyr
Þráinsson ÚTGEFANDI OG AÐALRITSTJÓRI: Kristín Þorsteinsdóttir kristin@frettabladid.is FRÉTTASTJÓRI:
Sigurjón M. Egilsson sme@frettabladid.is. Fréttablaðið kemur út í 90.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á
höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni. Fréttablaðið
áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. ISSN 1670-3871
FRÁ DEGI
TIL DAGS
FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík Sími: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is AÐSTOÐARFRÉTTASTJÓRI: Andri Ólafsson andri@frettabladid.is HELGARBLAÐ: Erla Björg Gunnarsdóttir erla@frettabladid.is MENNING: Magnús Guðmundsson magnus@frettabladid.is
VÍSIR: Kolbeinn Tumi Daðason kolbeinntumi@365.is LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is ÚTLITSHÖNNUN: Silja Ástþórsdóttir siljaa@frettabladid.is
Alþjóðlegur baráttudagur kvenna er hald-
inn hátíðlegur 8. mars ár hvert. Dagurinn
á sér sögu allt aftur til ársins 1910 en um
1970 fékk dagurinn viðurkenningu Samein-
uðu þjóðanna og síðan hafa kvennahreyf-
ingin, verkalýðsfélög, stjórnvöld og alþjóða-
stofnanir sameinast um að nýta daginn
málaflokknum til framdráttar.
Sameinuðu þjóðirnar fagna 70 ára afmæli
á þessu ári. Fram kemur í inngangsorðum
sáttmála hinna Sameinuðu þjóða, sem öðl-
aðist gildi þann 24. október 1945, að meðal
meginmarkmiða þeirra sé jafnrétti kvenna
og karla. Meðal þeirra 160 aðila sem undir-
rituðu sáttmálann voru einungis 4 konur og
endurspeglar það fæð kvenna í opinberu
lífi. Að sama skapi hafði heimsbyggðin enga
vitneskju um raunverulega stöðu kvenna
fyrr en að Sameinuðu þjóðirnar réðust, í
aðdraganda kvennáratugarins 1975–1985, í
það verkefni að meta stöðu kvenna í hverju
ríki fyrir sig. Í ljós kom að stór hluti kvenna
bjó við réttindaleysi, fátækt og ofbeldi. Í
dag eru konur enn í meirihluta þeirra sem
lifa við skort á efnislegum gæðum og tak-
markað aðgengi að áhrifastöðum á sviði
stjórn- og efnahagsmála.
Í ár eru liðin 20 ár frá kvennaráðstefnunni
í Peking þar sem merk framkvæmdaáætlun
um jafnrétti var samþykkt. Fundur kvenna-
nefndar Sameinuðu þjóðanna sem nú stend-
ur yfir í New York er tileinkaður afmæli
framkvæmdaáætlunarinnar sem í tólf köfl-
um leggur grunn að starfi aðildarríkjanna á
sviði jafnréttismála. Sömuleiðis er innihald
nýrra þróunarmarkmiða til umræðu á fund-
inum. Norðurlöndin hafa sameinast í baráttu
fyrir því að réttur kvenna til lífs án mis-
mununar og ofbeldis verði virtur. Sérstök
áhersla er lögð á aðgengi kvenna að þjónustu
á sviði kyn- og frjósemisheilbrigðis, t.d hvað
varðar aðgengi að frjálsum fóstureyðing-
um og bann við limlestingum á kynfærum
stúlkubarna og kvenna. Stjórnvöldum víða
um heim má vera ljóst að án valdeflingar
og þátttöku kvenna er ekki hægt að uppfylla
markmið um frið, fæðuöryggi, lýðræðislega
stofnanauppbyggingu og jafnt aðgengi að
menntun svo að einhver dæmi séu nefnd.
Framkvæmdaáætlunin
frá Peking 20 ára
LIFÐU
í NÚLLINU!
Til hvers að flækja hlutina?
365.is
Sími 1817
Þú færð GSM áskrift, internet og heimasíma fyrir
0 krónur með völdum sjónvarpspökkum 365.
**Greitt er 9,7 kr. upphafsgjald þegar hringt er úr heimasíma.*60 mín. og 60 SMS fylgja hverri áskrift.
4 GSM áskriftir
60 mín. og 60 SMS*
Internet
20 GB
Heimasími
100 mín.**
JAFNRÉTTI
Eygló
Harðardóttir
félags- og hús-
næðismálaráðherra
➜ Í dag eru konur enn í meirihluta
þeirra sem lifa við skort á efnis-
legum gæðum.
A
ldarfjórðungur er nú liðinn frá stofnun Stígamóta
og rúmlega 7.000 einstaklingar hafa leitað til sam-
takanna á þessum tíma. Hinn 8. mars árið 1989 á
Alþjóðlegum baráttudegi kvenna ákváðu íslenskar
konur frá fjölda kvennasamtaka og félaga að helga
daginn baráttunni gegn kynferðisofbeldi á Íslandi. Samtökin
eru grasrótarsamtök sem berjast gegn kynferðisofbeldi og
veita aðstoð fyrir fólk sem hefur verið beitt kynferðisofbeldi.
Á síðasta ári leituðu 618 einstaklingar til samtakanna. Af
þeim voru 280 sem leituðu sér
aðstoðar í fyrsta skipti og 57
aðstandendur sóttu sér aðstoð.
Á bak við þessa rúmlega 7.000
einstaklinga sem hafa leitað
sér aðstoðar samtakanna liggja
rúmlega 10.000 gerendur.
„Helstu áskoranirnar í dag
eru að kynferðisbrotamál
komast ekki í gegnum réttarkerfið,“ sagði Guðrún Jónsdóttir,
talskona Stígamóta, í samtali við Fréttablaðið. Þegar tölfræði
heimsókna til Stígamóta er skoðuð nánar kemur í ljós að mála-
flokkarnir nauðgun, nauðgunartilraun og sifjaspell spanna
um 67 prósent þeirra. Þar af voru 13,2 prósent málanna kærð
til lögreglu og því vildu 79,7 prósent ekki leggja fram kæru.
Þannig eru líkurnar á því að komast upp með þessi brot um 80
prósent. Guðrún sagði að ástæðan að baki flestum ákvörðunum
um að leggja ekki fram kæru væri skömm og sektarkennd.
Þolendum liði eins og þeir hefðu verið á vitlausum stað, með
vitlausu fólki, á vitlausum tíma og í vitlausu ástandi.
Um helgina birti mannréttindaskrifstofa Reykjavíkurborgar
bæklinginn Kynlegar tölur í tilefni af þessum baráttudegi
kvenna. Þar kemur meðal annars fram að af ellefu morðum
sem framin hafa verið hér á landi frá árinu 2003 megi rekja um
60 prósent þeirra til heimilisofbeldis.
Í einni umtöluðustu bók síðasta árs, Kötu, frá rithöfund-
inum Steinari Braga Guðmundssyni segir aðalsöguhetjan:
„Mannréttindi eins og þau eru skilin í dag miða að þörfum og
áherslum helmings mannkyns: karla. Þeir tala um frelsi, rétt-
læti og bræðralag en á þessu veisluborði hugmyndanna njótum
við konur bara brauðmolanna sem falla í gólfið. Meðan okkur
er nauðgað, við erum drepnar, seldar mansali í milljónatali,
barðar og sligaðar af körlum og niðurlægðar svo aftur með við-
bragðsleysi samfélagsins, þá höfnum við þessum karlmiðuðu
hugmyndum. Þangað til við sitjum öll við sama borð og rétt-
indum er jafnt útdeilt setjum við fram okkar eigin áherslur:
Vernd, refsingu og systralag.“ Félagslegu skilaboðin í bókinni
eru skýr. Ef kerfið bregst nánast undantekningarlaust mun ein-
staklingurinn á endanum taka til sinna ráða.
Tíðni ofbeldis gegn konum – hvort sem um er að ræða
kynferðisbrot eða morð – er skammarleg. Úrræðaleysi sam-
félagsins við að takast á við málaflokkinn er jafn skammarlegt.
Stígamót og önnur grasrótarsamtök hafa alltof lengi verið í
hlutverki hrópandans í eyðimörkinni – án þess að samfélagið
hafi brugðist við. Við þurfum vitundarvakningu til að losna
við þessa óværu og leita allra mögulegra leiða til að útrýma
þeirri staðreynd að ákveðinn hópur sé í hættu og njóti ekki full-
nægjandi verndar í samfélaginu. Vegna þess að ofbeldi gegn
konum er faraldur. Og konur munu ekki sitja aðgerðarlausar
hjá endalaust.
Konur munu ekki sitja aðgerðarlausar hjá:
Úrræðaleysið
Fanney Birna
Jónsdóttir
fanney@frettabladid.is
Ekki á flótta undan einum
Sigríður Björk Guðjónsdóttir er lög-
reglustjóri höfuðborgarsvæðisins. Sem
slíkur er hún embættismaður í starfi
hjá skattgreiðendum þessa lands.
Hún getur hins vegar ekki talað við
skattgreiðendur nema að ákveðnum
skilyrðum uppfylltum. Svo ákveðnum
að þau eru bundin við það að einn
fjölmiðlamaður tali við hana; Björn
Ingi Hrafnsson. Embættismaðurinn
Sigríður Björk er í þeirri stöðu
að Persónuvernd hefur sagt
hana brjóta lög. Sjálf segist
hún ekki hafa gert það,
nema hún getur ekki sagt
það við alla fjölmiðla. Í
gær sagðist hún aldrei
undir nokkrum kringum-
stæðum myndu ræða
við fréttastofu Stöðvar
2, svo dæmi sé tekið. Sigríður virðist
ekki skilja að samtal fréttamanns og
viðmælanda er ekki kaffispjall tveggja
einstaklinga, fjölmiðlamaðurinn er
milliliður fyrir lesendur og áhorfendur.
Samt smá á flótta
Sigríður sagðist ekki vera á flótta
undan fjölmiðlum, þó leitun sé að
manneskju sem hefur hundsað fjöl-
miðla af jafn miklum móð og hún
síðustu daga. Hún hefur greinilega
bara svona ákveðnar skoðanir
á því hvað séu fjölmiðlar, sem
virðist bundið við Björn Inga
Hrafnsson. Gott væri ef
Sigríður Björk áttaði
sig á því að
hreinskiptni og
heiðarleiki er
eini valkostur
hennar í stöðunni. Hreinskiptni gagn-
vart öllum, ekki bara þeim sem manni
þóknast.
Svara beðið
Garðar St. Ólafsson, lögmaður lög-
reglumanns sem lá undir grun í LÖKE-
málinu svokallaða, skrifar athyglisvert
bréf á Kjarnann í gær. Þar spyr hann
Björn Inga Hrafnsson, eiganda DV og
Pressunnar, út í fréttaflutning miðl-
anna af málinu, eða öllu heldur skort
á fréttaflutningi eftir að fallið var frá
ákæru. Þar setur hann fram kenn-
ingar um umrædda þögn, reyndar
með þeim hvimleiða hætti að
þykjast ekki trúa kenningunum
en setja þær samt fram. Nú
verður athyglisvert að sjá
hverju Björn Ingi svarar.
kolbeinn@frettabladid.is
0
8
-0
3
-2
0
1
5

2
1
:4
0
F
B
0
5
6
s
_
P
0
5
2
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
5
6
s
_
P
0
4
5
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
5
6
s
_
P
0
0
5
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
5
6
s
_
P
0
1
2
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
1
4
0
F
-3
7
8
C
1
4
0
F
-3
6
5
0
1
4
0
F
-3
5
1
4
1
4
0
F
-3
3
D
8
2
8
0
X
4
0
0
5
A

F
B
0
5
6
s
C
M
Y
K