Úti - 15.12.1936, Síða 11

UTI
II
þar sem var niður í móti og það jók þvi
ekki hundunum erfiði. A sumrum, eða
þegar snjór er horfinn, verður ekki farið
öðruvísi en gangandi og verða menn þá
að bera pjönkur sínar. Þá eru meira að
segja hundarnir látnir bera líka. Það er
því ekki nema eðlilegt að Eskimóunum
— og Vilhjálmi þvki vænst um vetur-
inn!
Það er ein ferð, sem Vilhjálmur sjálf-
ur talar um með einna mestum fjálgleik
og jeg verð því að geta um hjer. Sagnir
gengu um það, að austar miklu en þar,
sem Vilhjálmur hjelt til, væru Eskimóar
með ljóst liár og blá augu. Eskimóar eru
annars skyldir Kínverjum að uppruna
og eru svarthærðir og dökkeygir. Vil-
hjálmur einsetti sjer að komast þangað
og rannsaka þetta fólk.
Inn í steinöldina.
Hann lagði af stað í það ferðalag 21.
apríl 1910. I fylgd með honum voru þrír
Eskimóar, tveir karlmenn og ein kona.
Konur voru jafnan með', til þess að við-
halda klæðnaðinum, varð jafnvel oft að
hafa börn með þeirra vegna. Eskimó-
arnir höfðu heyrt um kynflokk, sem
hyg'gi austar, en það fylgdi með sögnnni
að hann dræpi alt aðkomufólk. Eskimó-
ar eru yfirleitt tregir til að ferðast í öðru
skyni en því, að afla matfanga. Að ferð-
ast til þess að sjá sig um eða að kynnast
einhverju nýju er þeim fjarlægt. Nú
reyndist veiðin heldur treg á þessu ferða-
lagi og Eskimóarnir fóru að verða treg-
ir til að halda áfram. Lengi sáu þeir eng-
in merki eflir menn, en 9. maí finna þeir
þó rekavið, sem auðsjáanlega hafði ver-
ig höggvið í með heldur bitlitlu verkfæri.
Nóttina eftir varð Eskimóunum ekki
svefnvært, þeir töluðu ákaft saman fram
undir morgun. Voru þessi merki eftir
fólkið sem „drepur alla aðkomumenn“?
Vilhjálmur óttaðist að þeir fengjust elcki
til að fara lengra, en það merkilega
var, að þeir voru sjálfir orðnir forvitnir
að sjá þetta fólk.
4. mynd. Skotvopn ,,steinaldar“~Eskimóa.
Þremur dögum seinna fundu þeir snjó-
húsaþorp með ekki færri en 50 lnisum
og lá slóð eftir sleða frá húsunum til
norðurs, þ. e. út á ísinn. Þeir hjeldu svo
áfram eftir slóðinni og daginn eftir
fundu þeir fólkið. Móttökurnar voru
iixjög merkilegar, en það er annars af
fólkinu að segja, að það reyndist sama
gæðafólkið og aðrir Eskimóar eða jafn-
vel fremra í gestrisni.
En hjer kom Vilhjálmur í einum svip
beint inn í steinöldina. Hann var alt í
einu kominn svo sem tíu þúsund ár aftur
í tímann. Þetta fólk hafði ekki haft nein
kynni af hvítum mönnum eða menningu
þeirra. Það liafði verkfæri, sem það hafði
útbúið sjálft, en þau voru úr eir, sem
fanst þar í jörðu. ílátin voru úr tálgu-
steini, sem þar var einnig til. Þarna lifði
það sínu glaða og áhyggjulausa lífi, bjó í
snjóhúsum og fluttist til eftir veiðinni.
Gestrisnin var einlæg og innileg. Gestirn-
ir fengu besta matinn að borða. Þeir
fengu ekki einu sinni sjálfir að gera snjó-
hús yfir sig, því það gerðu liinir.
Það er liklega einsdæmi að vísinda-
menn komist svo beint að slíku viðfangs-
efni sem Vilhjálmur i þetta sinn. Hjer
var hann sjálfur sem einn af þessu fólki,
talaði þeirra mál og kyntist þeim bæði
i sjón og reynd.