Morgunblaðið - 01.07.2017, Síða 16

16 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 1. JÚLÍ 2017
SVIÐSLJÓS
Alexander Gunnar Kristjánss.
agunnar@mbl.is
„Maður finnur fyrir veikleika sín-
um gagnvart dómi framtíðar-
innar.“ Þetta segir rithöfundurinn
Sjón um nýjasta verk sitt sem ber
hinn vígalega titil VII Þegar enni
mitt strýkst við kjólfald engla eða
Nokkuð um fallturninn, rússí-
banann, snúningsbollana og önnur
tilbeiðslutæki frá tímum síð-
iðnvæðingarinnar. Verkið er hluti
af verkefni skoska listamannsins
Katie Paterson sem nefnist Fram-
tíðarbókasafnið og er unnið í sam-
starfi við bókasafnið í Ósló. Árlega
í 100 ár verður einn rithöfundur
fenginn til að skrifa verk og
leggja til safnsins. Ritsafnið verð-
ur svo birt í heild sinni þegar síð-
asta verkinu hefur verið skilað ár-
ið 2114. Þangað til verðum við að
geta okkur til um innihald þess.
Þversnið af því besta
Sjón er þriðja skáldið sem fær
þann heiður að skrifa í safnið en
fyrst voru hin kanadíska Margaret
Atwood og enski rithöfundurinn
David Mitchell. Sjón hitti Katie
Paterson fyrst á Louisiana-
bókmenntahátíðinni í Kaupmanna-
höfn haustið 2014. Síðar kom í ljós
að hún var þar til að ræða við
Margaret Atwood og fá hana til að
taka þátt í þessu verkefni. „Ég
hafði samband við Katie og sagði
að mér fyndist þetta hljóma
dásamlega.“ Hann hafi sagst vera
til þjónustu reiðubúinn ef áhugi
væri á íslensku skáldi. Í október
síðastliðnum fékk Sjón svo boð um
að taka þátt en nefnd fólks úr út-
gáfuheiminum sér um að velja
höfundana. Meiningin að þarna fá-
ist gott þversnið af því besta í
bókmenntum heimsins.
Allur texti samtal við lesendur
Skáldin fá alveg frjálsar hendur
við samningu verksins en einu
kröfurnar eru að verkið sé texti.
Má það vera ljóð, smásaga, ritgerð
eða hvað sem skáldinu hugnast.
Sjón má lítið gefa upp um inni-
haldið.
„Þetta er texti eftir mig og hef-
ur væntanlega öll einkenni sem
texti eftir mig hefur,“ segir hann.
„Mínir textar geta brugðið sér í
allra kvikinda líki jafnvel innan
eins og sama verksins. Ég býst við
því að hann sé einhvern veginn
þannig.“
En hvernig tilfinning er það að
skrifa texta sem þú veist að þú
munt aldrei fá nein viðbrögð við?
„Ég áttaði mig á því við skrift-
irnar að svona texti sem maður
skrifar er í eðli sínu tilboð um
samtal við lesandann og þegar
það er allt í einu búið að taka les-
andann úr jöfnunni þá verða
skriftirnar allt öðruvísi“. Maður
verður meðvitaðri um allt efni og
orðanotkun og varanleika textans.
„Ef allur bókmenntatexti er tilboð
um samtal þá gerir maður ráð
fyrir lesanda og það hefur líka
áhrif á textann.“
Sjón segir það sérstaka tilfinn-
ingu að skrifa á máli sem enginn
veit hvort verður í almennri notk-
un eftir hundrað ár. Verkinu var
skilað á sýrufrían pappír sem
standast á tímans tönn en það er
spurning hvort innihald textans
gerir það jafnvel.
1.000 tré samhliða safninu
Verkið var afhent við látlausa
athöfn í Norðmerkurskógi utan
við Osló í byrjun júní. Um fimm-
tíu manna hópur var samankom-
inn, þeirra á meðal Marianne Bor-
gen, borgarstjóri Oslóar. Gengin
var ákveðin leið inn að rjóðrinu
þar sem 1.000 græðlingar hafa
verið gróðursettir og er þeim ætl-
að að vaxa og dafna samhliða
Framtíðarbókasafninu. Þegar
bókasafnið er fullbúið árið 2114
verða trén höggvin og úr þeim
unninn pappír sem ritsafnið verð-
ur prentuð á.
Ásgerður Júníusdóttir, kona
Sjón, flutti tvö lög á athöfninni.
Heiðalóarkvæði eftir Jónas Hall-
grímsson og Vögguvísu eftir
Ragnhildi Gísladóttur við ljóð
Sjón. „Ég sagði nú að valið á
þessum lögum gæti eða gæti ekki
verið vísbending um hvað væri í
handritinu,“ segir Sjón kíminn.
Hann segist hafa verið meðvit-
aður um að þarna hafi hann geng-
ið í fótspor Margaretar Atwood
og David Mitchell og þessa leið
muni önnur skáld ganga næstu ár.
Að hundrað árum liðnum verði
þarna stígur sem hundrað skáld
hafi gengið. „Það er nú ljóð í
sjálfu sér, og táknrænt fyrir
skáldskapinn. Hver fetar í fótspor
annars.“
„Allur texti tilboð um samtal“
 Nýjasta rit Sjón hluti af Framtíðarbókasafni í Ósló  Í 100 ár leggur eitt skáld á ári til verk
 Ekki lesin fyrr en árið 2114  Óttast að enginn geti lesið íslenskuna að hundrað árum liðnum
Ljósmynd/Kristin von Hirsch
Göngutúr Sjón og föruneyti á göngu um Norðmerkurskóg þar sem hann afhenti borgarstjóra Oslóar handritið af verkinu.
Verkefnið Framtíðarbókasafnið er unnið í tengslum við borgarbókasafn
Oslóar, Deichmanske bibliotek. Vinna stendur yfir við nýtt húsnæði safns-
ins en áætlað er að það verði opnað árið 2020. Nýja húsið stendur við hlið
Óperunnar og hins nýja Munch-safns. Húsið minnir um margt á Hörpu í
Reykjavík en það samanstendur af þremur glerstrendingum og er byggt í
fúnksjónalískum stíl. Í húsinu er sérstakt herbergi tileinkað Framtíð-
arbókasafninu. Í því eru 100 skúffur og er hverri ætlað að geyma eitt verk
safnsins. Ein af öðrum munu skúffurnar fyllast og við það lýsast upp. Hver
skúffa verður merkt með titli og höfundi verksins sem það geymir en verkin
sjálf verða sem fyrr segir ekki aðgengileg fyrr en á næstu öld.
Opna nýtt safn 2020
Framtíðarsýn Einhvern
veginn svona mun nýtt borg-
arbókasafn Óslóar líta út.
ÁÆTLAÐUR KOSTNAÐUR 32 MILLJARÐAR KRÓNA
„Þetta er náttúrulega búið að vera
vandamál hérna eins og víðast hvar
annars staðar undanfarin ár,“ segir
Þorsteinn Gunnarsson, sveitarstjóri
Skútustaðahrepps, um ferðamenn
sem sofa utan skilgreindra tjald-
svæða í Mývatnssveit.
Að sögn Þorsteins fer starfsmaður
Umhverfisstofnunar um svæðið inn-
an verndarlínunnar við Mývatn á
kvöldin, ýtir við ferðamönnum sem
hyggjast dvelja þar og leiðbeinir
þeim á viðeigandi svefnstaði.
Sveitarfélagið hugðist ráða sum-
arstarfsmann sem meðal annars
hefði það verkefni að leiðbeina
ferðamönnum á tjaldsvæði.
„Því miður fékkst enginn í þetta
starf. Það er nóg að gera í ferðaþjón-
ustu hjá öllum, svo það er slegist um
starfsfólkið,“ segir Þorsteinn.
athi@mbl.is
Ferðamenn sofa ítrekað utan
skilgreindra tjaldsvæða
Ljósmynd/Birkir Fanndal
Mývatnssveit Þessum svefnvagni er lagt um 100 metrum frá tjaldsvæði.
Samkomuhúsið Gamla-Borg í Gríms-
nesi hefur verið sett á sölu en húsið
var byggt árið 1929 af Ungmenna-
félaginu Hvöt. Skóli var starfræktur í
Gömlu-Borg og þá voru allar sam-
komur sveitarinnar haldnar í húsinu.
Lísa Thomsen hefur rekið húsið
ásamt fjórum öðrum konum síðast-
liðin 20 ár. „Ég fékk til liðs við mig
fjórar konur úr sveitinni snemma árs
1996. Við stofnuðum áhugafélag um
endurbyggingu hússins, það gekk
eftir og húsið var endurvígt 2. júlí
1999.“
Undanfarin ár hefur Gamla-Borg
verið notuð sem samkomustaður og
segir Lísa að þar hafi meðal annars
verið rekið kaffihús. „Hér áður fyrr
voru ýmsar uppákomur en nýlega
hefur húsið verið notað sem kaffihús
og samkomusalur undir tækifæris-
veislur og annað slíkt,“ segir Lísa og
bætir við að nú hafi verið kominn tími
til að láta gott heita. „Ég er nú bara
kominn á aldur og þess vegna ætla ég
mér að selja húsið.“
aronthordur@mbl.is
Vill selja Gömlu-
Borg í Grímsnesi
Gamla borg Húsið var reist árið
1929 af Ungmennafélaginu Hvöt.