Morgunblaðið - 20.03.2021, Blaðsíða 24

24
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 20. MARS 2021
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Um fjögurhundruðmilljónir
manna hafa nú verið
bólusettar í heim-
inum. 11 daga tók
að gefa síðustu
hundrað milljón
skammtana, en
rúma tvo mánuði að
gefa fyrstu hundrað millj-
ónirnar.
Langhraðast hefur gengið í
Ísrael þar sem þrír af hverjum
fimm hafa nú verið bólusettir
einu sinni og helmingur íbúa
fengið seinni skammtinn. Næst
koma Bretland og Sameinuðu
arabísku furstadæmin. Athygli
vekur að Chile er í fjórða sæti.
Þar hafa 28% íbúa verið bólu-
sett, nokkru meira en í Banda-
ríkjunum.
Chile er fremst í flokki í Suð-
ur-Ameríku og langt á undan
Evrópusambandinu. Þar í landi
eru 200 þúsund manns bólusett á
dag.
Í Der Spiegel er rætt við Sol-
edad Martínez, sérfræðing um
heilbrigðismál, um sérstöðu
Chile. Hún segir að stöðuna í
Chile megi rekja til þess að strax
hafi verið gengið í að tryggja
nægt bóluefni til að bólusetja
alla fullorðna íbúa landsins
tvisvar og gengið hafi verið frá
samningum snemma. Samið var
áður en rannsóknum var lokið og
gengið frá samningum við helstu
framleiðendur óháð hvar þeir
væru í heiminum,
sem sagt allt frá
Biontech/Pfizer og
AstraZeneca á
Vesturlöndum til
Spútnik í Rússlandi
og Sinovac frá Kína.
Menn höfðu ekki
áhyggjur af að sitja
uppi með of mikið af
bóluefni því þá hefði verið hægt
að gefa umframbirgðir eða selja.
Mest er bólusett með Sinovac
í Chile. Það er ekki öflugasta
bóluefnið, en Martínez svarar
því til að það komi nánast alveg í
veg fyrir alvarlegustu tilfellin.
Áfram geti fólk hins vegar smit-
ast og því þurfi einnig að viðhafa
aðrar smitvarnir.
Íslensk stjórnvöld ákváðu að
binda trúss sitt við Evrópusam-
bandið í öflun bóluefnis í þeirri
trú að það myndi tryggja meiri
slagkraft en að fara sína leið.
Staðan í Chile er til marks um
það hverju er hægt að fá áorkað
með því að eiga frumkvæði. Evr-
ópusambandið dró samninga á
langinn og reyndi að prútta – og
situr nú eftir. Í Chile var einfald-
lega reynt að semja við sem
flesta strax og gæta þess að hafa
það mörg egg í körfunni að bólu-
setja mætti með því efni sem
fyrst yrði farið að framleiða þeg-
ar prófunum lyki.
Baksýnisspegillinn hentar
kannski aðeins til að sýna glötuð
tækifæri, en það er aldrei of
seint að hrifsa frumkvæðið.
Baksýnisspegillinn
hentar kannski að-
eins til að sýna glöt-
uð tækifæri, en það
er aldrei of seint að
hrifsa frumkvæðið}
Ólíkar leiðir
Vægi erlendraleikmanna í
körfubolta á Ís-
landi hefur aukist
verulega á undan-
förnum misserum.
Þótt tekjur liðanna
hafi skerst verulega vegna þess
að að deildin lá niðri um tíma í
vetur og þau hafi í kjölfarið
þurft að leika fyrir auðum
áhorfendastúkum keppast liðin
um að ráða til sín erlenda leik-
menn.
Þessi þróun virðist ætla að
hafa afgerandi áhrif á mögu-
leika innlendra leikmanna á að
öðlast leikreynslu. Í úttekt á
íþróttasíðum Morgunblaðsins í
vikunni kom fram að aðeins
35% leikmanna í byrjunarliðum
í úrvalsdeild karla eru íslensk
og í úrvalsdeild kvenna er hlut-
fallið í kringum 40%.
Þór á Akureyri er mest slá-
andi dæmið um þetta. Enginn
Íslendingur er í byrjunarliði
Þórs og á sunnudag fyrir viku
skoruðu erlendu leikmennirnir
fimm 97 af 100 stigum liðsins.
Íslenskur körfubolti hefur
verið hátt skrifaður undanfar-
inn ár. Í tvígang tókst íslenska
karlalandsliðinu að tryggja sér
þátttökurétt á Evrópumeist-
aramótinu í körfubolta. Íslend-
ingar í atvinnumennsku erlend-
is geta sér nú gott orð og
standa sig vel. Þar
er um að ræða leik-
menn, sem fengu
reynslu í íslenskum
körfubolta þegar
takmörk voru sett
við fjölda útlend-
inga í hverju liði.
Nú vaknar sú spurning hvort
fjöldi erlendra leikmanna muni
binda enda á þessa þróun.
Leikmenn, sem lítið fá að leika,
munu eiga erfitt með að vekja
athygli á sér erlendis. Þeir
munu líka eiga erfitt með að
bæta sig og læra að leika undir
pressu. Það er lítil hvatning
fyrir unga og efnilega leikmenn
ef þeir sjá að í meistaraflokki
bíði þeirra það hlutverk helst
að verma varamannabekkinn.
Þróun af þessum toga er ekki
bara áhyggjuefni á Íslandi.
Víða erlendis hafa verið settar
reglur um að ákveðinn fjöldi
leikmanna þurfi að vera uppal-
inn hjá félögum.
Á ársþingi Körfuknattleiks-
sambands Íslands um liðna
helgi var gerð tilraun til þess
að koma böndum á fjölda er-
lendra leikmanna í íslenskum
félagsliðum. Breytingin var
felld. Það er hins vegar spurn-
ing hvaða áhrif það mun hafa á
íslenskan körfubolta verði ekk-
ert að gert og full ástæða til að
hafa áhyggjur.
Fjöldi erlendra leik-
manna í íslenskum
körfubolta er
áhyggjuefni}
Varasöm þróun
V
ið höfum þraukað saman í tólf
mánuði undir áföllum af Covid
19. Fólkið í landinu er búið að
færa ómældar fórnir með ein-
angrun, samgöngutakmörk-
unum og grímuskyldu. Tæplega 30 manns
hafa dáið ótímabærum dauða vegna pest-
arinnar, fjölmörg önnur hafa glímt við veik-
ina og eftirköst hennar, þúsundir setið í
sóttkví og einangrun. Þjóðin hefur sýnt
mikinn sjálfsaga og samstöðu. Við höfum
tekið af allan vafa um að okkur er kleift að
standa saman og ganga í takt þegar hætta
steðjar að. Eftir þrjár smitbylgjur sem aldr-
ei skyldu verið hafa, hefur okkur nánast
tekist að útrýma veirunni hér innan lands.
Það er samtakamáttur okkar sem hefur skilað þessum
árangri.
Dýrkeypt reynsla síðustu tólf mánaða hefur þó
kennt okkur að þetta ástand er afar viðkvæmt meðan
okkur hefur ekki tekst að bólusetja nema örlítið brot
af þjóðinni. Ekki þarf nema einn Covid-sýktan ein-
stakling til að koma fjórðu bylgju faraldursins af stað.
Þá myndu hvorki erlendir ferðamenn né Íslendingar
sjálfir ferðast í sumar. Það er algjörlega loku fyrir
það skotið að fá svör ríkisstjórnarflokkanna um ábat-
ann sem við hefðum af því að taka þá áhættu sem nú
er tekin og felur í sér frekari tilslökun á landamær-
unum. Það er eitt að setja sér markmið og láta sig
dreyma um að vera búin að bólusetja þjóðina fyrir
sumarvertíðina og allt annað að horfast í
augu við staðreyndir. Bóluefnaklúður
stjórnvalda á ekki að bitna á samfélaginu í
heild.
Flokkur fólksins fordæmir þessar ótíma-
bæru og hættulegu tilslakanir. Það er galið
að fara í þessar aðgerðir núna þegar við
sjáum ljósið í enda ganganna. Þetta snýst
ekki um að vantreysta fólki sem hefur verið
bólusett eða mælist með mótefni gegn veir-
unni. Þetta snýst um áhættuna sem fylgir
því að sýktir einstaklingar komi með fölsuð
bólusetningarskírteini til landsins og orsaki
fjórðu bylgju þessa andstyggðarfaraldurs.
Athugum að víða í löndunum í kringum
okkur er allt enn í fári vegna Covid-19 og
nóg að líta til stórra hluta Noregs í því sambandi.
Stórfurðulegt er að heyra ráðamenn svara sem svo,
að líklega muni tilslakanir ekki skipta miklu máli því
ferðaviljinn erlendis frá sé ekki mikill. Þess frekar
kalla slík svör á fleiri spurningar, svo sem til hvers í
ósköpunum sé þá verið að taka þessa óþarfa áhættu.
Hvaða öflum er ríkisstjórnin að þjóna?
Ég er sannfærð um að flestir landsmenn hafi verið
reiðubúnir að þrauka nokkra mánuði í viðbót þar til
búið hefði verið að bólusetja þjóðina og þannig gera
okkur í stakk búin til að taka á móti gestum án þess
að senda fjórðu bylgju faraldursins yfir þjóðina.
Inga Sæland
Pistill
Óafsakanleg áhætta
Höfundur er alþingismaður og formaður Flokks fólksins.
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
BAKSVIÐ
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
V
ið bændur þurfum að stilla
saman strengina til að geta
talað fyrir mikilvægi ís-
lensks landbúnaðar, sama
hvað við erum að framleiða,“ segir
Gunnar Þorgeirsson, formaður
Bændasamtaka Íslands (BÍ). Aðal-
málið á búnaðarþingi sem sett verður
á mánudag er tillaga um að einfalda
félagskerfi bænda, meðal annars með
því að gera búgreinafélögin að deild-
um innan Bændasamtakanna og
draga úr vægi búnaðarsambandanna
við kosningar á búnaðarþing.
Unnið hefur verið að einföldun
félagskerfis bænda frá því Stéttar-
samband bænda og Búnaðarfélag Ís-
lands voru sameinuð í Bændasamtök
Íslands á árinu 1995. Á búnaðarþingi
fyrir ári voru samþykktar breyting-
artillögur sérstakrar starfsnefndar
og stjórn BÍ falið að útfæra þær frek-
ar og leggja fyrir búnaðarþing að
nýju. Það verður gert nú.
Marglaga félagskerfi
Félagskerfi bænda er í mörgum
lögum. Búnaðarfélög um allt land og
samtök þeirra, búnaðarsamböndin,
eru grunneining samtakanna ásamt
sjálfstæðum búgreinasamböndum.
Stærri búgreinasamböndin eru
mynduð úr svæðisbundnum bú-
greinafélögum. Auk þess eiga nokkur
félög sem ekki eru bundin við bú-
greinar aðild að BÍ.
Búgreinasamböndin eru mis-
munandi að stærð. Upphaflega voru
eingöngu búgreinafélög um aukabú-
greinarnar svonefndu, svo sem
hrossarækt, garðyrkju, svínarækt,
kjúklingarækt, eggjaframleiðslu og
loðdýrarækt. Á árinu 1995 voru stofn-
uð búgreinafélög og búgreina-
sambönd um stóru greinarnar, naut-
griparækt og sauðfjárrækt. Þar
braust fram viss óánægja með störf
bændaforystunnar að ákveðnum mál-
um sem snertu hagsmuni þessara
bænda mikið. Síðar fengu búgreina-
samböndin aðild að heildarsamtök-
unum.
Breytingarnar gera ráð fyrir að
búgreinasamböndin verði deildir í
Bændasamtökunum og starfsfólk
þeirra, samtals um þrjú og hálft
stöðugildi, færist til heildarsamtak-
anna. Bændur greiði veltutengd fé-
lagsgjöld beint til BÍ, heldur hærra
gjald er nú er innheimt. Jafnframt er
gert ráð fyrir að dregið verði úr vægi
búnaðarsambandanna við kosningar
til búnaðarþings en starfi þeirra í
héraði viðhaldið.
Vilja þessa vegferð
„Það verður að líta til hagsmuna
bænda, alveg sama hvað þeir eru að
gera, og þétta raðirnar. Við verðum
veikari ef okkur er att saman í inn-
byrðis karpi. Á því þrífast þeir sem
hafa horn í síðu landbúnaðarins,“ seg-
ir Gunnar.
Forystufólk bænda hefur kynnt
hugmyndirnar á fundum um allt land.
Gunnar segist hafa tilfinningu fyrir
því að fólk vilji fara í þessa vegferð en
fulltrúum bænda gefist kostur á að
ræða málið á búnaðarþingi eftir helgi.
Þó er blaðamanni kunnugt um efa-
semdir innan einstakra búgreina-
félaga. Þau þurfa að samþykkja sam-
einingu á eigin aðalfundum.
Spurður hvað gerist ef ekki
verði ráðist í breytingar segir
Gunnar að þá muni menn þurfa að
hugsa málin upp á nýtt og Bænda-
samtök Íslands verði að velja
hvaða verkefni það hafi
efni á að sinna. Sjálfur
telur hann að efling
samtakanna sé lykil-
atriði til að geta sinnt
hagsmunagæslu fyr-
ir landbúnaðinn í
heild.
Bændur þurfa að
stilla saman strengi
Búnaðarþing er aðalfundur
Bændasamtaka Íslands. Fund-
ur þess í ár verður á mánudag
og þriðjudag. Hefst þingið
með ræðu formanns Bænda-
samtakanna og forsætisráð-
herra, landbúnaðarráðherra
og forseti Íslands munu
ávarpa þingfulltrúa. Að þessu
sinni verður setningarathöfnin
aðeins opin fulltrúum og
boðsgestum. Auk breytinga á
félagskerfinu er búist við að
málefni Hótel Sögu komi til
umræðu. Hótelið er lokað og
í greiðslustöðvun og húsið
til sölu eða leigu. Háskóli
Íslands, fjárfestar í ferða-
þjónustu og fleiri hafa
sýnt áhuga. Gunnar Þor-
geirsson segir að
einn viðræðufundur
hafi farið fram við
fulltrúa fjármála-
ráðuneytisins um
kaup á húsinu
fyrir Háskólann.
Einn fundur
með ríkinu
HÓTEL SAGA
Gunnar
Þorgeirsson
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Bændahöllin Búnaðarþing verður sett í Súlnasal Hótel Sögu. Hótelið er í
eigu Bændasamtaka Íslands og eru skrifstofur samtakanna á 3. hæðinni.