Málfríður - 15.09.2002, Qupperneq 11

Tungumál á tímamótum; staða frönskunnar um
aldamótin 2000
Formáli
Um mánaðamótin júní-júlí síðastliðinn
stóðu samtök finnskra tungumálakennara
(SUKOL) fyrir málþingi í Tallinn um
tungumálamöppur (Portfolio), viðmið
Evrópuráðsins í tungumálakennslu og
mati (European Comrnon framework of
Reference), upplýsingatækni í tungu-
málakennslu og fleiru sem lýtur að tungu-
málanámi og -kennslu í dag. Samstarfsað-
ilar voru aðildarsamtök Nordic-Baltic
Region (NBR) of Foreign Language
Teachers, sem STIL, samtök tungumála-
kennara á Islandi, eru aðilar að. Að þessu
sinni varð Tallinn fýrir valinu til þess að efla
umræðu um þessi mál í Eystrasaltslönd-
unum og styðja um leið við starfsemi
hinna ungu samtaka tungumálakennara í
þeim löndum. Aðalfyrirlesarar voru Rolf
Schárer frá Evrópuráðinu sem fjallaði um
viðmið Evrópuráðsins ogViljo Kohonen,
prófessor frá Finnlandi sem fjallaði um
tungumálamöppur. Erindi þeirra voru
afar áhugaverð en þeir lögðu báðir áher-
slu á að fara verði varlega af stað í byrjun.
Vinna við tungumálamöppur getur orðið
talsverð fyrir kennara og því ráðlegt að
taka eitt skref í einu. Að baki hugmynd-
inni um Portfolio er skýrsla Evrópuráðs-
ins um viðmið og mat í tungumála-
kennslu og er þetta því leið til að sam-
ræma bæði mat og kennslu í tungumálum
í Evrópu. Miðað er að því að Portfolio
hafi samskonar gildi hvarvetna í Evrópu
og að slíkar möppur nýtist einnig sem eins
konar tungumálavegabréf. Frá Islandi sátu
málþingið Ida Semey, spænskukennari í
Menntaskólanum við Hamrahlíð, Guðrún
H. Tulinius, formaður STÍL og Eyjólfur
M. Sigurðsson frá Tungumálamiðstöð HI
sem flutti erindi um notkun upplýsinga-
tækni.
Samtímis málþinginu sátu formenn og
aðrir fulltrúar samtakanna fundi þar sem
einkum var rædd staða tungumálakennslu
á Norðurlöndum og í Eystrasaltslöndun-
um. Kom þar í ljós að staða frönskunnar
virðist fara versnandi á öllum Norður-
löndunum m.a. vegna stöðugt vaxandi
vinsælda spænskunnar. Enn eru nemend-
ur nokkuð margir í þýsku í Eistlandi,
Lettlandi og Litháen, en frönskunemum
fer einnig fækkandi þar. Enn sem komið
er eru spænskunemendur fremur fáir í
þeim löndum. I Svíþjóð er staðan sú að
enskan er vinsælust og varla boðið upp á
kennslu í öðrum tungumálum, enda geta
nemendur komist hjá því.
Þessi umræða um stöðu frönskunnar
var kveikjan að þeirri grein sem hér birtist.
Hún miðar að því að kanna stöðu ffönsk-
unnar, bæði hér á Islandi og annars staðar í
heiminum. Hún er skrifuð að beiðni
frönskukennara í Háskólanum í Talhnn og
verður birt á frönsku í alþjóðlegu tímariti
sem ætlað er frönskukennurum.
Tungumál á tímamótum; staða
frönskunnar um aldamótin 2000
„Si la langue fran^oise n’est pas encore la
langue de tous les peuples du monde, il
me semble qu’elle mérite de l’étre4*1
Þessi fullyrðing er táknræn fýrir þær
hugmyndir sem Frakkar gerðu sér um
tungumál sitt á 18. öld. I upphafi 21. aldar
er franskan þó langt frá því að vera „mál
allra þjóða“ og ýmislegt virðist jafnvel
benda til að staða frönskunnar fari ffekar
versnandi. En hver er staðan í raun og
veru? Hér verður saga ffönskunnar og út-
breiðslu hennar rakin í stuttu máli og reynt
að gera grein fyrir hlutverki þessa tungu-
máls í dag. I því samhengi munum við svo
rýna í stöðu ffönskukennslu á Islandi.
í upphafi var orðið ...
Arið 842 skrifuðu afkomendur Karla-
magnúsar undir svokallaðan „Strass-
borgareið" sem var í raun samkomulag um
1 Dominique Bouhours : «Entretiens d’Ariste et
d’Eugéne», 1721 tilvitnun í Meschonnic, Henri
1997.
Eyjólfur Már Sigurðsson.
Guðrán H. Tulinius.
11