Börn og menning - 01.04.2003, Blaðsíða 30

28
Börn og menning
Ingibjörg Jóhannsdóttir
Krakkakvæði
Á útifundi á Austurvelli heyrði ég ungan
mann rappa Ijóðabálk um málefni sem
stóðu honum greinilega nærri. Hann
þrumaði orðin af hjartans list, viðraði
skoðanir sínar og náði að vekja baráttuhug
í brjóstum nærstaddra. Ég hreifst af
mælginni og velti því fyrir mér hvort
uppeldið hefði ýtt við hæfileikum hans til
að yrkja á þennan hátt. Ég hugleiddi hvaða
sess Ijóð skipuðu í mínu uppeldi; mér varð
hugsað til Ijóða um heiðlóuna og tifandi
læki, hrafna og berjamó. I minningunni
um þau fann ég ekki margt sem gat hafa
kveikt hugmyndir um að Ijóð gætu verið
um hvað sem væri, um samtímann og það
sem hverjum og einum liggur á hjarta.
Krakkakvæði sem Mál og Menning gaf
út árið 2002 með kvæðum eftir Böðvar
Guðmundsson og myndum eftir Áslaugu
Jónsdóttir er góð viðbót við þann kvæðaarf
sem fyrir er og ætlaður ungu fólki;
gamanvísur, ættjarðarkvæði eða annan
kveðskap.
í Krakkakvæðum eru Ijóðin um allt
milli himins og jarðar, sum eru bullvísur,
önnur fjalla um heimspólitík eða hunda
og enn önnur gæða hversdagslega hluti
leyndardómi - eins og síðasta kvæði í
bókarinnar um þvottinn á snúrunni.
Kvæðalestur
Hvernig kynnast börn bundnu máli í dag?
Hverjir eru kostir þess að lesa kvæði í stað
þess að syngja þau? Auðvitað mætti semja
snjöll lög við vísurnar í Krakkakvæðum,
ef það hefur ekki þegar verið gert og við
það kunna vísurnar að lifa lengur. En lestur
kvæða gefur aðra möguleika heldur er þegar
þau eru sungin. Svigrúm gefst til samræðna
og hugrenninga um efnið og orðin. Hægt er
að velta fyrir sér lestrinum, lesa upphátt og
skynja hrynjandina. En ef til vill er mikilvægast
að gera sér grein fyrir því að það að yrkja Ijóð
er skapandi og skemmtileg iðja sem allir geta
með æfingu tileinkað sér. Undir þetta ýtir til
dæmis „Landafræði fyrir lengra komna" þar
sem bókstaflega er stungið upp á leik sem
getur þjálfað lesendur í því að yrkja.
Að brúa bil milli heima
Einnig er mikilvægt að efnistök bókarinnar
eru fersk og í takt við samttmann. Að lesa
Ijóð um tölvuspil er til þess fallið að brúa
bil milli heima sem í hugurm margra eru of
lítið tengdir, annars vegar heim tölvuleikja
og hins vegar bóka- og kvæðaheims. Ef
börnum er innrætt sú hugmynd að heimur
þeirra geti verið efniviður f Ijóð - eins og gert
er í Krakkakvæðum þá má hæglega sjá þau
fyrir sér fara með kvæði um hjartans mál á
Austurvelli.
Fjölbreytt efni og húmor
Það er enginn hægðarleikur að skýra
út jafn flókið fyrirbæri og stríðið í Mið-
Austurlöndum, hvað þá fyrir börnum. Böðvar
skorast ekki undan og bregður upp mynd
af Abraham, ísak, Jakobi og Sámi að leik í
sandkassa ásamt Múhameð. Þeim sinnast
og Toni og Bússi og Billi sem voru í bófaleik
á þaki rétt hjá skella sér með í rifrildið. Fleiri
persónur blandast í leikinn eins og Dabbi og
Dóri. Allt endar vel þó „af þessu ævintýri má
engan lærdóm draga." (án bls.tals)
( nafngiftum í kvæðinu „Ævintýri í
Austurlöndum" er húmor sem fullorðnir
kunna að meta. Þennan húmor má útskýra
fyrir börnum en slíkt er ekki alltaf jafn auðvelt
þegar reynt er að skemmta fullorðnum og
börnum í sömu andránni.
Myndirnar
Myndlýsingar í Krakkakvæðum eru nokkuð
raunsæislegar þótt fantasían og ólíkindin sé
ekki langt undan. Teikningar eru stílfærðar
með sterkri útlínuteikningu og leik að