Vinnan - 01.09.1992, Qupperneq 6

Gengisfall bölmóSsfrétta:
Frá bö móöi
til bjartsýni
Við ló að íslensk þjóS léti bugast og bölmóður og svartsýni tækju
völdin enn ó ný fyrstu dagana í júní, þegar fjölmiólar skýrSu fró
þeirri niSurstöSu AlþjóSahafrannsóknaróSsins, aS nauSsynlegt
væri aS draga úr þorskveiSum um 40 af hundraSi
Ráöamenn þjóðarinnar virtust hafa
misst móöinn og haft var eftir for-
sætisráðherra aö þjóðartekjurnar
mundu minnka um 10 til 12 millj-
aröa króna. Eina ráðiö sem þeir
komu auga á í þessari stöðu var aö
skera niður laun og heröa sultaról-
ina.
En fljótlega virtist heldur fara að rofa
til, og upp komu raddir um að heimurinn
væri alls ekki að farast. Við yfirlestur á
umfjöllun fjölmiðla um málið næstu dag-
ana eftir að ótíðindin dundu yfir virðist
Asmundur Stefánsson, forseti ASI, hafa
fyrstur manna bent á það í viðtali við
Sjónvarpið fjórða júní að sitthvað mætti
gera til að draga úr skaðanum, meðal
annars mætti auka veiðar á vannýttum
fisktegundum og hefja hvalveiðar á ný.
Daginn eftir tók leiðarahöfundur Morg-
unblaðsins undir þetta, og loks setti hag-
fræðingur VSÍ fram hliðstæðar hug-
myndir 23. júní og komst að þeirri niður-
stöðu að tap þjóðarbúsins á fyrirsjáanleg-
um samdrætti í þorskveiðum þýddi ekki
10 til 12 milljarða króna heldur væri nær
lagi að tala um þrjá milljarða.
Efnahagslífið á hliðina! „Þetta er
neyðarástand og ég játa fúslega að ég er
ekki búinn að jafna mig á þessum niður-
stöðum og átti þó að vera undir það bú-
inn að nokkru leyti. En hér verður úr
miklum vanda að leysa og getur aldrei
orðið nema til mikilla erfiðleika fyrir allt
þjóðarbúið,“ sagði Kristján Ragnarsson,
formaður Landssambands íslenskra út-
vegsmanna, í kvöldfréttum Sjónvarps
fyrsta júní, daginn sem ótíðindin skullu á
þjóðinni.
„...skelfileg tíðindi fyrir sjómanna-
stéttina og meiriháttar áfall fyrir þjóðina.
Manni er orða vant við svona tíðindi,“
sagði Óskar Vigfússon, formaður Sjó-
mannasambands Islands, í sama frétta-
tíma.
í Morgunblaðinu daginn eftir var haft
eftir Þorsteini Pálssyni sjávarútvegsráð-
herra: „Þetta eru sennilega einhver alvar-
legustu tíðindi sem sjávarútvegurinn hef-
ur fengið fyrr og síðar. Framhjá því verð-
ur ekki litið, að við erum í mjög alvar-
legri stöðu með þorskstofninn,“ og Amar
Sigurmundsson, formaður Samtaka fisk-
vinnslustöðva, sagði við Morgunblaðið,
að yrði þorskafli skorinn niður um 100
þúsund tonn þýddi það allt að 15 til 16
milljarða verðmætaskerðingu í útflutn-
ingstekjum. „Þetta er óskapleg tala og ef
þetta gengur eftir sé ég ekki annað en en
allt efnahagslíf hér fari á hliðina,“ sagði
hann. Þessi ummæli eru dæmigerð fyrir
fyrstu viðbrögð stjómmálamanna og
annarra áhrifamanna við ótíðindunum frá
Alþjóða hafrannsóknaráðinu.
I umfjöllun fjölmiðla var fljótlega far-
ið að ræða um nauðsyn þess að draga
enn meira úr ríkisútgjöldum en gert hafði
verið til þess tíma og enn yrði almenn-
ingur að herða sultarólina, auk þess sem
stóraukið atvinnuleysi væri fyrirsjáan-
legt.
Friðrik Sophusson fjármálaráðherra
taldi að ekki yrði hjá því komist að kaup-
máttur launa skertist verulega og Davíð
Oddsson forsætisráðherra sagði að yrðu
þorskveiðiheimildir skertar um 40 af
hundraði brystu forsendur kjarasamn-
inga.
Magnús Gunnarsson, nýkjörinn for-
maður VSÍ, nefndi svo í sjónvarpsviðtali
þriðja júní þann möguleika að lækka
kaup og verðlag í landinu til að mæta
fyrirsjáanlegum þrengingum. Jón Bald-
vin Hannibalsson utanríkisráðherra tók
undir þetta og sagði: „Já, sú leið hlýtur
að vera á dagskrá. Það segir sig sjálft að
þessa leið verður að skoða en ég dreg
ekkert úr því að hún er geysilega erfið,
pólitískt og félagslega, og á henni em
ýmsir annmarkar. En það er ekki mjög
margra kosta völ.“ Að láta segja sér
fréttina tvisvar Það kvað við nokkuð
annan tón þegar fréttamaður Sjónvarps
ræddi við Asmund Stefánsson, forseta
ASÍ, og Ögmund Jónasson, formann
BSRB, nýkomna af fundi norrænna
verkalýðsleiðtoga, 4.júní.
Asmundur sagðist telja það frumhlaup
hjá forsætisráðherra að lýsa yfir því að
kjarasamningar væm brostnir ef dregið
yrði úr þorskveiðum, þótt auðvitað væri
þetta alvarlegt áfall.
„Við getum kannski sagt að þessi frétt
sé ein af þessum fréttum sem menn eigi
að láta segja sér tvisvar áður en menn
fara að gefa stórar yfirlýsingar. Menn
þurfa tíma til að hugsa. Mér finnst það
satt að segja gjörsamlega óþolandi
hvemig það er með stjórnmálamenn, og
þess vegna með fjölmiðlana, að það er
alltaf farið inn í þennan sama farveg, að
byrja að tala um gengisfellingar, launa-
lækkanir og svo framvegis, þegar ein-
hver vandi kemur upp,“ sagði Asmundur
og benti á að samningar væm ekki
brostnir nema gripið væri inni í þá með
einhverjum hætti.
Hann lagði til að menn athuguðu að-
eins betur um hvað þeir væru að tala og
hversu mikið áfallið yrði, ef til kæmi.
Fólk gerði sér meðal annars grein fyrir
því að unnt væri að nýta betur þann fisk
sem kæmi að landi og nefndi möguleika
á nýtingu annarra fiskstofna, meðal ann-
ars úthafskarfa, búra og hvals. Hann
benti á að með því að byggja upp fisk-
stofnana væri að sínu mati verið að fjár-
VINNAN