Hugur og hönd - 01.06.1994, Qupperneq 24

Þrjár skálar meS skreyttum lokum; GuSmundur hannaSi skreytingarnar, sem Leifur Kaldal
smíSaSi úr silfri og kalsedón-steinum.
1929 var Guðmundur loks tilbúinn
að hefja framkvæmdir. Síðla vetrar hélt
hann á ný til Þýskalands, að þessu sinni
til að láta smíða fyrir sig þau tæki, sem
hann þurfti til að koma leirmunagerð-
inni á laggirnar, og þar var brennsluofn-
inn mikilvægastur. Þessi tæki voru
framleidd sérstaklega fyrir Guðmund
hjá þekktu fyrirtæki á þessu sviði,
Königbaner’s í Mtinchen, og þegar
hann hélt heim á leið var fram undan
mikið verk við uppsetningu tækja og
öflun leirs, áður en íyrstu gripirnir gætu
komið úr hinum nýja kolakynta
brennsluofni.
Við þann undirbúning naut Guð-
mundur um skeið aðstoðar frá ungum
þýskum leirkerasmið, Hans Kragl, sem
hafði unnið í leirmunaverksmiðju í
Þýskalandi, og starfaði hér í um hálft ár
á meðan leirbrennslan var að komast af
stað. I þessu brautryðjendastarfi var þó
væntanlega ekki síður mikilvægur þátt-
ur Lydíu Pálsdóttur, sem einnig kom
með frá Þýskalandi vorið 1929. Lydía
hafði þá nýlokið þriggja ára námi í leir-
list við Handíðaskólann í Munchen, og
kunni því vel til verka, enda átti hún
eftir að eiga mikinn þátt í þeirri vel-
gengni og vinsældum, sem leirmuna-
gerðin naut um langt árabil.
Fyrsta brennslan í kolaofninum góða
fór fram í nóvember 1929, og má
ímynda sér að það hafi verið sem helgi-
stund, þegar ofninum var lokið upp og
fýrstu gripirnir teknir út úr honum. Til
þeirrar athafnar var boðið nokkrum
vinum og vandamönnum, svo og helstu
stuðningsmönnum Guðmundar í þeirri
löngu baráttu, sem þessi stund hafði
kostað. I þakklætisskyni fyrir stuðning-
inn og þolinmæðina fengu allir við-
staddir með sér einn hinna nýbrenndu
smágripa, þegar haldið var heim á leið
um kvöldið.
Enn átti eftir að yfirstíga ýmis vanda-
mál, áður en hægt var að hefja fram-
leiðsluna af fullum krafti. Sum voru
tæknilegs eðlis; mikið af munum eyði-
lagðist í brennslu, þar sem leirinn var
misjafn að gæðum, og blöndun hans
mikið vandaverk, sem ná þurfti tökum
á; önnur vandamál sneru að kostnaði
fýrirtækisins, og hans vegna sneri Guð-
mundur sér aftur til Alþingis. Að þessu
sinni urðu viðtökurnar öllu betri en í
fýrri tilraun.
I mars 1930 fjallaði Alþingi um
frumvarp til fjárlaga fýrir árið 1931, og
þar lagði fjárveitinganefnd til undir
liðnum „Til verklegra fýrirtækja“ að
Guðmundi Einarssyni myndhöggvara
yrði veittur styrkur að upphæð kr.
5000,00 „til þess að setja upp leir-
brennsluverksmiðju“.
I greinargerð með tillögu sinni benti
fjárveitinganefnd á, að Guðmundur
hafi látið gera ítarlegar rannsóknir á ís-
lenskum leir, sem gæfu góðar vonir fýrir
landsmenn: „Niðurstaða þeirra tilrauna
og rannsókna er sú, að sumar leirteg-
undir íslenskar standi ekki að baki
bestu leirtegundum erlendum til ýmis-
konar iðnaðar, og að til séu hér óþrjót-
andi námur af nothæfum leir til
brennslu. Nú hefir hann brotist í því
24