Morgunblaðið - 17.07.2020, Qupperneq 4

4
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 17. JÚLÍ 2020
Snorri Másson
snorrim@mbl.is
Í byrjun ágúst, strax eftir versl-
unarmannahelgi, verður 1.000
manns heimilt að koma saman, í stað
500 eins og nú er. Þá verður leyfileg-
ur afgreiðslutími á veitingahúsum
og skemmtistöðum lengdur. Þetta
kom fram í máli Þórólfs Guðnasonar
sóttvarnalæknis á blaðamannafundi
almannavarna í gær.
500 manns hafa mátt koma saman
frá því 15. júní, þegar rýmkað var
um fjöldatakmarkanir. Í síðustu
viku var greint frá því að stefnt væri
að því að halda þeim fjölda óbreytt-
um út ágúst, en á fundinum í gær
sagði Þórólfur að í ljósi þess að ekk-
ert innanlandssmit hefði greinst í
tvær vikur teldi hann öruggt að flýta
tilslökunum þar til rétt eftir versl-
unarmannahelgi.
Veitingastaðir og skemmtistaðir
hafa ekki mátt vera opnir lengur en
til klukkan 23 frá því þeim var heim-
ilt að opna á nýjan leik í maí. Ekkert
kom fram á fundinum um hve lengi
skemmtistaðir mættu vera opnir eft-
ir breytingar, en áður hefur Þórólfur
nefnt annaðhvort miðnætti eða
klukkan eitt um nótt.
Sóttvarnalæknir áréttaði þó að
allar breytingar væru háðar því að
þróun kórónuveirufaraldursins yrði
áfram jákvæð og að tilfellum fjölgaði
ekki á nýjan leik.
Sýnatökum fækkar um 40-45%
Í gær bættust Noregur, Dan-
mörk, Þýskaland og Finnland á lista
yfir örugg lönd og þurfa farþegar
þaðan ekki að fara í sýnatöku við
komuna til landsins, að því gefnu að
þeir hafi ekki dvalist annars staðar
síðustu 14 daga. Fyrir voru á listan-
um Færeyjar og Grænland. Vegna
breytinganna mun sýnatökum á
Keflavíkurflugvelli fækka, og telur
Þórólfur að samdrátturinn nemi um
40-45%.
Alls hafa 53.000 ferðamenn komið
hingað til lands frá 15. júní. Þar af
voru 20% búsett í Danmörku, 18% í
Þýskalandi, 15% á Íslandi og 6% í
Noregi. Af þeim 14 sem hafa greinst
með virkt smit við komuna voru sex
búsettir á Íslandi, tveir i Danmörku,
tveir í Bandaríkjunum, og einn frá
hverju landi, Lúxemborg, Albaníu,
Svíþjóð og Póllandi. Aðeins hafa 70
manns af 53.000 valið að fara í
sóttkví til að sleppa við að greiða fyr-
ir skimun.
Þórólfur áréttaði að þótt ljóst væri
að sú ráðstöfun að hleypa fólki frá
þessum löndum skimunarlaust inn
til landsins myndi minnka álag við
landamæraskimun væri það ekki
aðalástæðan fyrir ráðstöfuninni.
Þess í stað byggðist hún á gögnum
sem gæfu til kynna að óhætt væri að
gera þessa breytingu.
Velgengni kom Þórólfi á óvart
Á fundinum sagði Þórólfur það
hafa komið sér á óvart hve lítið hefði
verið um innanlandssmit í landinu
eftir að opnað var fyrir ferðir fólks
15. júní, en sem fyrr segir hefur ekk-
ert smit greinst innanlands í tvær
vikur. „Það þarf í rauninni ekki
nema einn eða tvo einstaklinga sem
fara víða um og hitta marga til að
koma af stað svona hópsýkingu. Það
er algerlega ljóst að flestir smitber-
arnir eru einkennalitlir eða ein-
kennalausir og maður er hræddur
við þá einstaklinga,“ sagði Þórólfur.
Slaka enn frekar
á takmörkunum
 1.000 mega koma saman eftir verslunarmannahelgi
Ljósmynd/Lögreglan
Blaðamannafundur Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir, Rögnvaldur
Ólafsson aðstoðaryfirlögregluþjónn og Páll Þórhallsson á fundinum í gær.
Jákvæð þróun
» 14 virk smit hafa greinst á
landamærum.
» 53.000 ferðamenn hafa
komið til landsins frá 15. júní.
» Aðeins 70 hafa valið sóttkví
fram yfir skimun.
» Ekkert innanlandssmit hefur
greinst í tvær vikur.
Þegar aðilar utan Schengen-svæðis-
ins hafa áhuga á því að koma til Ís-
lands geta þeir sent fyrirspurn til
utanríkisráðuneytisins.
Fyrirspurnirnar koma frá fjöl-
breyttum hópi en snúist þær um að
fara bara í frí er svarið nei, jafnvel þó
að fólk sé dauðvona og eigi þá ósk eina
að fara til Íslands. Dæmi er um slíkar
aðstæður en þar hefur ekki verið
hægt að gera undantekningar.
Nokkur fjöldi fólks fær þó að koma
inn til landsins á viðskiptaforsendum
en þegar erindið er þess eðlis metur
starfshópur frá Íslandsstofu, atvinnu-
vegaráðuneytinu og utanríkisráðu-
neytinu umsóknina og gefur álit til
Útlendingastofnunar. Í þessu ferli
hafa Íslendingar oft samband og fara
þess á leit að til dæmis sérfræðingar á
vegum fyrirtækja þeirra fái að koma
inn í landið jafnvel þó að frá áhættu-
svæðum séu.
Háð umsögn
Langflestir undanþágueinstakling-
arnir koma síðan til landsins í al-
mennu áætlunarflugi en hluti þó í
einkaflugi. Samkvæmt heimildum
Morgunblaðsins er ekki eftirlit með
því eftir að fólk kemur til landsins
hvort það sé raunverulega að sinna
viðskiptaerindum.
Í Morgunblaðinu í gær sagði að
óvíst væri hver tæki endanlega
ákvörðun um að veita undanþágur frá
reglunum, þ.e. um að hleypa fólki inn í
landið. Raunin er sú að lögreglan við
landamærin tekur hina eiginlegu end-
anlegu ákvörðun, eins og utanríkis-
ráðuneytið hefur síðan áréttað, en sú
ákvörðun er þó byggð á leiðbeinandi
áliti Útlendingastofnunar. Lögreglan
við landamærin fer almennt eftir því
áliti, sem byggist á ýmsum þáttum.
Lögreglan tekur ekki sérstaka af-
stöðu til málanna, eins og Rögnvaldur
Ólafsson aðstoðaryfirlögreguþjónn
segir: „Við höfum ekki sterka skoðun
á þessu svo lengi sem allir fara eftir
þeim reglum sem eru í gildi og við
kaupum það alveg að fólk utan svæða
eigi hingað brýn erindi hvort sem það
er viðskiptalegt eða tengt landkynn-
ingu eða öðru.“ snorrim@mbl.is
Lögreglan tekur
lokaákvörðun
 Sagt nei við túr-
isma, jafnvel við fólk
sem er dauðvona
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Flug Undanþágur eru í boði.
Guðni Einarsson
gudni@mbl.is
Landspítalinn hefur látið breyta hús-
næði veirurannsóknastofunnar í Ár-
múla 1, breytt verkferlum og hagrætt
innan húss. Þetta var gert til að skapa
betri aðstöðu og auka afköst við grein-
ingu sýna sem
tekin eru til að
finna möguleg
kórónuveirusmit
við skimun á
landamærum.
Framkvæmdir
gengu vel og var
stefnt að því að
ljúka þeim seint í
gærkvöldi. Grein-
ingarvinnan flyst
á allra næstu dög-
um úr húsnæði Íslenskrar erfðagrein-
ingar þar sem starfsfólk Landspít-
alans hefur unnið undanfarið.
Maríanna Garðarsdóttir, læknir og
forstöðumaður rannsóknaþjónustu
Landspítalans, segir að þeim sé nú
ætlað að greina allt að 2.000 sýni á
sólarhring. Grípa þurfti til margs kon-
ar ráðstafana til að geta það.
„Við tókum upp nýja verkferla
vegna skimunar á landamærum og
fórum að greina fleiri sýni saman til að
auka afköstin,“ sagði Maríanna. Hún
ritaði minnisblað til forstjóra Land-
spítalans 19. maí í vor. Þar kom m.a.
fram að hægt væri að rannsaka 700-
800 sýni á sólarhring miðað við þáver-
andi tækjabúnað og mannafla. Til að
auka afköstin þyrfti að bæta við rann-
sóknatækjum en fyrir eru greind um
200 sýni á deildinni frá sjúklingum á
Landspítala og öðrum heilbrigðis-
stofnunum vegna annarra sjúkdóma.
Maríanna sagði að Landspítalinn
hefði fengið aukinn tækjabúnað frá
því minnisblaðið var skrifað.
Hamilton-pípettuþjarki sem er sam-
hæfður við einangrunartæki er kom-
inn. Nýtt einangrunartæki kom í
kórónuveirufaraldrinum og er von á
öðru í lok mánaðarins. Það mun auka
greiningargetuna töluvert og bæta
flæði sýna. Auk þess hefur verið ráð-
inn fjöldi fólks.
Við greininguna eru notuð hvarf-
efni og getur takmarkað framboð af
þeim vegna mikillar eftirspurnar verið
takmarkandi þáttur. „Þar á móti kem-
ur að með því að greina fleiri sýni
saman spörum við hvarfaefni,“ sagði
Maríanna. Hvarfaefnin eru mjög dýr
og því sparar þessi aðferð einnig út-
gjöld. Nú eru greind fimm sýni sam-
tímis. Gefi þau jákvæða niðurstöðu
eru sýnin greind hvert um sig til að
finna smitið.
Skoða á hvort hægt er að rannsaka
fleiri en fimm sýni í einu til að auka af-
köstin enn meir. Landspítalinn á von á
nýrri og öflugri tækjasamstæðu í
október. Með henni munu afköst
rannsóknastofunnar aukast í að
minnsta kosti 4.000 sýni á sólarhring.
Ljósmynd/Þorkell Þorkelsson
Landspítalinn Hefur tekið við greiningu sýna sem aflað er á landamærum.
Aukin afköst við
greiningu sýna
 Húsnæði breytt og tækjum fjölgað
Maríanna
Garðarsdóttir
ÁHRIF KÓRÓNUVEIRUNNAR Á ÍSLANDI