Reykjalundur - 01.10.1980, Side 37

frá 1927-1938, við berkla-
varnarstöð Reykjávíkur frá
1935—1937 og stundaði þar
að auki um langt árabil lækn-
ingar í Reykjavík á eigin
læknastofu.
Um það leyti sem Helgi
hóf störf á Vífilsstöðum, þá
var ástandið í berklamálum
uggvænlegt. Á áratugunum
á undan liafði orðið veruleg
lífsvenjubreyting í landinu.
Fólkið streymdi frá hinum
dreifðu byggðum sveitanna
til bæja og þorpa við sjóinn.
Þar hópaðist það saman í lé-
legum húsakynnum, við öll
hin lélegustu skilyrði. Þetta
olli örri útbreiðslu berkla-
veikinnar og það svo mjög
að um hreinan þjóðarvoða
var að ræða.
Vífilsstaðir voru þá hið eina
athvarf berklasjúklinga í
landinu, þar sem sérhæfða
þjónustu var að fá, þar hafði
próf. Sigurður Magnússon
starfað sem eini læknirinn í
12 ár og rná nærri geta hví-
líkt geysiálag slíkt hefur ver-
ið. Þegar Helgi kom til starfa
var því fljótlega hægt að
fjölga rúmum, sem að sjálf-
sögðu var mikil þörf fyrir
og þar að auki gafst meira
ráðrúm til þess að sinna
hverjum einstaklingi. Þá voru
engin lyf til, sem að verulegu
gagni komu, en jafnan var
verið að reyna eitthvað nýtt
og smámsaman fullkomnuð-
ust skurðaðgerðir þannig að
heildarárangur fór hægt og
hægt batnandi.
Til þess að bæta árarigur-
inn fór Helgi til náms í
Þýskalandi og lærði þar að
lramkvænia srnærri skurðað-
gerðir, svo sem brennslu sam-
gróninga og þindarskurði.
Þetta kom að góðu gagni,
Ijætti stórlega árangurinn al
loftbrjóstmeðferðinni og olli
því að fleiri var hægt að út-
skrifa og fyrr, og rýma
þannig fyrir nýjum smitandi
sjúklingum.
Fyrstu árin voru um 80
sjúklingar að jafnaði á Víf-
ilsstöðum. Með viðbygging-
um og ejhnig með því að
þrengja að sjúklingum frá
því sem upphaflega var ætl-
að þá komst rúmafjöldinn
upp í 210 og var það á með-
an ástandið var verst í berkla-
málunum. Það var markmið
Vílilsstaða á þeim árum að
láta smitandi sjúkling ekki
bíða í heimahúsum, ef ann-
ars var nokkur kostur. Þetta
var gert af tveim ástæðum.
í fyrsta lagi til þess að auð-
veldara væri að lækna sjúk-
lingana og í öðru lagi til
þess að þeir smituðu síður
frá sér. Helgi sá fljótt, að
stærsta þéttbýlissvæði lands-
ins varð að hafa aðgang að
gegnlýsingartæki, sem stjórn-
að væri af sérfræðingi í
berklalækningum. Þess vegna
keypti hann sitt eigið
tæki og vann með því í
Laugavegsapóteki um ára-
raðir. Nú gátu læknar á höf-
uðborgarsvæðinu sent grun-
aða til gegnumlýsingar. Þeg-
ar svo var komið, að Vífils-
staðir vegna rúmafjölgunar
og vegna útskriftar fyrr en
áður, gátu stytt verulega bið-
lista smitandi sjúklinga, |)eg-
ar auðvelt var orðið að lá
gegnlýsingu á mesta þéttbýl-
issvæði landsins og þegar
læknar landsins voru betur á
verði gagnvart berklunum
bæði vegna aukinnar Jiekk-
ingar og ótta almennings, jjá
hlaut reyndar eitthvað und-
an að láta. Svo varð og,
berklasýkillinn lét undan.
Upp úr 1930 fer að örla á
árangri, 1925-1930 dóu 2%
Islendinga úr berklum, árið
1933 var sú tala komin nið-
ur í 1,5%. Árið 1934 sagði
Helgi Ingvarsson, að innan
tíðar mundu jjað ekki vera
biðlistarnir heldur auðu
rúmin, sem yrðu vandamál
hælanna. Dómgreindin brást
honum ekki fremur venju.
Helgi Ingvarsson varð yfir-
læknir Vífilsstaða 1. janúar
1939. Rúnnnn 2 mánuðum
áður höfðu berklasjúklingar
stofnað með sér félagsskap
— SÍBS. Með jjessum unga
félagsskap og yfirlækninum
tókst Jiegar hin ágætasta sam-
vinna, sem hélst án jtess að
skugga bæri á þau meira en
40 ár sem síðan eru liðin.
Helga var jiað ljóst er hann
tók við yfirlæknisembættinu
að veiki hlekkurinn í okkar
berklavörnum var eftirmeð-
ferðin.
SÍBS hafði ákveðið að ein-
beita sér að lausn Jsess vanda
REVKJALUNDUR
35