Skessuhorn - 17.12.2003, Blaðsíða 22

22
MIÐVIKUDAGUR 17. DESEMBER 2003
úui:sauiiu>.
Þorgrímur á Erpstöðum leysir frá skjóðunni
Mjólkar kindur nágrannans og
bregður sér í gervi Eiríks rauða
Þorgrímur E. Guðbjarts-
son er fæddur sumarið 1969.
Hann er bóndi á Erpstöðum í
Dalasýslu og býr þar ásamt
konu sinni Helgu Elínborgu
Guðmundsdóttur og bömum
þeirra, þeim Guðbjörtu Lóu,
Gunnlaugu Birtu og tví-
burunum Einari Birni og
Guðmundi Kára.
Þrátt fýrir ekki hærri aldur,
en raun ber vitni, hefur Þor-
grímur komið víða við og lát-
ið til sín taka á mörgum svið-
um eins og kemur í ljós hér á
eftir. Hann ætlaði sér alla tíð
að verða bóndi í Dölunum og
það várð reyndar raunin, en í
millitíðinni sankaði hann að
sér margvíslegri starfsreynslu
sem hann nýtir sér reyndar á
ýmsan hátt í dag. Þorgrímur
býr hefðbundnu búi, en með
óhefðbundnum útúrdúrum
því á milli mjalta bregður
hann sér í gervi Eiríks rauða á
Eiríksstöðum og býr til osta
úr mjólk úr kindum nágrann-
anna svo fátt eitt sé nefnt.
Alinn upp í heimavist
„Eg er að hálfu leyti alinn
upp á Fellsströndinni. Foreldr-
ar mínir fluttu að Kvennahóli á
Fellsströnd árið 1977 þegar ég
var átta ára. Við fluttum í sam-
félag sem þá var hnignandi og
ég rétt náði í restina á gömlu
búskaparlagi, því þarna voru 1 -
6 kýr á bæjum og 100 - 200
kindur. Segja má að þarna hafi
í raun verið smábúskapur á
bæjunum. Það segir sína sögu
að meðalaldurinn lækkaði all-
verulega þegar við fluttum
þangað á sínum tíma. Það
breytti því ekki að mér líkaði
vel á Fellsströndinni og ég ætl-
aði alltaf að verða bóndi þar, en
nú er jörðin orðin biskupssetur
eins og menn þekkja.
Eg gekk í barnaskóla á Laug-
um og var þar í heimavist.
Þarna átti maður alveg sitt
heimili í níu ár og græddi heil-
mikið á því, sérstaklega fyrir
jólin. Alla síðustu vikuna fyrir
jólafrí var verið að undirbúa
litlu jólahátíð á Laugum, þar
sem foreldrum var boðið að
koma og allir kepptust við að
gera vel og vanda sig. Þar
sýndum við helgileiki og sung-
um hástöfum og settum leikrit
á svið. Síðan var að sjálfsögðu
jólamessa en reyndar var messa
í skólanum einu sinni í mánuði.
Það voru eiginlega engin jól ef
þetta gekk ekki allt eftir, en
síðan þegar við komum heim í
frí þá hófst jólaundirbúningur-
inn þar þannig að það má segja
að við höfum fengið tvöfaldan
skammt af jólastemningunni,“
segir Þorgrímur.
Til Nýja-Sjálands
Strax að loknum grunnskóla
fór Þorgrímur til náms að
Hvanneyri, en vann á sumrum
á fymsum stöðum í Dölunum.
„Eg byrjaði að vinna í kaupfé-
laginu í Saurbænum þegar ég
var fimmtán ára og vann síðan
í Fóðuriðjunni í Olafsdal og í
sláturhúsinu. Haustið 1987
söðlaði ég hins vegar um og fór
sem skiptinemi til Nýja-Sjá-
lands og hafði bæði gott og
gaman af. Eg setti málið
þannig niður fyrir mér að fyrst
ég ætlaði út á annað borð þá
væri skynsamlegast að nota
tækifærið og fara á einhvern
stað sem maður færi kannski
ekki á síðar og kynnast sérstök-
um aðstæðum. Eg ákvað því að
fara til Astralíu, en vegna þess
að ég er kannski svolítið sér-
stakur karakter þá fannst engin
fjölskylda í Astralíu sem ég
passaði við. Aftur á móti fannst
ein fjölskylda á Nýja-Sjálandi
og eftir nokkra umhugsun á-
kvað ég að slá til og sé ekki eft-
ir því. Eg var þarna á sveitabæ,
þar sem voru 220 kýr og kiwi-
akrar á 8 hekturum. Svolítið
öðruvísi búskaparhættir en í
Dölunum. Eg gekk þarna í
skóla og tók þátt í öllu sem til
féll. Þetta var mikið ævintýri
og góður skóli. Sömu sögu er
líka að segja af dvölinni á
Hvanneyri en þetta hvoru
tveggja hafði mjög mótandi á-
hrif á mig.
Svín og bækur
Þegar ég kom heim ífá Nýja-
Sjálandi fór ég að vinna við eitt
og annað, svínahirðingu og bók-
band meðal annars. Eg tolldi
hins vegar aldrei í Reykjavík því
ef það kom rigning og gróð-
urilmur var ég farinn í sveitina
um leið. Veturna 1989 og 1990
var ég á Hnjóti í Orlygshöfn,
gerðist þar vinnumaður hjá
heiðurshjónunum Agli og Ragn-
heiði. Þar var ekki ósvipað um-
horfs og á Fellsströndinni. Fólk-
ið barðist í bökkum til að halda
uppi byggðinni vitandi það að
enginn kæmi í staðinn.
Mér líkaði vel á Hnjóti og við
Egill náðum vel saman. Hann
var mikill grúskari eins og
byggðasafnið og flugminjasafhið
hans bera vitni um. Ég var þarna
fram á vor og síðan öðru hverju
eftir það ef á þurftí að halda.
Mér fannst alltaf eins og ég væri
að fara heim þegar ég fór þarna
vestur og notaði flest tækifæri til
þess.“
Jörð fyrir námslán
Eins og sagði í upphafi heíúr
Þorgrímur komið víða við og
prófað hin ólíklegustu störf. „Ég
held að á fjögurra ára tímabili
hafi ég prófað um elleíú störf
vegna þess að ég vildi hvergi
fastráða mig. Ég vildi hafa frelsi
tíl að skjótast í sveitina þegar
mér hentaði. Eg bar meðal ann-
ars út póst í Reykjavík og starfaði
við heimilishjálp og sitthvað
fleira. Þegar við Helga byrjuð-
um að vera saman ákváðum við
að fara vestur í Dali og þá byrj-
aði eiginlega nýr kafli. Hún fór
að vinna á Fellsenda, þar sem
hún hafði verið áður en ég fór
sem vinnumaður tíl Trausta og
Láru á A. Hjá þeim var einnig
mjög gott að vera og þar fékk ég
að prófa mig áffam sem bóndi.
Af þeim hef ég lært margt, m.a.
hvernig er hægt að redda málun-
um tímabundið þegar ekki eru
aðstæður til að kalla á vélvirkja
eða kaupa varahlut strax. Um
haustið ætluðum við suður aftur
því Helga ætlaði í skóla en þá
bauðst henni kennsla á Laugum.
Ég fylgdi henni þangað og vann
við eitt og annað fram að ára-
mótum, en fór síðan í Mjólkur-
stöðina í Búðardal. Þar fór ég á
námssamning og útskrifaðist
sem mjólkurfræðingur 1997. Ég
ætlaði samt sem áður alltaf að
verða bóndi en taldi að ég gæti
unnið sem mjólkurffæðingur og
safúað peningum til að kaupa
jörð. Síðan gerðist það reyndar
að ég keypti jörðina áður en ég
var búinn að læra. Ég safúaði
bara námslánum í staðinn og
notaði í útborgun. Aður en við
keyptum hér á Erpstöðum
bjuggum við á Laugum og í
Búðardal og keyptum þar gamalt
hús sem við gerðum upp að
hluta. Við eignuðumst stelpum-
ar á þessum árum áður en við
fóram til Danmerkur, en þar
vorum við í eitt ár saman en ég
hálfu ári lengur tíl að ljúka nám-
inu. Við keyptum Erpstaðina á
meðan ég var úti og Helga flutti
heim árið 1997 í maí óg tók við
búinu. Eg kom svo heim í sum-
arfrí og gerði það sem gera
þurfti á búinu, lagaði girðingar,
sinnti heyskapnum o.fl. en fór
síðan aftur út til að sinna nám-
inu. Helga var hér með bú og
böm um haustið og naut aðstoð-
ar nágranna og ættingja.
Landvimiingar
Þegar ég kom heim ffá Dan-
mörku byrjaði ég strax að vinna í
Mjólkurstöðinni með búskapn-
um og var þar til haustsins 1998.
Þá áttum við von á fleiri bömum
og staðan var orðin þannig að
Helga komst ekki lengur fyrir í
básnum með kúnum. Síðan hef
ég bara verið hér heima í bú-
skapnum og ekki unnið útíffá
neitt að gagni.“