Iðnaðarmál - 01.01.1956, Blaðsíða 10

Iðnaðarmál - 01.01.1956, Blaðsíða 10
MAGNÚS JÓHANNSSON útvarpsvirkjameistari var stöðvarvörður við Útvarps- stöðina á Vatnsendahæð á árunum 1933—43. Arið 1943 stofnaði hann ásamt Sveinbirni Egilssyni útvarpsvirkjameistara, sem einnig hafði starfað við Útvarpsstöðina, Radíó- og raftækjastofuna að Óðinsgótu 2. Þeir félagar hafa unnið að ýmsum verkefnum á sviði tónupptöku og kvikmyndagerðar, m. a. útvegun og uppsetningu hljóðritunarkerfis fyrir Alþingi, smíði og uppsetningu kallkerfa, tónupptöku og útvegun segulbandstækja handa skólum o. fl. Magnús hefur starfað nokkuð að kvikmyndagerð og hefur í félagi við samstarfsmann sinn gefið út tvær kvikmyndir, er nefnast „Highlands of Iceland" (Islenzk öræfi) og „Laxaklak". FRÆÐSLUKVIKMYNDIR OG SEGULHLJOÐRITUN Eftir MAGNUS JÓHANNSSON Síðustu tuttugu og fimm árin. eða með tilkomu útvarps og tónkvik- mynda, hefur farið fram hægfara bylting í fræðsluaðferðum og út- breiðslu þekkingar í þágu almenn- ings. Byltingin er fólgin í því, að fræðslutjáningin orkar nú á sjón eða heyrn og jafnvel hvort tveggja í senn. Áður mátti segja, að öll fræðsla byggðist á bókum, og bókhneigð var metin dýrmætasta dyggð. Forráða- menn æðri menntastofnana eru jafn- vel enn tregir til að líta upp úr bókun- um. Hæfni til víðsýni hefur hrakað við einbeitingu að lestri og skrift. Sízt skal þó lasta bækur og bókaramennt, sem var og er og mun verða einn helzti máttarstólpi fræðslu og þekk- ingar. En jafnframt ber að fagna og njóta þess, að nú renna fleiri stoðir undir musterið; fleiri svalalindir við fróð- leiksþorsta hafa fundizt. Hér á eftir verður reynt í stuttu máli að gera grein fyrir undirstöðuatriðum tveggja þeirra — kvikmynda og segulhljóð- ritunar. Kvikmyndin hefur nýlega átt 60 ára afmæli. Á síðustu þrem mánuðum árs- ins 1895 bar það við, að þrír menn, sinn í hverju landi, Jenkins í Banda- ríkjunum, Skladanovsky þýzkur og Frakkinn Lumiére, sýndu „lifandi myndir" svo til samtímis. Hinn síðast- nefnda má þó telja upphafsmann kerfisbundinna kvikmyndasýninga. Ljósmyndun var þá komin á allhátt stig, og hin ljósnæmu efni, smurð á glerplötu eða fihnuþynnu (gelatine), voru vel meðfærileg til myndagerðar. Grundvöllur að þessu fyrirbrigði — „lifandi myndum" — er greini- tregða augans gagnvart tíðum hreyf- ingum. Ef rimlahjól snýst fleiri en tólf snúninga á sekúndu, sýnist okkur — þegar horft er gegnum það •— að rimlarnir hverfi og við sjáum óhindr- að í gegn. Hægi hjólið á sér, koma rimlarnir í ljós. Ef við tökum tólf stakar ljósmyndir á einni sekúndu af hlut, sem er á hreyfingu, breytist af- staða hans í myndflötunum í sam- ræmi við hreyfinguna. Sé þessum myndum brugðið upp hverri af ann- arri í sömu röð og með sama hraða og þær voru teknar, sjáum við heil- lega mynd af hlutnum og hreyfingu hans þá sekúndu, sem myndasýningin varir. Með öðrum orðum: Au°ru vor byggja upp samfellda mynd úr þess- um tólf stöku myndum, sem þó voru teknar með millibili, sem svarar a. m. k- V25 ur sekúndu. I stórum dráttum er kvikmynd gerð á þennan hátt. Þó eru að jafnaði teknar 16 eða 24 mynd- ir á sekúndu til þess að fá hreyfinguna samfelldari. I kvikmyndatökuvélinni er komið fyrir filmulengju, sem und- in er á kefli eða spólu. Reglubundin gataröð er nálægt annarri og jafnvel báðum brúnum filmunnar. Brodda- raðir á hjólum læsa sig í þessi göt og hreyfa filmuna með jöfnum hraða að ljósopi og loku vélarinnar. Til þess að taka skýra mynd verður filman að vera alveg kyrr, meðan ljósið fellur á hana. Þetta er gert með því að „gaff- all" krækist í gataröðina á filmunni og heldur henni í föstum skorðum, meðan loka snýst frá Ijósopi vélarinn- ar og myndin fellur á filmuna. Þessi loka snýst í sífellu, en er þannig sam- tengd gaffli og hreyfibúnaði vélarinn- ar, að lokað er fyrir allt ljós, meðan gaffallinn flyzt í næstu göt og kippir fyrir ljósopið næsta myndfleti á film- unni. Þannig kemur myndaröð á Ilreyjing filmunnar i samræmi viS lokuna. 1) Myndflötur A lýstur í myndsviðinu. 2) Gajjall lœsist i gataröðina, en lokan fœr- ist í áttina að lokun. 3) Lokan hylur Ijósopið, gaffallinn kippir jilmunni niður. 4) Lokan afhjúpar myndflöt B. Gafjall byrjar nýtt skref. IÐNAÐARMAL

x

Iðnaðarmál

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Iðnaðarmál
https://timarit.is/publication/1105

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.