Fréttablaðið - 30.07.2020, Qupperneq 22

Í sumum tilfellum er hálstau hluti af einkennisbúningi, í öðrum eru þau notuð sem skrautmun-
ur, og í einstaka tilfellum getur það
jafnvel jaðrað við pólitíska yfir-
lýsingu að skarta ekki bindi.
Tískukóngurinn Loðvík XIV.
Forfaðir hálsbindisins, sem við
þekkjum flest vel í dag, er rekjan-
legur aftur á sautjándu öld, þar
sem króatískir málaliðar í franska
hernum skörtuðu litlum, hefð-
bundnum, hnýttum hálsklútum
sem nefndust kravat-klútar. Þessi
framandi tíska vakti áhuga Parísar-
búa sem þyrsti í nýja tískustrauma.
Þessi nýja og spennandi tíska
stimplaði sig rækilega inn í hefðar-
lífið þegar Loðvík fjórtándi byrjaði
að ganga með kravat-klút upp úr
1646, þegar hann var einungis sjö
ára. Stuttu síðar fór tískufyrirbærið
eins og eldur í sinu um alla Evrópu.
Bæði menn og konur kepptust við
að binda upp fínofna blúnduklúta
eftir kúnstarinnar reglum í slaufur
og fallega knúta.
Upp úr 1715 fór svo að bera á
nýrri tísku í hálstaui. Komu þá
fram svokallaðir stokkar og á
hugtakið við meðal annars um
leðurkraga sem reimaður er saman
að aftan. Hermenn skörtuðu
þessum krögum til að sýna að þeir
bæru höfuðið hátt, en að auki veitti
kraginn nokkra vörn fyrir stórar
slagæðar í hálsinum gegn byssu-
stingsárásum.
Bindið kemur til sögunnar
Á sama tíma var enn mikill áhugi
fyrir því hvernig binda skyldi
kravat-klúta sem leiddi af sér
blómlega bóka- og bæklingaút-
gáfu, um hinar ýmsu leiðir til
kravat-bindinga. Árið 1818 var
gefin út Neckclothitania, sem var
handrit með teiknuðu kennsluefni
um fjórtán leiðir til þess að binda
kravat-klút. Þetta er alla jafna talið
fyrsta ritið sem notar orðið „bindi“
í tengslum við hálstau.
Með iðnbyltingunni eða upp
úr 1820 jókst krafan um þægi-
legri, einfaldari og endingarbetri
bindi. Fólk vildi hálstau sem voru
þægileg og entust út vinnudaginn.
Hálsbindin voru því hönnuð til
að vera lengri og grennri og væri
auðvelt að binda saman án þess að
þau losnuðu í tíma og ótíma. Þessi
tegund hálsbindis er enn þann dag
í dag vinsælasta hálstauið.
Langsdorfinn mætir á svæðið
Um 1926 fann bindagerðarmaður-
inn Jesse Langsdorf upp nýja aðferð
við að klippa bindisefnið á ská, á
móti því hvernig efnistrefjarnar
liggja og sauma bindið saman í
þremur pörtum. Þessi tækni jók
teygjanleika bindisins og sá til
þess að bindið hélt betur formi
sínu. Síðan þá eru flest bindi svo-
kölluð „Langsdorf“-bindi.
Fyrir síðari heimsstyrjöld var
bindatískan styttri en hún er í dag,
að hluta til vegna þess að buxur
voru hærra sniðnar. Auknar vin-
sældir jakkavesta gerðu það einnig
að verkum að lengd bindis skipti
ekki jafnmiklu máli. Um 1944 urðu
bindin bæði þykkari og villtari
sem tengist meðal annars heim-
komu hermanna, sem voru komnir
með nóg af einkennisbúningum
herþjónustunnar. Bindisþykktin
var allt að 13 cm í þvermál og
fór að bera á alls konar litríkum
myndum, mynstrum og jafnvel
landslagsmyndum. Lengdin var í
kringum 120 cm.
Mister T
Þetta villta útlit dvínaði upp úr
1951 þegar „Herra T“-útlitið („Mis-
ter T“ eins og Esquire-tímaritið
nefndi það) var kynnt til sögunnar.
Þetta nýja og ferska útlit einkennd-
ist af frammjókkandi jakkafötum,
grennri boðungum, minni hatta-
brík sem og einfaldari og grennri
bindum. Bindisþykkt fer niður í
ríflega 8 cm og þau héldu áfram
að mjókka fram til 1960 í kjölfar
vinsælda breskra hljómsveita eins
og Bítlanna og the Kinks. Bindin
lengdust í 130 cm eftir því sem
karlar fóru að ganga í buxum sem
sátu neðar á mjöðmunum. Um
1960 voru einlit, dökk og allt niður
í 2,5 cm mjó bindi mest í tísku. Svo
fór aftur að bera á villtari litum og
þykkara hálstaui.
Strax um 1970 slógu mjóu bindin
aftur í gegn með nýbylgjunni og
popphljómsveitum eins og Knack,
Blondie og Duran Duran. Upp úr
1980 og fram til 1990 fór einnig að
bera á grínbindum og bindum sem
skörtuðu meðvitað hallærislegu
mynstri og myndum.
Seint á tíunda áratugnum tóku
tveir menn að nafni Thomas Fink
and Yong Mao, sig til á vegum Cam-
bridge Cavendish rannsóknar-
stofunnar og svöruðu aldagamalli
spurningu, sem hafði líklega legið
þungt á mörgum, um fjölda leiða til
þess að binda bindi. Þessir fræknu
menn notuðu stærðfræðilíkan til
þess að finna út hina 85 hnúta sem
mögulegir eru, þegar kemur að
bindingu hálsbindis. Rannsóknir
þeirra miðuðust við að hreyfingar
við bindishnútagerðina væru eigi
fleiri en níu, þar sem fleiri yrðu til
þess að hnúturinn yrði of stór eða
endarnir of stuttir. Af þessum 85
hnútum völdu Mao og Fink þret-
tán bindishnúta með aðferðum
fagurfræðinnar og útnefndu sem
þá nothæfustu. Af þessum þrettán
eru fjórir algengastir enn í dag, og
er hinn svokallaði „fjórir í hendi“
þeirra allra vinsælastur. Einnig
eru þar á meðal Pratt hnúturinn,
hálfur Windsor hnútur og svo
Windsor hnútur. Upp úr 2000
þróast meðalþvermál binda í að
vera um 9-9,5 cm og hefðbundin
lengd binda í um 140 cm. Tískan
er afar fjölbreytt þegar kemur að
mynstrum, myndum og litum.
Tískutau fyrir góða hálsa
Hálstau eru til margs nýtanleg og geta verið til mikillar prýði. Þau koma í ýmsum stærðum og
gerðum, þykktum og lengdum og fólk hefur fundið ótal leiðir til að gera bindishnúta við hæfi.
Paul McCartney, John Lennon, George Harrison og Ringo
Starr eru flottir með mjóbindin sín í kringum 1962.
Loðvík XIV. með fylgdarliði sínu. Að sjálfsögðu skarta
allir forkunnarfögru hálstaui fyrir tíma bindanna.
Jóhanna María
Einarsdóttir
johannamaria@frettabladid.is
Myndin er tekin í Borg englanna árið 1977. Sjá má meðlimi hljómsveitarinnar Blondie með söngkonuna Debbie
Harry til hægri. Tveir meðlimir skarta reffilegum mjóbindum af mikilli reisn. MYNDIR/GETTY IMAGES.
Bindin lengdust í
130 cm eftir því sem
karlar fóru að ganga í
buxum sem sátu neðar á
mjöðmunum.

HJÓLABLAÐ
Föstudaginn 7. ágúst gefur Fréttablaðið út sérblaðið Hjólablað.
Í þessu skemmtilega blaði er fjallað um allt sem viðkemur hjólreiðum á Íslandi.
Allir sem stunda hjólreiðar að einhverju marki munu finna áhugavert efni í blaðinu.
Tryggðu þér gott auglýsingapláss í langmest lesna dagblaði landsins.
Nánari upplýsingar um blaðið veitir
Arnar Magnússon sölu- og markaðsfulltrúi Fréttablaðsins.
Sími 550 5652 / arnarm@frettabladid.is
FERMINGARGJAFIR
Fimmtudaginn 15. mars gefur Fréttablaðið út
bráðsniðugt aukablað sem innheldur ótal
hugmyndir að fjölbreyttum fermingargjöfum.
Allir sem hafa fermst vita að dagurinn og ekki síst
gjarnar lifa í minningunni um aldur og ævi.
Tryg u þér gott uglýsingapláss
í langmest lesna dagblaði landsins.
Upplýsingar hjá auglýsingadeild Fréttablaðsins í síma 512 5402
eða sendu okkur póst á netfangið serblod@frettabladid.is
6 KYNNINGARBLAÐ FÓLK 3 0 . J Ú L Í 2 0 2 0 F I M MT U DAG U R