Morgunblaðið - 07.11.2020, Blaðsíða 20

20
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 7. NÓVEMBER 2020
Rekstur hjúkrunarheimila - þjónusta við aldraða
Smáratorgi 1, 201 Kóp., s. 588 6090, vl@verkfaeralagerinn.is
Vefverslunin alltaf opinwww.listverslun.is
Verkfæralagerinn
án.-m. kl. 9-18, fs. kl. 9-180, lau. kl. 10-18, sun. kl. 12-1
Kolibri trnur
í miklu úrvali, gæða-
vara á góðu verði
Kolibri penslar
Handgerðir þýskir penslar
í hæsta gæðaokki
á afar hagstæðu verði
Ennþá meira úrval af
listavrum
WorkPlus
Strigar frá kr. 195
Vopnafjarðar-
hreppur tók yfir
rekstur hjúkr-
unarheimilisins
Sundabúðar af
ríkinu í byrjun
árs 2013. Tap
hefur verið á
rekstrinum öll ár-
in, samtals 175
milljónir króna,
sem greitt hefur verið úr sveitar-
sjóði. Vopnafjarðarhreppur hefur
sent heilbrigðisráðuneytinu kröfu-
bréf þar sem farið er fram á að
þessi reikningur verði greiddur og
tryggt verði nægt fjármagn svo
hægt sé að mæta þeim kröfum
sem gerðar eru til reksturs hjúkr-
unarheimila.
Sundabúð er meðal minnstu
hjúkrunarheimila landsins, með 10
hjúkrunarrými og eitt sjúkrarými
að auki. Athyglisvert er að það
hefur verið á flakki á milli ríkis og
sveitarfélags í mörg ár. Hreppur-
inn rak heimilið til ársins 2000 en
óskaði þá eftir að Heilbrigðis-
stofnun Austurlands tæki við. Ell-
efu árum síðar ákvað heilbrigðis-
stofnunin að loka heimilinu vegna
niðurskurðar á framlögum til
stofnunarinnar og óhagkvæmrar
rekstrareiningar á Vopnafirði.
Sveitarfélagið vildi tryggja að
þjónusta við eldri borgara héldist í
heimabyggð og tók aftur við í byrj-
un árs 2013.
Sara Elísabet Svansdóttir sveit-
arstjóri segir að engin ákvörðun
hafi verið tekin um að skila þjón-
ustunni aftur til ríkisins. Beðið sé
eftir svari yfirvalda heilbrigðis-
mála við kröfubréfinu og vekur at-
hygli á því að einnig vinni starfs-
hópur að greiningu á stöðunni.
Hjúkrunarheimili á flakki
SUNDABÚÐ
Sara Elísabet
Svansdóttir
Hjúkrunarheimili fá daggjöld frá
Sjúkratryggingum Íslands, út á
hvern dag sem heimilisfólk býr í sínu
herbergi. Daggjaldið er misjafnt á
milli heimila enda ræðst það meðal
annars af hjúkrunarþyngd einstakra
heimilismanna og síðan fá smærri
heimilin sérstaka ábót. Daggjaldið er
nú að meðaltali 38.449 krónur. Það
samsvarar um 1.190 þúsund krónum
á mánuði.
Heimilisfólk getur þurft að greiða
hluta af þessu gjaldi. Markið er við
tæpar 100 þúsund krónur á mánuði,
eftir skatt, eins og sjá má á meðfylgj-
andi grafi. Tryggingastofnun reiknar
kostnaðarþátttökuna út og rennur
hún þá til Sjúkratrygginga Íslands
því hjúkrunarheimilið fær aðeins
daggjaldið eða ígildi þess.
Hins vegar þarf viðkomandi
hjúkrunarheimili að innheimta hjá
íbúum kostnaðarhlutdeildina og ber
ábyrgðina ef það tekst ekki. Hafa
forystumenn hjúkrunarheimilanna
kvartað undan þessu hlutverki, að
standa í innheimtu fyrir ríkið hjá
skjólstæðingum sem þeir eru að
þjóna.
Margir heimilismenn eru með það
lágar tekjur að þeir greiða ekki
kostnaðarhlutdeild. Ekki hefur tek-
ist að afla upplýsinga um hversu
stórt hlutfall það er og heldur ekki
hvað greiðsluþátttaka þeirra sem
greiða er mikil að meðaltali.
Forystumenn hjúkrunarheim-
ilanna kvarta mjög undan því að dag-
gjöldin dugi ekki fyrir útgjöldum
heimilanna, eins og fram hefur komið
í greinum síðustu daga. Ekki sé gert
ráð fyrir auknum kostnaði vegna
hjúkrunar en daggjöld skorin flatt
niður um hálft prósent á ári. Einn
forstjóri hafði þó samband við blaðið
og vildi vekja athygli á því að staðan
væri misjöfn. Núverandi daggjöld
dygðu sumum heimilanna ágætlega.
Erfitt er að átta sig á fjárveitingum
til hjúkrunarheimila því þær eru ekki
sundurliðaðar í fjárlögum. Til dæmis
er ekki hægt að sjá hvaða heimili eru
undir liðnum „hjúkrunarheimili“ í
fjárlögum. Svo eru hliðstæðar stofn-
anir Landspítalans og heilbrigð-
isstofnanir á föstum fjárlögum.
Íbúar greiða
hluta kostnaðar
hjúkrunarheimilin fari frá sveitar-
félögunum til ríkisins. Það geti
vissulega átt við á minni stöðum þar
sem heilbrigðisstofnanir eru með
hliðstæða þjónustu og hægt að hag-
ræða með samrekstri. Hann segir þó
skiljanlegt að sveitarfélögin segi sig
frá rekstrinum, daggjöldin fylgi ekki
auknum kostnaði og þau ráði ekki
við hagræðingarkröfu ríkisins.
Reksturinn verði sífellt þyngri og að
lokum gefist menn upp. „Mér finnst
að það þurfi að finna leið til að leið-
rétta grunninn, þannig að sveit-
arfélögin fáist til að vera með þenn-
an rekstur, þar sem það er
skynsamlegt,“ segir Jón Helgi.
Kostir við einkaframkvæmd
Við vanda dagsins í dag bætist
framtíðarvandinn, sem fjallað var
um í grein í blaðinu í fyrradag.
Hvernig á að standa að uppbygg-
ingu þjónustu aldraðra sem fer ört
fjölgandi á næstu árum og áratug-
um? Þar á meðal þarf að byggja
fjölda hjúkrunarheimila. Hvert
heimili kostar 4-5 milljarða króna.
Getur ríkið séð um uppbyggingu
og rekstur þegar stöðugt fækkar
þeim sem vilja vinna með því að
þessum málum?
Þórir Kjartansson, stjórnar-
formaður Öldungs hf. sem rekur
hjúkrunarheimilið Sóltún, telur að
ríkið ráði ekki við að byggja upp
jafnmörg hjúkrunarrými og þörf
verður á með því fyrirkomulagi sem
hefur verið. Kerfið sé hreinlega of
þungt í vöfum. Það sýni sagan. „Rík-
ið hefur verið að byggja um það bil
eitt hjúkrunarheimili á höfuðborg-
arsvæðinu á hverjum fimm árum en
þörfin í framtíðinni er margföld,“
segir Þórir og kallar eftir breyttu
pólitísku viðhorfi ráðamanna til
einkaframkvæmdar í byggingu
hjúkrunarheimila. Skynsamlegt sé
að láta einkafyrirtæki um hluta upp-
byggingarinnar, eins og gert er ann-
ars staðar á Norðurlöndunum.
Þórir fullyrðir einnig að einkarek-
in hjúkrunarheimili séu að minnsta
kosti jafn hagkvæm í rekstri og
stofnanir með öðru formi reksturs
og þau séu jafnframt leiðandi í tækni
og háu þjónustustigi. Segist hann
hafa boðið fulltrúum heilbrigðis- og
fjármálaráðuneyta að sýna þeim út-
reikninga um hagkvæmni einka-
reksturs en það boð hafi ekki verið
þegið. Það segi sína sögu.
Vantar skýrari stefnu
María Fjóla Harðardóttir, for-
stjóri Hrafnistu, bendir á að Íslend-
ingar hafi lengi treyst á þjónustu fé-
lagasamtaka á heilbrigðissviði, svo
sem í rekstri hjúkrunarheimila, SÁÁ
og Krabbameinsfélags Íslands, svo
dæmi séu tekin. Nú séu blikur á lofti
með afstöðu ríkisins. Raunar vanti
skýrari stefnu um það hvað ríkið
vilji. „Því má velta fyrir sér hvort
ríkið sé betur í stakk búið til að reka
alla þessa þjónustu en sjálfseignar-
stofnanir og félagasamtök. Ég hef á
tilfinningunni að starfsemin og
kostnaður blási frekar út hjá ríkinu
en hjá samtökum þar sem horfa þarf
í það hvert hver króna fer,“ segir
María.
Daggjöld á hjúkrunarheimilum og væntanlegar framkvæmdir
Fjöldi rýma
Fjárfesting,
þús.kr./m2 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
Ísafold, Garðabæ 60 325
Nesvellir, Reykjanesbæ 60 380
Sólvangur, Hafnarfirði 60 470*
Seltjörn, Seltjarnarnesi 40 590*
Selfoss 60 720*
Hrafnista, Sléttuvegi 99 425
Nesvellir, Reykjanesbæ 60 620
Hvammur, Húsavík 60
Boðaþing, Kópavogi 64
Daggjöld hjúkrunarheimila og dæmi um kostnaðarþátttöku íbúa
Kr./mánuði Kostnaðar-
hlutdeild íbúa
Kostnaður
ríkisins
Daggjald að
meðaltali á mánuði
DÆMI 1:
LÁGMARK
Heimilismaður með tekjur
undir 98.892 kr. eftir skatt 0 + 1.190.000 = 1.190.000
DÆMI 2:
ALGENGT
Heimilismaður með
„nokkrar tekjur“ 100.000 + 1.090.000 = 1.190.000
DÆMI 3:
HÁMARK
Heimilismaður með tekjur
yfir 537.639 kr. eftir skatt 438.747 + 751.253 = 1.190.000
Framkvæmdir við nýleg og verðandi hjúkrunarheimili *Áætlun. Heimild: Sjómannadagsráð.
Fjárlagafrumvarp
fyrir árið 2021
Mismunandi fjárveitingar
Milljónir króna
Kr./dag35.613
1.501
-1.760Hjúkrunarrými
Áætluð
greiðslu-
þátttaka
Dvalarrými
52.303 kr.
Kostnaður við Landspítala á Vífilsstöðum
38.449 kr.
Meðaldaggjald hjúkrunarheimila
13.854 kr.
Mismunur á dag
36%
429.474 kr. mis-munur á ári
Samið: mars 2010. Rekstur hefst: apríl 2013 (3,1 ár)
Samið: maí 2010. Rekstur hefst: mars 2014 (3,8 ár)
Samið: júní 2010. Rekstur hefst: júlí 2019 (9,1 ár)
Samið: júní 2013. Rekstur hefst: febrúar 2019 (5,7 ár)
Samið: febrúar 2016. Rekstur hefst: júní 2021* (5,3 ár)
Samið: október 2016. Rekstur hefst: febrúar 2020 (3,3 ár)
Samið: febrúar 2020. Rekstur hefst: maí 2024* (4,2 ár)
Samið: febrúar 2020. Rekstur hefst: maí 2024* (4,2 ár)
Samið: september 2016. Rekstur hefst: nóvember 2023* (7,2 ár)
 Á mánudag: Lokagrein. Sjónar-
mið stjórnvalda og fulltrúa í velferð-
arnefnd Alþingis og fleiri viðhorf.
Morgunblaðið/Ómar
Heldri borgari Hluti heimilisfólks
greiðir kostnaðarhlutdeild.