Málfríður - 15.09.1995, Blaðsíða 6

Eins og sjá má á þessari upp-
talningu, þar sem þó aðeins er
stiklað á stóru, hefur, á þessum
10 árum, mörgum merkum mál-
um verið ýtt úr vör. Enn eru þó
ærin verkefni fyrir höndum. Mig
langar því að nota þessi tíma-
mót til að reyna að skyggnast
svolítið fram á við.
Horft til framtíðar
Ég gríp aftur til myndbands-
ins en spóla nú fram um 10 ár.
Hvað hafa þessi tíu ár fært okk-
ur? Ég sagði að tíminn í kringum
stofnun STIL hefði verið skemmti-
legur. Það eru ekki síður
skemmtilegir tímar sem nú fara
í hönd.
Skilningur á mikilvægi góðrar
tungumálakunnáttu eykst sífellt,
ekk síst í Evrópu. Eins og kom
fram á málþingi og ráðstefnu
STIL 1993 og 1994 átta atvinnu-
rekendur sig stöðugt betur á að
tungumálakunnátta getur skipt
sköpum. Þennan meðbyr hafa
tungumálakennarar nýtt sér.
Breyttar kröfur
Við lok aldarinnar má segja
að einkum verði gerðar tvenns
konar kröfur í tungumálanámi.
Annars vegar krafan um að allir
hverfi úr skólanum með tungu-
málakunnáttu sem er til ein-
hvers nýt, jafnvel eftir mjög
stutt málanám. Nemendur haldi
á braut með nothæft tæki í
höndum. Hins vegar er krafan
um breidd og dýpt. Kröfur eru
gerðar um færni sem nær til
fleiri þátta en fyrr. En auk þess
eru gerðar kröfur um miklu
meiri sérhæfingu en lögð hefur
verið áhersla á fram að þessu.
Þess vegna hefur orðið mikil
þróun bæði hvað snertir nám-
sefni og kennsluaðferðir.
I hugum almennings er tungu-
mál tæki sem hann ætlar að
nota í ákveðnum tilgangi til að
hafa samskipti við aðrar þjóðir
á sem víðustum vettvangi (eitt
dæmi gæti verið að selja fisk
eða hugbúnað). I því skyni hefur
verið dregið úr hinni fagurbók-
menntalegu áherslu sem lögð
var til grundvallar málanámi
efstu bekkja/áfanga og gefið
rými fyrir aðra mikilvæga þætti.
Ný námskrá í tungumálum
STIL ýtti undir þessa þróun
með því að beita sér fyrir að
tekin voru upp ný og faglegri
vinnubrögð við gerð heildar-
námskrár í tungumálum. Kenn-
arar hafa nú fengið í hendur
námskrá sem eitthvert hald er í.
í hinni nýju námskrá er búið að
setja tungumálakennslunni skýr
heildarmarkmið sem verða end-
urskoðuð með fárra ára millibili.
Við gerð þessarar námskrár var
leitað til erlendra sérfræðinga.
Einkum var þó stuðst við norsku
námskrána, sem tók gildi 1997.
STIL hefur komið því til leiðar
að fram hefur farið gagnger end-
urskoðun á tungumálakennslu í
verknámi. Menn hafa áttað sig á
að kröfur um tungumálakunn-
áttu í verknámi eru ekki þær
sömu og í bóknámi. Hugmyndir
feðra íslenska fjölbrautakerfis-
ins (ég minnist engrar móður!),
sem töldu að sameiginlegur
kjarni í tungumálum gæti gilt
fyrir alla, hafa verið endurskoð-
aðar. I hinni nýju námskrá fyrir
verkmenntun eru kröfurnar ekki
minni en þær eru öðruvísi. (Nei,
rafvirkjum hefur ekki verið
bannað að lesa ljóð). Þarna ligg-
ur mikil vinna að baki þar sem
frumvinna þurfti þetta verk.
Eins og í aðalnámskrá var farið í
smiðju til annarra landa og
hugmyndirnar síðan aðlagaðar
íslenskum aðstæðum.
Prófabanki
STIL hefur í samvinnu við
Stofnun í erlendum málum kom-
ið upp prófabanka með stöðl-
uðum könnunarprófum sem ná
til allra færniþátta í helstu mál-
um sem kennd eru hér. Þennan
banka geta kennarar leitað í
þegar þeir vilja kanna stöðu
nemenda sinna gagnvart öðrum
nemendum sem eiga að vera á
sama stigi og í sams konar námi.
Prófabankinn er í örum vexti og
stöðugt bætast við fleiri gerðir
prófa.
Endurmenntun/endurmat
Til að tryggja að endurmennt-
un kennara verði sem faglegust
hefur STÍL lagt fram tillögur um
endurmenntun tungumálakenn-
ara. Stuttu sumarnámskeiðin
sem hin einstöku fagfélög og
STIL standa fyrir eru enn við
lýði. Flestir eru sammála um
mikilvægi þeirra vegna tengsla
sem þar skapast milli kennara af
ólíkum skólastigum og frá mis-
munandi skólum eins og fyrr er
getið. Þau hafa hins vegar verið
gerð markvissari og árangur
þeirra kannaður með skipuleg-
um hætti.
Samkvæmt tillögum STÍL hef-
ur útgáfu nýrrar námskrár verið
fylgt eftir með því að boðið
verður upp á vettvangstengt
nám. Íslíku námi gefst tungu-
málakennurum tækifæri til að
þróa og vinna upp ákveðna
þætti kennslunnar og hafa sér til
stuðnings faglega ráðgjöf. Einnig
eru þættir eins og „Action
Research,“ þar sem kennarar
eru að skoða og meta eigin
kennslu, á góðri leið með að
verða fastur liður í skólastarfi.
Tœknin virkjuð
Tækninni fleygir stöðugt fram
og tungumálakennarar hafa
kunnað að nýta sér hana. Ég til-
tek tvö dæmi: STIL heldur árlega
málþing á Menntanetinu um það
sem efst er á baugi. Frummæl-
endur eru ýmist innlendir eða
erlendir og allir geta tekið til
máls hvort sem þeir búa í
Reykjanesbæ eða á Raufarhöfn.
Hugtakið málgagn sem okkur
kennarana dreymdi um hefur
löngu öðlast nýja merkingu. Þú,
lesandi góður, ert ekki að lesa
þessar línur á dýrum pappír
sem eyðir skógum jarðar. Þú
fannst þessa grein með því að
fletta upp á heimasíðu STÍL á
Alnetinu.
Draumsýn? - Ekki ef við tungu-
málakennarar berum gæfu til að
vera samstilltir, setja okkur skýr
markmið og fylgja þeim eftir.
Megi afmælisbarnið lengi lifa.
Hafdís Ingvarsdóttir var fyrsti
formaður STÍL og kennir nú
kennslufræði erlendra mála við
Háskóia Islands
6