Morgunblaðið - 01.09.2016, Blaðsíða 2

2 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 1. SEPTEMBER 2016
Opið 09-23 | Laugavegi 12 | 101 Rvk. | Sími 551 5979 | lebistro.is
Moules Frites
Bière
Bláskel með frönskum
og bjór
3490,-
alla fimmtudaga
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 5691100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Ágúst Ingi Jónsson aij@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson menning@mbl.is
Viðskipti Sigurður Nordal vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Sunna Ósk Logadóttir netfrett@mbl.is Smartland Marta María Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/senda grein Prentun Landsprent ehf.
Siglufjörður Þrír ungir veiðigarpar,
þeir Mikael Sigurðsson, 12 ára, og
bræðurnir Júlíus og Tryggvi Þor-
valdssynir, 13 ára, náðu grjótkrabba
í gildru á Óskarsbryggju á Siglufirði
á dögunum, rétt innan við Öldubrjót.
Þetta væri ekki í frásögur færandi
nema fyrir það að grjótkrabba varð
fyrst vart við Íslandsstrendur árið
2006 en þá fannst hann í Hvalfirði.
Að sögn Jónasar P. Jónassonar,
sérfræðings á Hafrannsóknastofn-
un, hefur tegundin dreifst nokkuð
hratt út síðan hún fannst hér við
land fyrst.
Árið 2007 hófust rannsóknir á
grjótkrabbanum við Háskóla Ís-
lands og veiddust lirfur í Hvalfirði
það sama ár. Hann fannst nærri
Stykkishólmi árið 2008 sem og lirfur
í Patreksfirði. Árið 2009 fundust
tómar skeljar á Barðaströnd. Grjót-
krabbi fannst svo í Arnarfirði árið
2011. Árið 2013 sá Erlendur Guð-
mundsson kafari grjótkrabba í höfn-
inni við Slippinn á Akureyri, en hann
náði hvorki að handsama né mynda
þann krabba, svo ekki reyndist unnt
að staðfesta fundinn. En fundur
hans í Eyjafirði var svo staðfestur
árið 2015 þegar Erlendur Bogason
kafari fann einn og náði af honum
kvikmynd.
Enn hefur ekkert eintak verið
staðfest úr Skjálfanda. Á Ísafirði
náðist einn í krabbagildru árið 2014.
Á Vísindavefnum kemur fram að
þetta sé norður-amerísk krabbateg-
und með náttúrulega útbreiðslu frá
Suður-Karólínu norður til Labrador
en að áður hafi útbreiðsla krabbans
aðeins verið þekkt við austurströnd
Norður-Ameríku og sé Ísland því
nyrsti og jafnframt eini þekkti
fundarstaður hans í Evrópu til
þessa. Talið er líklegast að tegundin
hafi borist hingað til lands á lirfu-
stigi í kjölfestuvatni skipa.
Siglfirska grjótkrabbanum, hin-
um fyrsta sem náðst hefur þar í firði,
var sleppt lifandi í höfnina að lokinni
skoðun og er hann þar eflaust enn í
góðu yfirlæti.
Morgunblaðið/Sigurður Ægisson
Veiðigarpar Mikael Sigurðsson, Júlíus Þorvaldsson og Tryggvi Þorvaldsson á Óskarsbryggju í Siglufirði.
Fundu grjótkrabba
 Ungir veiðimenn á Siglufirði klófestu grjótkrabba
 Sást fyrst árið 2006 en hefur breiðst hratt út síðan
Ljósmynd/Tryggvi Þorvaldsson
Furðuskepna Svona leit grjót-
krabbinn út sem þeir piltar veiddu.
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Útlit er fyrir að meðalfallþungi á
dilkum verði góður í haust, meiri en
á síðasta hausti. Sláturtíð hefst í dag
með upphafi samfelldrar sauðfjár-
slátrunar hjá Norðlenska á Húsavík.
Göngur hefjast í dag og fyrstu réttir
verða um helgina.
„Við verðum klár í fyrramálið,“
sagði Sigmundur Hreiðarsson, fram-
leiðslustjóri Norðlenska á Húsavík, í
gær. Regluleg haustslátrun hefst
þar í dag og er það, eins og oft áður,
fyrsta sláturhúsið sem hefur sam-
fellda slátrun. Slátrun í öðrum
stórum sláturhúsum hefst undir
miðjan mánuð. Sigmundur segir að
byrjað verði rólega en reiknar með
að komin verði full afköst þegar líða
tekur á næstu viku. Reiknað er með
að slátrað verði 95 þúsund kindum á
Húsavík og 19 þúsund til viðbótar í
sláturhúsi Norðlenska á Höfn.
Heilu kílói þyngri
Í gær var enn verið að ráða
starfsfólk í sláturhúsið á Húsavík
vegna þess að starfsmenn sem
reiknað hafði verið með komu ekki.
Mikill meirihluti starfsfólksins
kemur að utan, frá ýmsum löndum,
bæði vanir slátrarar og almennt
verkafólk. Sigmundur segir að
hlutfall erlendra starfsmanna fari
stöðugt vaxandi. Ekki sé hægt að
manna húsið með íslenskum starfs-
mönnum.
„Ég heyri það á bændum að lömb-
in eru þó nokkuð betri en í fyrra,“
segir Sigmundur. Síðasta ár var
raunar erfitt hjá bændum á Norður-
landi vegna tíðarfars og minnkaði
meðalþyngd dilka um hálft annað
kíló frá árinu á undan. Sigmundur
segir að það kæmi ekki á óvart þótt
lömbin yrðu heilu kílói þyngri en á
síðasta ári.
Fyrstu réttir á laugardag
Fyrstu réttir haustsins verða um
helgina. Á laugardag verður réttað í
Hrútatungurétt í Hrútafirði, Mið-
fjarðarrétt í Miðfirði, Rugludalsrétt í
Blöndudal og Hraungerðisrétt í
Eyjafirði. Á sunnudag verður réttað
í Baldursheimsrétt og Hlíðarrétt í
Mývatnssveit og Möðruvallarétt og
Þverárrétt í Eyjafirði.
Síðan verður réttað um hverja
helgi út mánuðinn. Stóru réttirnar á
Suðurlandi verða um miðjan mánuð-
inn.
Gangnamenn eru að tygja sig af
stað. Þannig halda Miðfirðingar og
Hrútfirðingar í hann árdegis í dag.
Eins og áður segir eru bændur
þokkalega ánægðir með lömbin, það
sem vitað er um ástandið. Því ber
saman við það sem komið hefur út úr
sumarslátrun hjá Sláturhúsi KVH á
Hvammstanga. Þar er slátrað lömb-
um fyrir Bandaríkjamarkað. Svein-
björn Magnússon, sem tekur við
sláturpöntunum þar, segir að meðal-
þyngd dilka hafi verið 16,1 kíló
fyrsta sláturdaginn og um 17 kíló
annan daginn. Þriðji sláturdagurinn
var síðan í gær. „Þetta er meira en
verið hefur. Bændur eru nokkuð
ánægðir með lömbin sín,“ segir
Sveinbjörn. Hann segir að árferðið
hafi verið gott.
Bændur séu helst hræddir við að
lömbin verði of feit seinna í haust.
Búið er að slátra yfir 5.000 lömb-
um fyrir Bandaríkjamarkað, þá þrjá
daga sem sumarslátrun hefur verið.
Sveinbjörn segir að mikil ásókn sé í
þetta í ár, meiri en verið hafi. „Við
fáum það sem við viljum og hefðum
getað slátrað fleiri lömbum,“ segir
hann. Telur hann að kynning á mikil-
vægi Bandaríkjamarkaðar hafi skil-
að sér betur til bænda en áður.
Útlit fyrir þyngri lömb
 Gangnamenn að tygja sig af stað  Fyrstu réttir á Norðurlandi um helgina
 Sauðfjárslátrun hefst á Húsavík í dag  Mikil ásókn er í sumarslátrun
Morgunblaðið/RAX
Sláturtíð Lambakjöt úrbeinað.
Ferskt kjöt er væntanlegt.
Sigurður Kristinsson, heimspek-
ingur við Háskólann á Akureyri,
segir að uppi sé siðferðileg krafa um
að forsvarsmenn
Kaupþings, Glitn-
is og LBI svari
fyrir þau kaup-
aukakerfi sem
hafi verið ákveðin
á hluthafafundum
sínum.
„Þetta misbýð-
ur greinilega
réttlætiskennd
margra. Fólki
finnst þetta ekki
sjálfsagt og eðlilegt. Við þær að-
stæður hlýtur það að vera eðlileg
krafa að þeir sem ákveði þetta fyrir-
komulag eða standi á bak við það út-
skýri og svari fyrir þetta. Annað er
ekki ábyrgt. Til þess að taka ábyrgð
á því þurfa þeir að eiga þessar sam-
ræður,“ segir hann. Jafnvel þótt fé-
lögin sem um ræðir séu ekki fjár-
málafyrirtæki í skilningi laga,
þannig að takmörk væru fyrir
greiðslunum, sé siðferðisleg ábyrgð
þeirra til staðar.
„Ef menn nota sér lagalegt svig-
rúm jafngildir það alls ekki siðferði-
legri réttlætingu fyrir þessu eitt og
sér. Það er ekki þannig að kröfur
siðferðisins nái akkúrat jafnlangt og
kröfur laganna,“ segir Sigurður.
Rök um að fyrirkomulagið tíðkist
erlendis haldi einnig tæplega.
„Ef hægt er að sýna fram á það er
það auðvitað innlegg í umræðuna og
það er hluti af því sem kallað er eft-
ir, að menn taki því alvarlega að
sýna fram á að svo sé. Væri það
nægilegt til að afsaka þetta? Það er
ég ekki alveg viss um. Það að eitt-
hvað tíðkist annars staðar er ekki
endanleg rök fyrir því að það eigi að
vera þannig hér,“ segir Sigurður.
jbe@mbl.is
Ber að rökstyðja
kaupaukakerfin
 Siðferðileg krafa um útskýringar
Sigurður
Kristinsson
Ofurbónusarnir eru til skammar
og samræmast ekki gildum siðaðs
samfélags. Þetta sagði Elín Hirst,
þingmaður Sjálfstæðisflokksins, í
umræðum um störf þingsins á Al-
þingi í gær og átti þar við kaup-
auka til starfsmanna eignarhalds-
félaga gömlu bankanna.
Í fréttum Stöðvar 2 í gærkvöldi
sagðist Sigurður Ingi Jóhannsson
forsætisráðherra íhuga að stofna
starfshóp til að athuga hvernig
löggjafinn gæti brugðist við
háum kaupaukagreiðslum eign-
arhaldsfélaga gömlu bankanna til
starfsmanna sinna og stjórnenda.
Hann sagðist þar telja kaupauka-
greiðslurnar taktlausar eða jafn-
vel siðlausar.
Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir,
þingmaður Samfylkingarinnar,
sagði á Alþingi í gær að nú væri
krafan um ofurskatt vöknuð af
fullum þunga. „Ofurgreiðslur í
kaupaukum eru ögrun við al-
mennt velsæmi. Þær ýta undir
úlfúð og vinnudeilur, grafa undan
jafnvægi og sátt í samfélaginu og
þeim hefur verið mótmælt af að-
ilum vinnumarkaðarins,“ sagði
Ólína.
Ögrun við
velsæmi og
til skammar