Morgunblaðið - 15.07.2017, Qupperneq 16

16 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 15. JÚLÍ 2017
– fyrir dýrin þínSmáralind | Kringlunni | Reykjanesbæ | Sími 511 2022 | www.dyrabaer.is
Þú færð allt fyrir ferðalagið hjá okkur
VIÐTAL
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Það mikla bræðraþel sem var á milli
Norðmanna og Íslendinga og kom
skýrt fram á Snorrahátíðinni í
Reykholti í 20. júlí 1947, þegar
stytta Gustav Vigeland af Snorra
Sturlusyni var afhent Íslendingum
sem þjóðargjöf frá Norðmönnum,
skýrist af því að þarna voru tvær
nýfrjálsar þjóðir að koma saman.
Auk þess leituðu Norðmenn í mót-
byr styrjaldarinnar, eins og áður á
erfiðum tímum, í Heimskringlu og
til Snorra Sturlusonar. Þetta segir
Óskar Guðmundsson rithöfundur í
Reykholti, ævisagnaritari Snorra
Sturlusonar, sem hefur unnið að
undirbúningi Snorrahátíðarinnar
sem haldin verður í dag.
Afhjúpun styttunnar í Reykholti á
Snorrahátíðinni árið 1947 átti sér
langan aðdraganda eins og Óskar
rekur. Hugmyndin um að gefa Ís-
lendingum minnismerki um Snorra
fæddist þegar árið 1906. Skriður
komst á söfnun fyrir styttuna á
fjórða áratug síðustu aldar þegar
Ólafur krónprins, þá ungur maður,
var kjörinn heiðursforseti norsku
Snorranefndarinnar. Þá komu fleiri
mikilvægir menn að málinu. Á árinu
1938 var óskað eftir því við norska
myndhöggvarann Gustav Vigeland
að gera styttuna. Óskar segir að
ekki megi annað ráða af heimildum
en að Jónas Jónsson frá Hriflu, for-
maður Framsóknarflokksins, hafi
verið með í ráðum um þá ráðstöfun.
Markmiðið var að afhenda stytt-
una í Reykholti 23. september 1941,
á 700 ára ártíð Snorra, enda lista-
verkið löngu tilbúið úti í Noregi. Þá
var hinsvegar skollið á stríð og
Norðmenn voru komnir undir járn-
hæl nasismans.
Leituðu til Snorra Sturlusonar
Á stríðsárunum varð þjóðern-
isvakning meðal Norðmanna og þá
leituðu þeir sem fyrr þegar syrti að
mikið til Heimskringlu og Snorra
Sturlusonar. „Við þekkjum það Ís-
lendingar að þegar á móti blæs ylja
menn sér gjarnan við forna mennta-
og menningarbrunna. Snorri var
ávallt mun fyrirferðarmeiri í norskri
menningu en íslenskri,“ áréttar
Óskar.
Íslenska Snorranefndin sem
stofnuð var að tilstuðlan norsku
nefndarinnar, til að undirbúa málið
hér heima, var skipuð formönnum
borgaraflokkanna þriggja auk sér-
fræðinga, var valdamikil enda voru
alltaf einhverjir af þessum þremur
flokkum, Sjálfstæðisflokki, Fram-
sóknarflokki og Alþýðuflokki, í rík-
isstjórn. Óskar segir að allt stjórn-
kerfið hafi unnið að þessu verkefni
og eftir því hafi verið vel staðið að
undirbúningnum hér heima.
Hingað kom floti norskra skipa
með hátt í 100 Norðmenn sem var
boðið til að vera viðstaddir afhend-
ingu Snorrastyttunnar. Þar fór fyrir
flokki Ólafur krónprins. Þúsundir
Reykvíkinga tóku á móti Norð-
mönnum á hafnarbakkanum þegar
farþegaskipið Lyra lagðist að
bryggju 19. júlí og fjölmenni var
hvarvetna sem þeir komu í Íslands-
heimsókninni. Talið var að á Snor-
rahátíðinni í Reykholti hafi verið á
annan tug þúsunda gesta.
Óskar skýrir þennan áhuga meðal
beggja þjóðanna með því að þarna
hafi tvær nýfrjálsar þjóðir verið að
koma saman. Norðmenn undan her-
námi Þjóðverja og Íslendingar með
sitt unga lýðveldi. Hann segir að Ís-
lendingar hafi einnig fundið til sam-
úðar með Norðmönnum en á þess-
um árum kom sífellt betur í ljós
hvað Norðmenn voru illa leiknir í
stríðinu. Menn hafi einnig verið upp
með sér að búið væri að koma
Snorra í brons og með því að af-
henda styttuna væri verið að heiðra
Íslendinga.
Óskar segir að þetta hafi átt að
vera byrjunin á nánara sambandi
þjóðanna, meðal annars á efnahags-
sviðinu, en minna hafi orðið úr en
ætlað var. Ný saga hafi tekið við.
Tvær nýfrjálsar þjóðir mætast
 Afhending styttunnar af Snorra Sturlusyni sem þjóðargjöf Norðmanna fyrir 70 árum átti sér lang-
an aðdraganda  Óskar Guðmundsson segir að þegar syrtir að leiti Norðmenn mikið til Snorra
Ljósmynd/Safnahús Borgarfjarðar – Ragney Eggertsdóttir
Snorrahátíð 1947 Gestirnir sem aftast stóðu sáu ekki mikið til athafnarinnar við Snorrastyttuna. Einstaka húsmóðir hafði hugsun á því að taka með sér
spegil og bregða á loft til að sjá krónprins og íslenska og norska ráðherra. Besta útsýnið var ef til vill af þaki héraðsskólahússins.
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Ævisagnaritari Óskar Guðmundsson býr í Reykholti. Hann naut þess að
skoða sögu Snorrastyttunnar sem varð innlyksa í sölum Vigelands í stríðinu.
Morgunblaðið Norðmenn boðnir
velkomnir að morgni 19. júlí.
Snorrastofa
efnir til
Snorrahátíðar
í Reykholti í
dag í tilefni
þess að 70 ár
eru liðin frá af-
hendingu
Snorrastytt-
unnar sem Norðmenn gáfu Ís-
lendingum. Hátíðardagskrá
verður við Snorrastyttuna og
hefst hún klukkan 14 en sala
veitinga í tjaldi hefst klukkan
12.30.
Opnuð verður sögusýning í
hátíðarsal héraðsskólahússins
og verður hún opinn þennan
dag. Sýndur verður hluti kvik-
myndar með efni frá komu Norð-
manna og Snorrahátíðinni árið
1947 – og kynntur hljóðheimur
hátíðarinnar fyrir 70 árum.
Snorrahátíð
haldin í dag
REYKHOLT