Fréttablaðið - 30.07.2020, Blaðsíða 12

Frá degi til dags
Halldór
ÚTGÁFUFÉLAG: Torg ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Helgi Magnússon FORSTJÓRI OG ÚTGEFANDI: Jóhanna Helga Viðarsdóttir RITSTJÓRI: Jón Þórisson jon@frettabladid.is, FRÉTTASTJÓRAR: Aðalheiður Ámundadóttir adalheidur@frettabladid.is
Ari Brynjólfsson arib@frettabladid.is, Garðar Örn Úlfarsson gar@frettabladid.is MARKAÐURINN: Hörður Ægisson hordur@frettabladid.is FRÉTTABLAÐIÐ.IS: Kristjón Kormákur Guðjónsson kristjon@frettabladid.is.
Fréttablaðið kemur út í 80.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í
gagnabönkum án endurgjalds. ISSN 1670-3871 FRÉTTABLAÐIÐ Kalkofnsvegur 2, 101 Reykjavík Sími: 550 5000, ritstjorn@frettabladid.is HELGARBLAÐ: Björk Eiðsdóttir bjork@frettabladid.is MENNING: Kolbrún Bergþórsdóttir kolbrunb@frettabladid.is
LJÓSMYNDIR: Anton Brink anton@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is
Kolbrún
Bergþórsdóttir
kolbrunb@frettabladid.is

Fróðlegt væri
að vita hvort
þeir sem þar
góla hæst, og
umlykja sig
helgislepju,
treysti sér til
að framvísa
hreinu
siðferðisvott-
orði.

Þetta þýðir
að í það
minnsta 225
– 240
milljónir
verða eftir
hjá olíu-
félögunum, í
boði ríkis-
stjórnar-
innar.
Tímapantanir á opticalstudio.is
og í síma 511 5800
SMÁRALIND • HAFNARTORG • KEFLAVÍK
Sjónmælingar
eru okkar fag
Styttur eru yfirleitt til prýði í umhverfi sínu, jafnvel þótt sá einstaklingur sem á þær horfir viti ekki alltaf af hverjum viðkomandi stytta er. Stundum er einfaldlega engin merking til að skýra það út fyrir honum. „Þetta var greinilega einhver merkilegur sem gerði
mannkyninu gagn,“ hugsar hinn jákvæði áhorfandi
sem er gefinn fyrir styttur.
Styttur eru venjulega af hvítum karlmönnum, enda
hafa þeir um aldir fengið að valsa um frjálsir og hampa
hver öðrum. Einhver breyting er þó að verða á þessu
en í kjölfar grimmdarlegs morðs á blökkumanninum
George Floyd hefur karlastyttum fækkað nokkuð.
Æstur lýður hefur fellt þær af stalli, hverja á fætur ann­
arri.
Eins og alkunna er þá er rökhugsun ekki efst í huga
þess sem er reiður og æstur. Þannig framkallar það
sjálfkrafa gremju hjá einhverjum hópum að sjá styttu af
hvítum karlmanni í gamaldags múnderingu og hann er
samstundis stimplaður sem afturhaldssinni, afsprengi
nýlenduveldis og hatursmaður minnihlutahópa. Ekki
er lagt upp úr því að kanna hvort svo hafi raunverulega
verið, enda er það alltof tímafrekt. Styttan skal eyði­
lögð, meðan gleðióp viðstaddra hljóma.
Eins og alltaf gerist þegar fólk gengur berserksgang
þá falla hinir saklausu einnig. Það þykir nánast sjálf­
sagður fórnarkostnaður í þágu málstaðarins. Ekki er
langt síðan sjá mátti safnvörð í Noregi nánast grátandi
vegna þess að í Bandaríkjunum var eyðilögð stytta
af norskum innflytjanda, Hans Christian Heg, sem var
einarður talsmaður mannréttinda svartra og barðist
í þrælastríðinu. Hann var hvítur karlmaður í múnd­
eringu og þar að auki barn síns tíma. Það nægir til að
setja hann út af sakramentinu.
Vitaskuld er engin ástæða til að allar styttur standi
um aldir og ævi. Sumar hefði aldrei átt að reisa.
Ástæðulaust er til dæmis að hylla sérstaklega þá
grimmdarseggi, sem lögðu allt upp úr því að auðgast
sem mest af þrælasölu og þrælahaldi. Þeir sem fá af sér
styttu verða helst að hafa gert eitthvað jákvætt, sem
skiptir máli fyrir marga. Sem merkir samt alls ekki
að þeir þurfi að hafa verið gallalausir og aldrei gert
afdrifarík mistök.
Manneskjur eru ekki englar. Þær eru mótsagna­
kenndar, þeim verður á og gera alls kyns mistök.
Skyndilega er einhver sem uppgötvar að Baden Powell,
Churchill og Gandhi voru ekki algóðir og samstundis
er æpt: Styttan skal falla! Fróðlegt væri að vita hvort
þeir sem þar góla hæst, og umlykja sig helgislepju,
treysti sér til að framvísa hreinu siðferðisvottorði.
Lið æsingafólks tekur sér vald til að ákveða hvort
styttur skuli standa eða ekki og fær sitt í gegn með
handafli. Grænlendingar fóru góða leið á dögunum
þegar þeir efndu til íbúakosningar um það hvort stytta
af danska trúboðanum Hans Egede skyldi standa eða
víkja. Mikill meirihluti kaus að Egede skyldi fá að vera
á sínum stað. Fólkinu þykir vænt um styttuna og notar
það ekki gegn Egede að hann var barn síns tíma – eins
og við erum öll.
Fallnar styttur
Fyrir lok vorþings voru samþykkt ríflega 130 laga­frumvörp á Alþingi. Meðal þeirra voru lög um breytingar á lögum um svæðisbundna flutnings­
jöfnun. Lög um jöfnun á flutningskostnaði olíuvara
voru jafnframt felld úr gildi. Byggðastofnun verður
eftirleiðis falið á grundvelli reglugerðar ráðherra að
annast úthlutun styrkja vegna flutningskostnaðar
olíuvara. Þessar breytingar skipta ekki sköpum fyrir
þjóðarhag en hafa þýðingu fyrir íbúa í dreifðum
byggðum á Íslandi.
Eflaust kann einhverjum að finnast tímaskekkja
að viðhalda flutningsjöfnun á jarðefnaeldsneyti sem
samfélagið er markvisst að hverfa frá. Hafa verður
þó í huga að framboð á orkugjöfum til samgangna
á byggðarlega viðkvæmum stöðum er misjafnt.
Enn verður því ekki við komið að nýta stór og þung,
vélknúin tæki með nýjum orkugjöfum, til dæmis í
landbúnaði, í vöruflutningum og smábátaútgerð sem
er snar þáttur á ýmsum svæðum á landsbyggðinni.
Þeir tímar munu koma að þarna verði breytingar á, en
á meðan er eðlilegt að leitað sé viðleitni til jafnræðis.
Lykilatriði er að lagabreytingin hafi ekki letjandi áhrif,
að ekki verði gefinn minnsti afsláttur af markmiðum
Íslendinga um orkuskipti í samgöngum. Á þessu sviði
er þróunin ör og spennandi lausnir handan við hornið.
Enginn vafi er á að með þessari lagabreytingu er
verið að létta álögum af olíufélögunum. Til þessa
hafa þau verið að greiða, eða réttara sagt kaupendur
eldsneytis, ríf lega 400 milljónir árlega með sérstöku
flutningsjöfnunargjaldi en samkvæmt nýjum lögum
fellur það burt. Mun lægri fjárhæð rennur til f lutn­
ingsjöfnunar eða 175 milljónir króna eins og staðan er
um þessar mundir og verður innheimt með breyttum
vörugjöldum af olíuvörum.
Þetta þýðir að í það minnsta 225­240 milljónir verða
eftir hjá olíufélögunum, í boði ríkisstjórnarinnar.
Það verður fróðlegt að sjá hvort neytendur fá að njóta
þessara hagstæðu breytinga í lægra verði á eldsneyti.
Ef hinn elskaði samkeppnismarkaður sem núverandi
stjórnvöld hafa svo mikla trú á virkar, ætti það
sannarlega að gerast.
Olíufélögin hrósa happi
Guðjón S.
Brjánsson
þingmaður
Samfylkingar-
innar
Riddarar réttlætisins
Fyrir áhugamenn um réttlæti
eru það ánægjuleg tíðindi að
norska lögmannsstofan Wik-
borg Rein hefur lokið rannsókn
á starfsemi Samherja í Namibíu.
Búið er að kynna skýrslu stof-
unnar fyrir stjórn fyrirtækisins
sem mun síðan meta hvað sé
hægt að birta opinberlega.
Í tilkynningu á vef fyrir-
tækisins er haft eftir formanni
stjórnar Samherja að frá fyrstu
tíð hafi stjórnendur fyrir-
tækisins verið sannfærðir um að
ásakanirnar væru tilhæfulausar.
Það skyldi því enginn fá áfall
ef Wikborg Rein kemst að sömu
niðurstöðu eftir að hafa kynnt
sér innihald milljóna skjala.
Ekki er með öllu útilokað að
niðurstaðan verði sú að allt sé
Jóhannesi Stefánssyni að kenna
og réttlætinu þar með fullnægt.
Stutt stopp
Átta berjast um tvö laus
embætti í Hæstarétti Íslands.
Athygli vekur að lögum sam-
kvæmt geta hæstaréttardóm-
arar farið á eftirlaun við 65 ára
aldur. Flestir ákveða um það
leyti að stíga til hliðar.
Elsti umsækjandinn um emb-
ættin tvö er Davíð Þór Björg-
vinsson, varaforseti Landsrétt-
ar, sem verður 65 ára næsta vor.
Enginn vafi er á að Davíð Þór er
í hópi hæfustu umsækjendanna
og því talsverðar líkur á því að
hann hljóti aðra stöðuna. Það
gæti orðið stutt stopp.
3 0 . J Ú L Í 2 0 2 0 F I M M T U D A G U R12 S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
SKOÐUN