Hugur og hönd - 01.06.1994, Síða 15

Dagtreyjan sem sniðið er af, Þjms.nr. 1964:65. Ljósm. F.Ó.
munstruðu bómullarefni með fóður úr
hvítum bómullardúk, rauðröndóttum
og hneppt fyrir miðju að framan með 7
blikktölum. Ermarnar, einsaumsermar,
eru rykktar á öxlum og við úinliðinn
eru þær eilítið rykktar við mjóa líningu.
Kragi, 2 cm breiður, er í hálsinn. Hann
er úr samanbrotnum skárenning sem er
rykktur lítillega við hálsmáiið og festur
á með skábandi. Bolsídd er um 47 cm
og að neðan er ytra byrði tvíbrotið yfir
á röngu og myndar þar 1 cm breiðan
fald. Innan á vinstra boðung er saum-
aður lítill blár vasi úr poplínefni sem
vafalítið hefur geymt vasaúr eigandans.
Vasi þessi hefur verið saumaður á í fljót-
heitum með grófum, stórum, viðvan-
ingsiegum sporum, sem stinga í stúf við
ellegar vandað handbragð á treyjunni.
Treyjan hefur greinilega þjónað dyggi-
lega og slitnað af langri notkun, en úr
því hefur verið snyrtilega bætt með ótai
viðgerðum.
Dagtreyju með Þjms.nr. 1964:64 átti
Ingibjörg Kristleifsdóttir á Húsafelli.
Ingibjörg dó áriðl930.
Sú treyja er saumuð úr svörtu fínlegu
ullarklæði og fóður er úr grásprengdri
bómullareinskeftu. Treyjan er þétt-
hneppt að framan með 8 hnöppum og
um hálsmálið er rúmlega 1 cm breið
líning. Grunn samhliða lek, spölkorn
niður á brjóst, eru efst á boðungunum
sitt hvorum megin hálsmáls. Tví-
saumsermarnar eru felldar í handvegina
og mjókka fram. Treyjan er um 44 cm
síð, innsniðin í mittið og nær um 10
cm niður fyrir mitti. Gengið er frá
treyjunni að neðan með mjórri brydd-
ingu úr silkibandi.
Margrét Einarsdóttir, Mófellsstöðum
í Skorradal, átti dagtreyju sem nú hefur
Þjms.nr. 1964:65. Margrét fæddist
árið 1843 og dó 92 ára. Treyja hennar er
úr svörtu, sléttu, mjúku bómullarefni.
Fóður í bol er grænleitt sirsefni en
tvenns konar bómullardúkur, köflóttur
og röndóttur, í fóðri erma. Hún er
hneppt að framan með 7 blikktölum.
Mjór (1 cm ) skásniðinn kragi er í háls-
inn. Ermar eru tvískiptar, felldar í
handvegina en falla þétt að framhand-
legg. Bolsídd er um 55 cm, stuttar
klaufar eru neðst við hliðarsauma á baki
og bakið nokkru síðara en framstykkin
og bogadregið til hliðanna. Þessi treyja
er einnig slitin og bætt.
Sniðið sem hér fylgir er af þessari
treyju og lýsi ég lauslega saumaskap á
henni. Treyja nr. 1964:66 er unnin á
líkan hátt.
Guðrún Jónsdóttir, Húsafelli, sem
átti brúnleitu treyjuna með Þjms.nr.
1964:63 átti einnig treyjuna sem hefur
Þjms.nr. 1964:66. Sú dagtreyja er úr
svörtu rifsefni, með svörtu lastingsfóðri
og hneppt upp í háls með 6 svörtum,
litlum hnöppum. Einsaumsermarnar
eru þrengstar um olnboga en víkka um
úlnliði. Kragalíning, um 2 cm breið, úr
svörtum lastingi, er í hálsmálið. Til að
ná fullri sídd á bolnum, um 50 cm, er
aukið neðan við treyjuna og fram-
stykkin eru listilega samansaumuð úr
mörgum efnisbútum. Auk þess er treyj-
an mjög slitin og víða mikið bætt, eink-
um fremst á ermum. Treyjan hefur lík-
lega náð um 10 cm niður fyrir mitti og
við hliðarsauma eru um 5 cm langar
klaufar.
Ljóst er að dagtreyjan hefur gegnt
mikilvægu hlutverki í hversdagsklæðn-
aði kvenna hérlendis allt fram á þessa
öld. Gaman væri því, að hún fengi
verðugan sess meðal þjóðlegra íslenskra
kvenbúninga eins og hversdagsfatnaður
fyrri alda er hluti af þjóðbúningum í
nágrannalöndum okkar.
SNIÐ AF DAGTREYJU
Sniðið sem hér fylgir er af dagtreyju
Margrétar Einarsdóttur, í Skorradal.
Treyjan hefur Þjms. nr. 1964:65.
Ég valdi þessa treyju til að taka snið
af, því að hún er saumuð úr þéttu efni,
unnin með algengum aðferðum og
henni virtist ekki hafa verið breytt. Oft
aflagast form á flíkurn við miklar breyt-
ingar og viðgerðir og slíkt þarf að hafa í
huga þegar tekin eru snið eftir gömlum
flíkum. Þröngar flíkur aðlaga sig gjarn-
an eiganda sínum og „teygjast“ eftir
hans vaxtarlagi við áralanga notkun.
Auk þess var fólk áður smágerðara svo
alltaf þarf að gera ráð fyrir að gömul
snið þurfi að stækka til að þau passi á
nútímafólk. Ég saumaði prufuflík eftir
sniðinu og við mátun leiðrétti ég fáein
atriði og treyjan virtist fara vel. Oftast
þarf að huga að vídd, sídd og erma-
ísetningu þegar ný flík er saumuð, sama
hvaðan sniðið er fengið. Skynsamlegt er
því að sauma prufuflík úr ódýru efni,
máta hana vel og gera breytingar, ef
þörf er á, áður en ráðist er í að sníða úr
dýrum efnum. Leiðbeiningar um breyt-
ingar á sniðum er m.a. að finna í
Saumahandbókinni (Bókaútgáfan Óð-
inn, 1986, 1994).
Sniðin eru hér minnkuð niður til að
nýta blaðsíðurnar betur og þarf því að
stækka þau áður en sniðið er eftir þeim.
Annaðhvort eru þau stækkuð í ljósrit-
unarvél um 500 % eða maður teiknar
þau upp á rúðustrikaðan pappír þar
sem hver rúða er 2,5 cm.
VINNULEIÐBEININGAR VIÐ
SAUM Á DAGTREYJUM
* Ytra borð og fóður eru sniðin alveg
eins og bætt við saumförum, a.m.k. 3
cm á hliðum, öxlum og framan á erm-
um en ellegar eru 1 cm saumför nægi-
leg. Merkt er fyrir saumförum og snið-
saumum.
* Sniðið er 6 cm breitt barmfóður
undir framstykkin til styrktar hnepp-
ingunni úr sama efni og ytra byrði.
Barmfóðrið er sniðið eftir fram-
stykkissniðinu, sbr. merkingar neðst á
sniðinu.
* Ytra byrði og fóður framstykkja og
15