Fréttablaðið - 25.03.2017, Blaðsíða 16

Útgáfufélag: 365 miðlar ehf. Stjórnarformaður: Einar Þór Sverrisson forStjóri: Ingibjörg Stefanía Pálmadóttir Útgefandi og aðalritStjóri: Kristín Þorsteinsdóttir kristin@frettabladid.is
aðStoðarritStjórar: Andri Ólafsson andri@frettabladid.is, Hrund Þórsdóttir hrund@stod2.is, Kolbeinn Tumi Daðason kolbeinntumi@365.is. Fréttablaðið kemur út í 90.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri.
Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. ISSn 1670-3871 fréttaBlaðið Skaftahlíð 24, 105 reykjavík Sími: 512 5000,
ritstjorn@frettabladid.is ÞróunarStjóri: Tinni Sveinsson tinni@365.is helgarBlað: Kristjana Björg Guðbrandsdóttir kristjanabjorg@frettabladid.is markaðurinn: Hörður Ægisson hordur@frettabladid.is menning: Magnús Guðmundsson
magnus@frettabladid.is lífið: Guðný Hrönn Antonsdóttir gudnyhronn@frettabladid.is ljóSmyndir: Vilhelm Gunnarsson villi@365.is framleiðSluStjóri: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is
Gunnar
Kristín
Þorsteinsdóttir
kristin@frettabladid.is
Mín skoðun Sif Sigmarsdóttir
Árið 1992 lýsti bandaríski stjórnmálafræðingurinn Francis Fukuyama yfir „endalokum sögunnar“. Fukuyama trúði því að hugmyndafræðilegri þróun
mannkynsins væri lokið. Við fall Sovétríkjanna og lok
kalda stríðsins var endapunktinum náð. Hið eina rétta
stjórnarfar, hið vestræna lýðræði, hafði í anda náttúru-
vals Darwins orðið ofan á og bolað burt óæðri stjórnar-
háttum, svo sem harðstjórn, einræði og kommúnisma.
Fáum okkur te
„Í gær var reynt, með hryðjuverki, að þagga niður í lýð-
ræðinu,“ sagði Theresa May, forsætisráðherra Bretlands,
er hún ávarpaði breska þingið daginn eftir hryðjuverka-
árásina við þinghúsið í vikunni. „En í dag komum við hér
saman eins og aðra daga – eins og kynslóðirnar á undan
okkur gerðu og eins og komandi kynslóðir munu gera – til
að segja: Við látum ekki hræðast … Því við vitum að lýð-
ræðið og þau gildi sem því fylgja munu alltaf verða ofan á.“
Sem Lundúnabúi get ég vottað staðfestu samborgara
minna. Lífið gengur sinn vanagang og fólk sendir ódæðis-
mönnunum fingurinn. „Allir hryðjuverkamenn eru
vinsamlegast minntir á að þetta er London,“ stendur nú á
skilti í einni neðanjarðarlestastöðinni: „Sama upp á hverju
þið takið munum við einfaldlega fá okkur te og halda
okkar striki. Bestu þakkir.“ Ekkert fær haggað lýðræðinu.
Eða hvað?
Tíu árum eftir að Fukuyama skrifaði metsölubók um
hamingjurík endalok sögunnar leit önnur metsölubók
dagsins ljós. Árið 2002 urðu hugleiðingar tvídjakkaklædds
stjórnmálafræðings sem hélt því fram að mannkynið væri
„vopnaframleiðandi dýr haldið óþrjótandi drápsþorsta“
óvæntur sumarsmellur í Bretlandi. Í bókinni Straw Dogs:
Thoughts on Humans and Other Animals færir John Gray
rök fyrir því að framþróun mannkynsins sé aðeins goð-
sögn. Þótt framþróun sé staðreynd þegar kemur að tækni
og vísindum – skref fyrir skref bætist við ný þekking og
gamlar kenningar glatast sem reyndust rangar – er það
ekki svo þegar um er að ræða mannlegt samfélag, siðferði
og stjórnmál. Þar hverfist þróun mannsins í hringi. Það
sem þykir siðferðilega rangt einn daginn getur þótt í fínu
lagi þann næsta. Sem dæmi er ekki langt síðan pyntingar
þóttu glópska fortíðar. En nú tíðkast þær aftur hjá rót-
grónum lýðræðisríkjum.
Einlægur ákafi
Nokkrum dögum eftir að hryðjuverkamaður réðst að
lýðræðinu í London trúum við því flest sem hér búum að
fátt fái stjórnarfarinu haggað. Því lýðræðið „og þau gildi
sem því fylgja,“ eins og May orðaði það, „munu alltaf verða
ofan á.“ Lýðræðið er hið eina rétta ástand. Það eru sögulok.
En einmitt í þessari blindu trú liggur hættan.
Sagan sjálf sýnir að sögulok eru hvergi nærri. Fáir halda
því til að mynda lengur fram að vestrænt lýðræði hafi
verið næsta skref í þróun stjórnarhátta í Rússlandi við fall
kommúnismans. Og það er með stuðningi fjöldans, leik-
reglum lýðræðisins, sem Erdogan, forseti Tyrklands, reynir
nú að veita lýðræði þar í landi náðarhögg. Lýðræðislega
kjörinn forseti Bandaríkjanna er manna duglegastur við
að grafa undan frjálslyndum gildum Vesturlanda. Og svo
mætti lengi telja.
Bandaríski blaðamaðurinn William Shirer varð frægur
fyrir fréttaflutning sinn frá Þýskalandi á fjórða áratug síð-
ustu aldar. Uppgangi nasismans lýsti hann svo: „Flestum
Þjóðverjum, að mér virtist, stóð á sama þótt þeir væru
smám saman sviptir frelsinu, þótt mikilfenglegri menn-
ingu þeirra væri tortímt og í staðinn kæmi barbarismi. ...
Þvert á móti virtust þeir styðja það af einlægum ákafa.“
Á eigin ábyrgð
London, Brussel, Berlín, París, Nice. Um alla Evrópu
ógna misindismenn lífi og limum saklausra borgara. Það
er hræðilegt. Ömurlegt. En mesta ógn við lýðræðið við
upphaf 21. aldar eru hins vegar ekki slíkir hrottar. Við
stöndum þá af okkur. Helsta ógnin við lýðræðið í dag –
og alla daga – er blind trú á goðsögnina um framþróun
mannsins. Því lýðræði er hvorki náttúrulegt né óhjá-
kvæmilegt ástand. Lýðræði er ekki örlög okkur sköpuð.
Það er hvorki annarra náðarsamlegast að gefa okkur né
annarra að taka. Það býr með okkur sjálfum og er á okkar
eigin ábyrgð. Gleymum því ekki.
Blind trúStríð gegn
hryðjuverk-
um virðist
líklegra til að
tryggja
endurkjör en
herör gegn
offitu.
Aðalfundur
Sjálfsbjargar á höfuðborgarsvæðinu
Aðalfundur Sjálfsbjargar á höfuðborgarsvæðinu, verður
haldinn miðvikudaginn 29. mars 2017, kl 19:30 í félagsheimili
Sjálfsbjargar, Hátúni 12.
Dagskrá:
• Venjuleg aðalfundarstörf
• Kosning fulltrúa á landsfund Sjálfsbjargar lsh
• Önnur mál
Félagsmenn eru hvattir til að mæta á fundinn
Stjórnin
Árásarmaður lagði til atlögu við breska þingið í Westminster í vikunni. Áður hafði maðurinn keyrt inn í þvögu gangandi fólks á Westminster-brú sem liggur að þinghúsinu. Fjögur fórnarlömb liggja í valnum og tugir eru sárir. Árásar-
maðurinn ætlaði sér augljóslega inn í þinghúsið sjálft.
Gríðarleg fréttaumfjöllun hefur verið um málið.
Fréttastöðvar í Bretlandi og annars staðar lögðu önnur
mál til hliðar og sýndu beint frá vettvangi atburða.
Blöð og vefsíður voru undirlögð. Leiðtogar ríkja í öllum
heimsins hornum kepptust við að votta Bretum samúð
sína.
Íslamska ríkið var snöggt til að lýsa ábyrgð á
verknaðinum. Hryðjuverkaógnin hafði enn og aftur
gert vart við sig svo um munaði í Evrópu. Breska lög-
reglan lét ekki á sér standa að skilgreina verknaðinn
sem hryðjuverk.
Ef nánar er að gáð er hins vegar fín lína milli svo-
kallaðra hryðjuverka og venjulegra glæpa. Sá sem
verknaðinn framdi virðist ekki hafa verið sérlega trú-
rækinn, eða að minnsta kosti ekki það sem kalla mætti
öfgamúslima, hann reykti og drakk og hafði aðra lesti
sem litnir eru hornauga meðal strangtrúaðra. Hann var
heldur aldeilis ekki með hreint sakavottorð og hafði
komist ítrekað í kast við lögin. Meðal þeirra glæpa sem
hann hafði framið voru alvarlegar líkamsárásir. Var
hann þá ótíndur glæpamaður eða hryðjuverkamaður?
Við þetta má bæta að í stórborgum, eins og London,
eru alvarlegir ofbeldisglæpir næstum daglegt brauð.
Aðeins nokkrum dögum áður hafði óður maður myrt
ungbarn og sært annað með hamri. Það atvik fékk
ekki sambærilega athygli og það fá heldur ekki aðrir
ofbeldisglæpir.
Eftir situr að margfalt meiri líkur eru á því að stór-
borgarbúi láti lífið af slysförum eða sökum lífsstíls-
sjúkdóma en af völdum hryðjuverka eða glæpa.
Stjórnmálamenn eru þó ekki mikið að vekja athygli á
því á Twitter eða öðrum samskiptamiðlum. Stríð gegn
hryðjuverkum virðist líklegra til að tryggja endurkjör
en herör gegn offitu.
Fjölmiðlar þurfa að horfa í eigin barm í þessum
efnum. Þeir gefa svokölluðum hryðjuverkamönnum
eftir sviðið. Þeir nærast á athyglinni og ná markmiði
sínu, að dreifa hræðslu og hafa áhrif á daglegt líf fólks.
Í Bretlandi á tímum Írska lýðveldishersins var farin
sú leið að kalla hryðjuverkamenn á þeirra vegum
ótínda glæpamenn. Flestir eru á því að vel hafi tekist að
vinda ofan af samúð með málstað þeirra, enda heyra
voðaverk af þeirra hálfu vonandi sögunni til. Með
því að endurtaka í sífellu að árásarmenn eins og sá í
London séu „íslamskir hryðjuverkamenn“ eða eitthvað
í þá átt er óbeint verið að réttlæta verknaðinn og gefa í
skyn að þeir vinni voðaverk í þágu einhvers málstaðar.
Það gera þeir ekki. Hryðjuverkamenn eru ekkert
annað en ótíndir glæpamenn og eiga að vera með-
höndlaðir sem slíkir.
Glæpamaður
2 5 . m a r s 2 0 1 7 L a U G a r D a G U r16 s k o ð U n ∙ F r É T T a B L a ð i ð
SKOÐUN
2
5
-0
3
-2
0
1
7

0
4
:2
5
F
B
1
0
4
s
_
P
1
0
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
1
0
4
s
_
P
0
8
9
K
.p
1
.p
d
f
F
B
1
0
4
s
_
P
0
0
1
K
.p
1
.p
d
f
F
B
1
0
4
s
_
P
0
1
6
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
1
C
8
4
-F
1
4
0
1
C
8
4
-F
0
0
4
1
C
8
4
-E
E
C
8
1
C
8
4
-E
D
8
C
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
1
A

F
B
1
0
4
s
_
2
4
_
3
_
2
0
1
7
C
M
Y
K