Öldrun - 01.02.2001, Page 9

Öldrun - 01.02.2001, Page 9
9ÖLDRUN – 19. ÁRG. 1. TBL. 2001 Þýðing svefnsins Víst er að við verðum að sofa til þess að geta vakað og liðið vel. Hitt er ekki eins ljóst hvers vegna. Líkleg- ast er að líkaminn noti svefntíman til einhvers konar uppbyggingar og endurnýjunar. Alla vega myndast vaxtarhormonið að mestu leyti meðan við sofum. Það stjórnar ekki aðeins vexti barna og unglinga heldur tekur þátt í margvíslegri efnaskiptastarfsemi. Svefnþörfin Svefnþörf manna er mjög misjöfn, allt frá 4-10 klukkustundum á dag, en flestir þurfa 6-8 klukku- stundir. Holdugir einstaklingar hafa yfirleytt meiri svefnþörf en grannir. Þeir sem hafa litla svefnþörf reyn- ast vera þolinmóðari og félagslyndari en aðrir. Hægt er að venjast stuttum svefni, ef svefntíminn er styttur hægt og bítandi, en skyndileg truflun á svefni veldur önuglyndi, skertri athygli, sinnuleysi, áhugaleysi, dómgreindarskerðingu, vöðvabólgu og úthaldið skerð- ist. Svefnleysi í marga daga í röð veldur ruglástandi meðal aldraðra. Breytt svefnmynstur aldraðra. Þegar menn sofa dýpkar svefninn hægt og rólega þar til draumsvefni er náð, en þá grynnkar svefninn og menn geta vaknað. Þá endurtekur sama mynstur sig allt að 5-6 sinnum á nóttu. Eftir því sem svefninn er dýpri ná menn meiri slökun og hvíld. Draumsvefninn getur hafist hvenær sem er meðan svefninn er að dýpka. Svefmynstrið breytist með aldrinum. Aldraðir þurfa að jafnaði minni svefn en þeir sem yngri eru. Þeir fara fyrr í rúmið en eru lengur að sofna. Þeir vakna oftar á nóttunni og eiga erfiðara með að sofna aftur. Þeir eyða meiri tíma í rúminu en sofa skemur. Þeir sofa einnig meira á daginn. Aldraðir ná ekki eins djúpum svefni og þeir sem yngri eru, en draumsvefninn helst óbreyttur að lengd. Þeir eiga einnig erfiðara með að breyta svefnvenjum sínum á ferðalögum, t.d. á ferða- lögum. Forngrikkir trúðu á svefnguðinn Hypnos, guð dauðans Thanotos og næt- urgyðjuna Nyx. Hypnos bjó við fljótið Lethe, fjót gleymskunnar. Hann sendi mönnum svefninn og stundum syni sína þá Morpheus, Icelus og Phantasus sem birtust mönnum sem draumar. Við dyr heimilis Hypnosar uxu baunir og ef menn átu þær, féllu þeir í djúpan svefn. Er hér komin fyrsta lýsing á hug- myndum um svefntöflur. Alla tíð síðan hafa menn velt fyrir sér svefninum og þýðingu hans. Björn Einarsson öldrunarlæknir Svefnvenjur aldraðra Grein þessi birtist áður í Sjúkraliðablaðinu fyrir nokkrum árum

x

Öldrun

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Öldrun
https://timarit.is/publication/1137

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.