Hugur og hönd - 01.06.1994, Page 29

Frá Goodtemplarafundi í Winnipeg í maí 1938. Halldóra er lengst til Imgri á myndinni.
ur-Islendingum bæði formlega og per-
sónulega. Hún var ráðunautur ríkisins í
heimilisiðnaðarmálum frá 1924. Það ár
fékk hún fyrst styrk frá Alþingi til að
vinna að málefnum heimilisiðnaðarins.
Styrkurinn gerði henni auðveldara að
ferðast um landið og skipuleggja
kennslu, framleiðslu, sölu og sýningar á
heimilisiðnaði. Þessi starfsemi tók ekki
bara til allra hreppa á Islandi, heldur
náði hún einnig vestur um haf. Þannig
getur Halldóra þess í ævisögu sinni að
árið 1932 hafi hún aðstoðað nýstofnað
heimilisiðnaðarfélag í Winnipeg, Man-
itoba, með því að útvega efni, upp-
drætti og fleira (Halldóra Bjarnadóttir,
1925b; Vilhjálmur S. Vilhjálmsson,
1960).
Á átjánda ársþingi Þjóðræknisfélags
fslendinga, sem haldið var í Winnipeg
22.-24. febrúar 1937 var lesið bréf frá
Halldóru Bjarnadóttur þar sem hún
óskaði eftir stuðningi félagsins „til
væntanlegrar ferðar hennar vestur um
haf, fyrirlestrahalda og sýninga á ís-
lenskum iðnaði" (Tímarit Þjóðræknis-
félags íslendinga, 19. ár 1938, bls.
145). Bréfið var lagt fram ásamt tillög-
um nefndar um samvinnu við ísland.
Nefndin lagði til að Þjóðræknisfélagið
tæki á móti Halldóru, í samvinnu við
kvenfélög íslensku kirkjufélaganna, Jóns
Sigurðssonar félagið og heimilisiðnaðar-
félag íslenskra kvenna vestan hafs. I
umræðum um tillögur nefndarinnar
lýstu forsvarskonur kvenfélaganna sig
hlynntar tillögunni. Má ætla að Hall-
dóra hafi þegar rætt hugmyndina að
þessari ferð við einhverja af þeim Vest-
ur-tslendingum er hún tengdist.
Einhverntíma síðar um veturinn
barst Halldóru svo boð frá Þjóðræknis-
félagi íslendinga í Vesturheimi og
„Kvennasambandinu“ um stuðning við
að flytja fyrirlestra og farandsýningu á
íslenskum heimilisiðnaði í Islendinga-
byggðum í Bandaríkjunum og Kanada.
Halldóra segir í ævisögunni að vandi
hafi verið vel boðnu að neita, sem von
var, þar sem hér var brugðist vel við er-
indi hennar. Góðum undirbúningi og
aðstoð var heitið af hálfu samtaka Vest-
ur- íslendinga þar sem ferðir um Vest-
urálfu yrðu kostaðar og skipulagðar.
Halldóra skyldi hins vegar kosta ferðina
til Ameríku sjálf (Vilhjálmur S. Vil-
hjálmsson, 1960; Halldóra Bjarnadótt-
ir, 1938b).
Markmið ferðarinnar var efling hinna
formlegu tengsla milli Vestur- og Aust-
ur-lslendinga. Persónuleg tengsl voru
Halldóru einnig hvatning til að takast
þessa ferð á hendur, þar sem nánustu
ættingjar hennar, þrjár dætur föður
hennar af síðara hjónabandi voru bú-
settar vestra. Halldóra var einkabarn
foreldra sinna, þeirra Bjargar Jónsdótt-
ur (1844-1924) og Bjarna Jónassonar
(1848—1930). Björg og Bjarni skildu
árið 1883 og fylgdi Halldóra móður
sinni burt úr heimahögunum í Vatnsdal
suður til Reykjavíkur. Bjarni fluttist til
Ameríku það sama ár, settist að í Norð-
ur-Dakota, þar sem var þó nokkur ís-
lendingabyggð. Þar kvæntist hann Þór-
unni Magnúsdóttur, einnig ættaðri úr
Húnavatnssýslum. Halldóra hélt bréfa-
sambandi við föður sinn meðan hann
lifði og einnig við systur sínar. Hún get-
ur þess í ævisögu sinni að löngunin til
að sjá systurnar og þeirra fólk hafi
stuðlað að því að hún þáði boðið. Þetta
hefur sjálfsagt verið kærkomið tækifæri,
ef til vill hið eina til að njóta samvista
við nánustu ættingjana og kynnast hög-
um þeirra af eigin raun. Halldóra var á
64. aldursári og þrátt fyrir góða heilsu
hefur henni ekki þótt seinna vænna að
takast slíka ferð á hendur (Vilhjálmur
S. Vilhjálmsson, 1960).
MÓTTÖKUR OG SKIPULAG
FERÐARINNAR
I ævisögu sinni lýsir Halldóra ferð-
inni stuttlega, segist hafa lagt af stað í
byrjun maímánaðar 1937, með boðið
góða og meðmælabréf frá háttvirtri rík-
isstjórn upp á vasann, og siglt með
Eimskip. Ekki getur hún þess hvar hana
29