Skessuhorn - 17.12.2003, Qupperneq 23

jnliSSlnu^
MIÐVIKUDAGUR 17. DESEMBER 2003
23
Þorgrímur segir að Erpstaðir
hafi verið vísitölubú þegar hann
keypti jörðina, eða með 88 þús-
und lítra mjólkurkvóta. „Það er
reyndar búið að breyta grund-
vellinum í 180 þúsund lítra en ég
hef ekki náð að fylgja því alveg
eftir. Erpstaðirnir eru samt sem
áður kostajörð þótt jörðin sé
ekki stór. Enda lét ég hana ekki
duga eina og sér því ég keypti
eyðijörðina Þórólfsstði um leið
og hygg náttúrulega á fleiri land-
vinninga,“ segir Þorgrímur og
glottir við tönn. „Erpstaðir eru
ræktaðir eins og hægt er en ég
hef verið að byrja að brjóta land
á Þórólfsstöðum og bylti þar 9
hektara landi í haust og var þar
að auki með þrjá hektara undir
korn í sumar. Við byrjuðum
nokkrir á kornræktinni hér í
fyrra og sóttum í okkur veðrið í
sumar og fengum ágætis upp-
skeru.“
Hér að framan lýsti Þorgrím-
ur Fellsströndinni fyrir tæpum
þremur áratugum sem deyjandi
samfélagi, en hann vill samt
meina að búskapur í Dölum
standi nokkuð traustum fótum í
dag.
„Það má kannski segja að ef
Búðardalur er miðdepillinn þá
er allt í þokkalegum gír í 40 kíló-
metra radíus. Það virðist auð-
veldara að búa í nágrenni við
þéttbýlið og það hefur mikið að
segja um hvar fólk setur sig nið-
ur. Aðstæður til að stunda vinnu
með búskapnum og skólinn spil-
ar þar stórt hlutverk og ég er t.d.
mun betur settur hér en ég væri
á Kvennhóli. Þess má að vísu
geta að þetta er ekki algild regla
því á Fellsströndinni er mikill
uppgangur á einum bæ og jafn-
vel fyrirhugað á öðrum,“ segir
Þorgrímur.
Einkaostagerð
Þótt Þorgrímur hafi ekki unn-
ið við sitt fag, mjólkurfræðina, í
nokkur ár hefur hann ekki alveg
skilið hana við sig. Hann hefur
verið að gera tilraunir með osta-
gerð heima á Erpstöðum og er
mikill talsmaður þess að fá lög-
um og reglugerðum, varðandi
matvælaframleiðslu, brejnt til að
mögulegt sé að nýta hana betur í
ferðaþjónustu. „Egheflengihaft
ákveðnar hugmyndir um að
vinna úr mjólkinni hér heima og
hef prófað að gera osta, súrmjólk
og jógúrt með það að markmiði
að geta selt þessar vörur í fram-
tíðinni. Eg hef hins vegar ekki
gert neitt í því að gagni ennþá
enda eru reglugerðir, sem þessi
framleiðsla heyrir undir, mjög
strangar. Ferðaþjónusmbændur
hafa þrýst á stjómvöld að liðka
til svo hægt sé að bjóða upp á
heimaunnar vörar á ferðaþjón-
ustubýlum. Ég vil að í flesmm
eldhúsum landsins sé sérstök
matarmenning og einnig eftir
héruðum. Eins og ástandið er
megum við ekki selja þessa
menningu. Ég mætti gefa þér
sýnishorn og hélt að mér hönd-
um með frekari dreifingu þar til
einkunnin frá honum var komin.
Hún var það góð að ég hef leyft
fleirum að prófa.
Ostur handa Guðna
Út af umræðunni um að fá að
ffamleiða matvæli, á einstökuin
bæjum, til að selja ferðamönn-
num var það líka alltaf markmið-
ið að fara með sýnishom til ráð-
herra svo hann sæi að það væri
alvara á bak við þessa umræðu.
Það var haldinn fundur hjá sauð-
fjárræktarfélaginu hérna og þar
var ég fenginn til að gefa mönn-
um að smakka og hvetja menn til
að mjólka ærnar. Fundurinn
samþykkti áskoran til landbún-
aðarráðherra þess efhis að reglu-
gerðir um matvælaframleiðslu
yrðu endurskoðaðar. Ég var
fenginn til að fara með áskoran-
ina til ráðherra og gaf honum
jólaglaðning í leiðinni, heima-
gerðan ost og heimareykt bjúga.
Ég vænti þess að hann sé búinn
með bjúgað og jafnvel langt
kominn með ostinn og ég hef
ekki ffétt að honum hafi orðið
meint af. Guðni tók mér vel og
við áttum ágætt spjall um þessi
mál og ég vona að hann taki
þetta til athugunar. Mig langar
allavega að gera meira úr þessari
ostagerð og framleiða þetta í
einhverjum mæli. Þetta era sér-
stakir ostar og allt öðravísi vara
en maður fær úti í búð. Ég er
ekki að segja að þeir séu endilega
betri en þeir era öðravísi og fólk
er tilbúið að borga meira fyrir
það sem er öðruvísi ef það er
gott. Það er náttúralega skilyrði
að menn séu að gera góða vöra
því ef eitthvað klikkar á einum
stað er það fljótt að fréttast og
skemma fyrir öllum hinum.“
Kálfamjólk
Fyrir utan þá sem hafa fengið
að smakka sauðamjólkurostana
era kálfarnir á Erpstöðum þeir
einu sem hafa fengið að njóta
hæfileika hans sem mjólkurffæð-
ings síðusra árin. „Ég hef alltaf
verið á móti sölu á umfram
mjólk og óttast að efirir því sem
hún er meiri því mun meiri
skerðing verði á framleiðslunni
árið efrir. Síðustu árin hef ég
súrsað megnið af umffiam mjólk-
inni og fyllt allar plasttunnur og
brúsa sem ég hef komist yfir. Ég
súrsaði vel á þriðja þúsund lítra í
sumar en þetta gef ég kálfunum
á haustin ífá því þeir era 10-12
daga gamlir og þeir þrífast mjög
vel af þessu. Astæðan fyrir því að
ég geri þetta er að á haustin þeg-
ar kálfarnir eru að fæðast er
greitt álag á mjólkina og fyrir
vikið fæ ég meira fyrir umfram
mjólkina með því að gefa kálfun-
um hana og get þá selt nýmjólk-
ina á hæsta mögulega verði í stað
þess að hella henni ofan í kálf-
ana. Þetta er umtalsverður
spamaður.“
Eiríkur rauði
Eitt af hliðarsporam Þorgríms
í búskapnum er skógrækt en
hann var með þeim fyrstu í Vest-
urlandsskógaverkefninu. „Við
erum búin að planta 20 þúsund
plöntum á þremur áram. Ég tók
skógrækt sem valfag á Hvann-
eyri og einnig kartöflurækt og
ferðaþjónustu, en allar þessar
greinar era í gangi á Erpstöðum.
Skógræktin hefur gengið vel en
Æmar mjólkaðar.
hvað sem mér dytri í hug heima
í mínu eldhúsi, en þú mættir
ekki taka það með þér. Konur í
sveitum eru alltaf að malla eitt-
hvað, gera kæfu, súrsa, sulta os-
frv. Þessa þekkingu og menn-
ingu þyrftum við að nýta. Eins er
það með ostagerðina. Það jafriast
ekkert á við hina svokölluðu
bóndagarðsosta. í Frakklandi,
Þýskalandi, Sviss og fleiri Evr-
ópulöndum era margir bændur
með leyfi til að ffamleiða osta og
jafnvel við ótrúlegustu aðstæður.
Ég er að vísu ekki að mæla því
bót að við fáum að gera þetta
vinnslusölunum, heldur er allt úr
stáli og plasti. Þarna úti er tré-
formið hins vegar hluti af matn-
um og osturinn ekki sá sami ef
hann væri gerður á annan hátt.
I haust vaknaði ég einn morg-
uninn og uppgötvaði að það væri
hver að verða síðastur að mjólka
kindur. Ég rauk til og fékk leyfi
til að safna saman nokkrum
kindum ffá næsta bæ. Mjólkin
var náttúralega ffá Erpstöðum
því kindurnar ganga í fellinu hér
fyrir ofan. Ég mjólkaði kindurn-
ar og bjó til fetaost sem tókst
ljómandi vel og ég hef verið að
Osturinn settur í kmkktir
inni í fjósi. Það þarf að sjálfsögðu
að setja lágmarks reglur fyrir
svona framleiðslu. I Frakklandi
nota menn ostaform úr tré, sem
voru aflögð á Islandi fyrir 40 eða
50 áram. I dag má ekki einu
sinni vera trékubbur inni í
lauma þessu upp í gesti og ná-
granna í haust. Fyrstu ostbitam-
ir fóra samt upp í Svein Hall-
grímsson kennara á Hvanneyri,
en hann hefrir verið mikill bar-
áttumaður fyrir nýtingu á sauða-
mjólk. Ég sendi honum strax