Fréttablaðið - 07.05.2020, Síða 13

Veigamestu
ákvarðanir
um fram-
tíðina á að
taka eftir
að þjóðin
hefur fengið
tækifæri til
að segja álit
sitt.
Þorsteinn
Pálsson
AF KÖGUNARHÓLI
VOR-
ÚTSALA
Ármúla 31 Opnunartími:
Fimmtudaginn 7. maí 15:00-18:00
Föstudaginn 8. maí 15:00-19:00
Laugardaginn 9. maí 13:00-16:00
7. – 9. MAÍ
30% afsláttur af öllum vörum frá Varma
50% afsláttur af angóruvörum frà Ylfa
VELJUM ÍSLENSKA FRAMLEIÐSLU
Við kynningu á fyrstu neyðar-ráðstöfunum ríkisstjórnarinnar sagði formaður Framsóknar
að ekki yrði leitað inn í sams konar
hagkerfi og áður og enn fremur að öll
samskipti við aðrar þjóðir yrðu tekin til
endurskoðunar.
Í þessum anda viðra Píratar hug-
myndir um einhvers konar fráhvarf frá
markaðshagkerfinu. Og Samfylkingin
talar um að stækka hlut ríkiskerfisins í
þjóðarbúskapnum.
Enginn áttaviti
Ríkisstjórnin hefur gagnrýnt þessa tvo
flokka fyrir að blanda hugmyndum um
grundvallarbreytingar inn í umræður
um neyðarráðstafanir.
Þessi gagnrýni er kannski ekki
rökrétt í ljósi þess að einn stjórnar-
flokkanna lék fyrsta leikinn í þessari
framtíðarumræðu. En hún er réttmæt
að því leyti að eðlilegt er að tekist verði
á um grundvallarbreytingar til lengri
framtíðar í kosningum.
Skyndiráðstafanir ríkisstjórnarinnar
hafa flestar reynst vel. En við aðstæður
eins og þessar kemur þó berlega í ljós
að í stjórnarsáttmálanum var ekki
samið um að sigla eftir sameiginlegum
áttavita. Hann snerist bara um að halda
í horfinu. Trúlega er það skýringin á
því að stjórnin er jafnvel lengur að taka
ákvarðanir en evruríkin og er íhalds-
samari í peningaprentun en þau.
Sumt er markvisst
annað laust í reipunum
Sumar neyðarráðstafanir ríkisstjórnar-
innar hafa skýran tilgang. Aðrar eru
ómarkvissar. En sérstaklega vantar
skýra stefnu þegar kemur að yfirlýsing-
um og aðgerðum, sem eiga að hafa áhrif
til lengri tíma.
Hlutabótaleiðin og þátttaka ríkisins
í launagreiðslum á uppsagnarfresti eru
dæmi um risavaxnar aðgerðir, sem hafa
ákveðinn bráðabirgðatilgang.
Yfirlýsingar um sértæka aðstoð við
Icelandair eru á hinn bóginn fremur
ómarkvissar. Þar segist ríkisstjórnin
bíða eftir að kröfuhafar og hluthafar
komi með aukið hlutafé. Að því búnu sé
hún tilbúin að lána félaginu. Jafnframt
talar hún á þann veg að hún muni aldrei
láta félagið fara yfir um.
Ef áhættan af gjaldþroti er ekki
lengur til staðar komast kröfuhafar
og hluthafar í mun frjálsari stöðu en
ella. Tvenns konar yfirlýsingar af þessu
tagi geta því hæglega leitt til þess að
ríkisstjórnin sitji á endanum ein uppi
með stærsta hluta vandans. Það er þó
ugglaust ekki ætlun hennar.
Mikilvægast er að
byrja á undirstöðunni
Framtíðarfyrirheit ríkisstjórnarinnar
koma fram í yfirlýsingum um endur-
reisn ferðaþjónustunnar, áformum
um stóraukna innlenda matvæla-
framleiðslu og mikla sókn í nýsköpun
í þekkingariðnaði. Þessum framtíðar-
áformum fylgja tímabundnar ákvarð-
anir um aukna styrki til rannsókna. Að
þessu leyti eru vísurnar bara hálf-
kveðnar.
Engin stefnumörkun fylgir þessum
áformum um samkeppnisforsendur.
Það er stóri vandinn. Gengi krónunnar
og stöðugleiki hennar ræður mestu um
hversu raunhæf þessi framtíðarfyrir-
heit eru. Ekki er heldur skýrt út hvernig
boðuð endurskoðun á alþjóðasam-
skiptum tengist þessum áformum.
Áður en hamfarirnar dundu yfir voru
samkeppnisforsendur óbreyttrar ferða-
þjónustu þegar brostnar. Núverandi
ríkisstjórn mistókst að varðveita þær
eða vildi það ekki. Og í mörg ár hefur
verið ljóst að nýsköpun þekkingar-
iðnaðar yrði takmörkuð með þeim
gengissveiflum, sem hér hafa verið.
Að minnsta kosti fjórar síðustu ríkis-
stjórnir hafa engu áorkað á því sviði.
Við endurreisnina þarf að byrja á
undirstöðunni.
Skapa þarf svigrúm til
að móta framtíðarstefnu
Enn sem komið er hefur ríkisstjórnin
ekki nefnt samkeppnisforsendur
á nafn. Það verkefni hefur reyndar
aldrei verið á dagskrá hennar. Til
slíkrar stefnumótunar þarf hún nokkra
mánuði í viðbót. Eðlilegt er einnig að
stjórnarandstöðuflokkarnir fái tíma til
þess að móta hugmyndir um framtíðina
í ljósi nýrra aðstæðna.
Síðan þurfa stjórnmálin að eiga sam-
tal við þjóðina. Að því búnu á hún að
kjósa. Veigamestu ákvarðanir um fram-
tíðina á að taka eftir að þjóðin hefur
fengið tækifæri til að segja álit sitt.
Kosningar í haust eru æskilegar en
kannski óraunhæfar. Of mikill tími
tapast ef þær yrðu geymdar til loka
kjörtímabilsins í október 2021. En aug-
ljóslega er gerlegt að halda þær á fyrri
hluta næsta árs. Skoðanakannanir ættu
alltént ekki að hræða ríkisstjórnina frá
því.
Flýta ætti kosningum
S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð 13F I M M T U D A G U R 7 . M A Í 2 0 2 0