Morgunblaðið - 20.03.2021, Blaðsíða 44

Helgi Snær Sigurðsson
helgisnaer@mbl.is
Þjóðleikhúsið auglýsti í febrúar eftir nýjum
leikritum fyrir börn til að efla starfsemi leik-
hússins í þágu barna og hvetja til ritunar nýrra
íslenskra barnaleikrita og var leikritið Kafbát-
ur eftir Gunnar Eiríksson valið úr 150 verkum
sem bárust auk þess sem fleiri handrit verða
þróuð áfram. Verkið verður frumsýnt í Kúlunni
í dag í leikstjórn Hörpu Arnardóttur og leik-
arar í sýningunni eru Birgitta Birgisdóttir,
Kjartan Darri Kristjánsson, Björn Ingi Hilm-
arsson, Guðrún S. Gísladóttir og Þröstur Leó
Gunnarsson.
Heimur sokkinn í sæ
Í Kafbáti segir af tíu ára stúlku, Argentínu,
sem ferðast um höfin með föður sínum í heima-
smíðuðum kafbáti í framtíðinni þegar öll heims-
ins lönd hafa sokkið í sæ. Kafbáturinn er heil
ævintýraveröld, eins og segir á vef leikhússins,
fullur af skrýtnum uppfinningum og pabbi Arg-
entínu segir henni skemmtilegar sögur um lífið
eins og það eitt sinn var og þá m.a. af móður
hennar sem þau eru að leita að. Dularfullar
persónur skjóta upp kollinum og Argentína fer
að efast um sannleiksgildi sagna föður síns og
hvort fólk hafi virkilega alltaf þurft að búa í
kafbátum.
Kafbátur er fyrsta leikrit Gunnars sem er
leikari og hefur búið og starfað í Noregi stærst-
an hluta ævi sinnar. Bergsveinn Birgisson
þýddi verkið úr norsku og um tónlist sjá tveir
liðsmenn hljómsveitarinnar Moses Hightower,
þeir Magnús Trygvason Eliassen og Stein-
grímur Teague. Leikmynd hannaði finnur Arn-
ar Arnarsson og búninga Ásdís Guðný Guð-
mundsdóttir, hljóðmynd Aron Þór Arnarsson
og myndbandshönnun var í höndum Heimis
Freys Hlöðverssonar.
Enginn venjulegur kafbátur
„Þetta er skrítið og skemmtilegt verk um graf-
alvarlegt mál,“ segir leikstjóri sýningarinnar,
Harpa Arnardóttir, spurð að því hvað sé
heillandi við verkið Kafbát. Feðginin séu í leit að
síðasta ferðaklumpinum til að setja tímavélina af
stað og fara aftur í tímann til að finna móður
Argentínu. „Þetta er hetjusaga, saga af hetjunni
Argentínu sem stendur frammi fyrir stóru vali í
lok sýningarinnar og ég vil ekki segja mikið
meira um það. En kjarninn í verkinu er að allir
geta lagt sitt af mörkum til að
hjálpa jörðinni að verða heil-
brigð á ný,“ segir Harpa.
Skemmtilegur kafbátur hef-
ur verið búinn til í Kúlunni og
segir Harpa hann mikinn
ævintýraheim. „Þetta er eng-
inn venjulegur kafbátur og
þetta er skemmtileg hugmynd
hjá honum Gunnari að velja
pínulítið ógnvekjandi umhverfi
eins og kafbát fyrir fyndna og skemmtilega sýn-
ingu.“
–Í hugum barna er þetta kannski bara ævin-
týrafarartæki?
„Það gæti nefnilega verið og þetta er lokaður
heimur og við erum búin að spá mikið í að jörðin
okkar er líka lokuð hringrás, lofthjúpurinn er
lokuð hringrás, það kemur ekkert nýtt loft held-
ur bara stöðug endurnýjun og vatnið er lokuð
hringrás. Við skrúfum frá krananum og drekkum
risaeðlupiss,“ segir Harpa kímin. Ímyndunaraflið
sé hins vegar ekki lokuð hringrás heldur handan
tíma og rúms og þar geti allt gerst.
Harpa segir heim verksins mjög skemmti-
legan og þá ekki síst af því að pabbi Argentínu
er uppfinningamaður og mikið brallað um borð
í kafbátnum. „Þetta er allt fullt af alls konar
uppátækjum,“ segir hún.
Ungir ræktendur
Í tengslum við sýninguna munu Þjóðleikhúsið
og Skógræktarfélag Kópavogs hefja samstarf
sem felst í því að öll börn sem koma á barna-
sýningar Þjóðleikhússins út leikárið munu fá
birkifræ að gjöf sem þau munu geta tekið með
sér til gróðursetningar. Harpa segir að þessu
geti börnin hjálpað til við að mynda súrefni og
bendir á vef félagsins, skogkop.is, þar sem
finna megi góðar upplýsingar um hvernig eigi
að gróðursetja. „Ég bind miklar vonir við þessa
ungu ræktendur. Það er hægt að rækta jörðina,
vináttuna og tengslin,“ segir Harpa og þá m.a.
tengslin við innri veruleika. Hún bendir á að
orðið menning á ensku, „culture“, vísi til rækt-
unar. Menningarstarf snúist enda um að hlúa
að mennskunni og rækta hina innri náttúru, að
rækta andann.
„Skrítið og skemmtilegt
verk um grafalvarlegt mál“
Ljósmynd/Hörður Sveinsson
- Barnaleikritið Kafbátur verður frumsýnt í Kúlunni í Þjóðleikhúsinu í dag
Harpa Arnardóttir
Uppátæki „Þetta er allt fullt af alls konar uppátækjum,“ segir Harpa Arnardóttir, leikstjóri Kafbáts.
44 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 20. MARS 2021
Ráðherra menningarmála í Frakklandi, Roselyne
Bachelot, stendur hér við rómað málverk austurríska
málarans Gustavs Klimt, „Rósarunnar undir trjánum“,
frá 1905. Bachelot greindi frá því að frönsk stjórnvöld
hefðu ákveðið að skila verkinu til ættingja fyrrverandi
eiganda, Noru Stiasny, sem var neydd til að selja verk-
ið stuðningsmanni nasista árið 1938 fyrir brot af raun-
verulegu verðmæti. Stiasny var síðar myrt í útrým-
ingarbúðum ásamt eiginmanni sínum og syni.
Franska ríkið keypti málverkið í góðri trú árið 1980,
sérstaklega fyrir Orsay-safnið í París, en þá lágu ekki
fyrir neinar upplýsingar um vafasama eigendasöguna.
Þetta er eina verkið eftir Klimt sem hefur verið í eigu
fransks ríkislistasafns. Bachelot sagði að það væri erf-
itt fyrir Frakka að skilja við málverkið, sem hún sagði
ótvírætt meistaraverk, en það væri nauðsynlegt. Lög-
maður ættingja Stiasny, sem höfðu krafist þess að fá
málverkið aftur, segir þá vera afar þakkláta frönskum
stjórnvöldum. Þar sem verkið er enn eign franska rík-
isins þarf franska þingið að samþykkja að skila því.
AFP
Frakkar skila verki eftir Klimt
Myndlistarkonan Mireya Samper
hlaut í gær æðstu heiðursorðu
Frakka fyrir listir og bókmenntir í
sendiherrabústað Frakklands. Orða
lista og bókmennta var fyrst afhent
árið 1957 til að heiðra þá sem skara
fram úr í list- eða bókmenntasköp-
un jafnt í Frakklandi og annars
staðar, segir í tilkynningu.
Mireya Samper lærði myndlist í
Myndlista- og handíðaskóla Íslands
og í listaháskólanum í Marseille í
Frakklandi. Hún hefur sýnt skúlp-
túra, innsetningar, málverk og úti-
listaverk um heim allan og þá með-
al annars í Frakklandi, Kóreu,
Íslandi, Japan og Indlandi. Hún
hefur unnið við kvikmyndagerð og
við sjónvarp og meðal annars unnið
með Solveigu Anspach við
heimildarmyndagerð. Mireya sér
einnig um listahátíðina Ferska
vinda í Garði annað hvert ár og
hlaut hátíðin Eyrarrósina 2018.
Sendiherra Frakklands, Graham
Paul, afhenti Mireyu orðuna og
nefndi í ræðu sinni að hún ætti í
sérstöku sambandi við Frakkland
og hafi styrkt menningartengsl
þess við Ísland.
Morgunblaðið/Eggert
Heiðruð Mireya tók við heiðursorðunni í sendiherrabústaðnum í gær.
Mireya hlaut æðstu
heiðursorðu Frakka
Richard Wagner-
félagið heldur
aðalfund sinn í
dag, laugardag,
kl. 14 í Safnaðar-
heimili Dóm-
kirkjunnar að
Lækjargötu 14a,
en gengið er inn
og upp á aðra
hæð um inngang
andspænis Iðnó. Að fundi loknum,
kl. 14.30, flytur Reynir Axelsson
fyrirlestur um tónskáldið Richard
Wagner og landa hans, heimspek-
inginn Arthur Schopenhauer, sem
hafði djúpstæð áhrif á tónskáldið
og sköpunarverk þess. Fyrirlestr-
inum verður streymt en hann er um
leið opinn öllum, sem vilja mæta,
meðan húsrúm og fjarlægðarmörk
leyfa en grímuskylda er á viðburð-
inum. Nánari upplýsingar á Face-
book-síðu félagsins.
Ræðir um Wagner
og Schopenhauer
Richard Wagner
Jóhanna Ásgeirs-
dóttir, mynd-
listarmaður og
kennari, hefur
verið ráðin list-
rænn stjórnandi
Listar án landa-
mæra. Hún lauk
grunnnámi í
myndlist frá New
York University
og meistaranámi
í listkennslu frá Listaháskóla Íslands
og hefur tekið þátt í og sýningar-
stýrt myndlistarsýningum á Íslandi,
í Berlín og New York. Jóhanna er
stofnfélagi listhópanna Isle of Gam-
es, samstarfi leikjahönnuða og End-
urhugsa, listhóps sem fjallar um um-
hverfismál, að því er segir í
tilkynningu. „Sjálfstæð listsköpun
hennar tvinnast oft saman við
fræðslu um vísindi og umhverf-
ismál,“ segir þar og að Jóhanna hafi
haldið ótal listasmiðjur í skólum, á
sýningum, söfnum og hátíðum innan
sem utan höfuðborgarsvæðisins.
Hún kennir bæði í listkennsludeild
Listaháskóla Íslands og á barna-
námskeiðum í Myndlistaskóla
Reykjavíkur. List án landamæra er
listahátíð sem leggur áherslu á list
fatlaðra listamanna.
Jóhanna ráðin list-
rænn stjórnandi
Jóhanna
Ásgeirsdóttir