Morgunblaðið - 29.01.2022, Side 15

FRÉTTIR 15Innlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 29. JANÚAR 2022
sameiningarmálin og eitt af stærstu
málum þeirrar umræðu er stofnun
umhverfisakademíu á Húnavöllum
og sameining skólanna. Á fundi sam-
starfsnefndar um sameiningu sveit-
arfélaganna Blönduósbæjar og
Húnavatnshrepps í síðustu viku var
lögð fram skýrsla starfshóps um
stofnun umhverfisakademíu á
Húnavöllum, sem er þróunarverk-
efni sem unnið hefur verið að sam-
hliða viðræðum um sameiningu
sveitarfélaganna. Starfshópurinn
telur hugmynd um umhverfis-
akademíu fýsilegan kost fyrir sam-
einað sveitarfélag til að ráðast í og
ÚR BÆJARLÍFINU
Jón Sigurðsson
Blönduósi
Í dag höfum við þreyjað þorrann í
rúma viku. Margir gera sér glaðan
dag af þessu tilefni og gæða sér á
súrmat. Það hefur verið góður siður
hér áður fyrr meir að efna til þorra-
blóta og gera upp árið í græskulausu
gamni. Þessi sálarbætandi siður hef-
ur þurft að víkja fyrir sóttvörnum sl.
tvö árin. Það er í sjálfu sér einfeldn-
ingslegt að kvarta yfir þessu því
mun meiri hagsmunir hafa þurft að
víkja í þessu ástandi. En þessi blót
eru aðeins eitt dæmi af mörgum þar
sem skorið er á hina félagslegu hefð
þar sem ungir sem eldri hafa komið
saman til að eta og gleðjast og hafa
lengi hlakkað til. Þessi viðburður er
einn af þessum litlu þáttum í lífinu
sem byggja upp bærilega tilveruna.
- - -
Framkvæmdum er að ljúka við
nýja list- og verkgreinaálmu
Blönduskóla. Húsherji ehf. er að
leggja lokahönd á verkið ásamt N1
píparanum og „Átaki rafverktaka.
Við erum alveg að springa úr spenn-
ingi,“ segir á vef Blönduskóla.
„Þetta er alveg að hafast. Við byrj-
uðum að kenna í list- og verk-
greinaálmunni á mánudaginn í
myndmennt og heimilisfræði.
„Litlu“ verkin, „restarnar“ taka þó
alltaf ótrúlega langan tíma og við
verðum örugglega alveg fram á vor
að koma okkur almennilega fyrir,
ákveða hvar best er að hafa hlutina
og merkja skúffur og skápa. En það
gengur hraðar þegar margir hjálp-
ast að og hafa bæði nemendur og
starfsfólk verið dugleg við að að-
stoða við flutninga og já t.d. að
plokka IKEA-miða af áhöldum sem
getur tekið ansi langan tíma get ég
sagt ykkur,“ má enn fremur lesa á
vefnum.
- - -
Þann 19. febrúar, á þorraþræl,
verður kosið um sameiningu
Blönduósbæjar og Húnavatns-
hrepps og er utankjörfundar-
atkvæðagreiðsla hafin. Sameininga-
nefndir sveitarfélaganna hafa rætt
leggur til að stefnt verði að upphafi
skólastarfs haustið 2023. Í skýrsl-
unni segir m.a.: „Hugmyndin byggir
í grunninn á því mati að það sé í
raun enginn skóli á Íslandi sem
marki sér þá sérstöðu að vera um-
hverfisfræðsluskóli þótt víða sé
hægt að finna greinar á sviði um-
hverfisfræða í námskrám háskól-
anna. Að því leyti sé þarna sennilega
eyða í menntakerfinu sem hægt
væri að fylla í með sérstökum um-
hverfisskóla. Einnig var horft til
þess að til staðar er góð aðstaða á
Húnavöllum því húsnæði þar er orð-
ið of stórt fyrir núverandi skólahald
og stefnt að því að grunnskólinn á
Húnavöllum og Blönduskóli verði
sameinaðir.“
- - -
Prjónasamkeppni Prjónagleð-
innar á Blönduósi 2022 stendur nú
yfir og er síðasti skiladagur 1. maí.
Dómnefnd velur 3 efstu sætin og
verða úrslit kynnt á Prjónagleðinni
2022 sem fram fer á Blönduósi dag-
ana 10. – 12. júní, þar sem verðlaun
verða afhent. Verkin sem taka þátt í
keppninni verða til sýnis meðan á
hátíðinni stendur.Verkefnið að
þessu sinni er lambhúshetta á full-
orðinn og þemað er „Huldufólk sam-
tímans“. Þær reglur sem settar eru
fyrir þátttöku er að hanna og prjóna
lambhúshettu á fullorðinn. Þema
keppninnar er huldufólk samtímans
og ber að hafa það í huga við hönn-
unina. Hönnunin skal vera ný,
óheimilt er að nota áður útgefin
prjónamynstur eða uppskriftir.
Lambhúshetturnar skulu hand-
prjónaðar úr íslenskri ull. Sagan á
bak við hönnunina skal fylgja með,
tölvuútprentuð.
- - -
Lesendur Húnahornsins hafa
valið Karólínu Elísabetardóttur sem
mann ársins í Austur-Húnavatns-
sýslu árið 2021. Karólína er athafna-
kona og bóndi í Hvammshlíð í
Skagabyggð. Undir forystu hennar
var síðastliðið vor hafin leit að er-
lendum rannsóknum sem sýna fram
á lausnir gegn riðuveiki. Í kjölfarið
var rannsóknarhópur stofnaður sem
fann svo nýverið verndandi arfgen
gegn riðu.
Sameiningarkosningar fram undan
Morgunblaðið/Jón Sigurðsson
Kaupfélagið stækkar Verið er að byggja við gamla kaupfélagið á Blönduósi sem tengir saman starfsemi í húsinu.
Í fjósinu Helga Björg Helgadóttir og Guðjón Björnsson með börnin. Stefán
Orri og Helgi Björn fyrir framan og Heiðdís Rún í fangi föður síns.
Afurðamestu kýrnar og kúabúin 2021
Býli Skýrsluhaldarar Árskýr Kg mjólkur
1. Búrfell í Svarfaðardal Guðrún og Gunnar 39,7 8.908
2. Hraunháls í Helgafellssveit Guðlaug og Eyberg 24,4 8.664
3. Syðri-Hamrar 3 í Ásahreppi Guðjón og Helga 43,3 8.446
4. Dalbær 1 í Hrunamannahreppi Arnfríður Jóhannsdóttir 65,0 8.342
5. Svertingsstaðir 2 í Eyjafjarðarsveit Hákon og Þorbjörg 61,7 8.337
6. Stóru-Reykir í Flóa Gísli og Jónína 53,3 8.321
7. Núpstún í Hrunamannahreppi Páll Jóhannsson 37,8 8.299
8. Ytri-Skógar undir Eyjafjöllum Skógabúið sf. 25,4 8.219
9. Syðri-Grund í Grýtubakkahreppi Stefán og Steinunn 48,9 8.164
10. Voðmúlastaðir í Landeyjum Hlynur og Guðlaug 41,2 8.117
11. Grund í Svarfaðardal Friðrik Þórarinsson 56,4 8.104
12. Kirkjulækur 2 í Fljótshlíð Eggert, Jóna, Páll og Kristín 56,3 8.095
13. Stakkhamar 2 í Eyja- og Miklaholtshr. Laufey og Þröstur 58,1 8.065
14. Stóra-Mörk 1 undir Eyjafjöllum Merkurbúið sf. 28,4 8.056
15. Litli-Dunhagi 1 í Hörgárdal Róbert og Elsa 65,8 8.043
16. Göngustaðir í Svarfaðardal Göngustaðir ehf. 60,9 8.035
17. Snorrastaðir 2 í Borgarbyggð Snorrastaðabúið slf. 45,7 8.020
Heimild: rml.is
Meðaltal eftir hverja árskú
Afurðahæsta bú
frá upphafi
Meðaltal eftir hverja árskú
Nythæsta kýr
frá upphafi
2016
Brúsastaðir,
Brúsi ehf.
8.990 kg
mjólkur
2020
Smuga, Ytri-Hofdölum
14.565 kg mjólkur
Nythæstu kýrnar 2021
Kýr Bú Kg mjólkur
1. Skör Hvammur 13.760
2. Ríkey Stóri-Dunhagi 13.612
3. Bára Flatey 13.517
4. Snúra Dalbær 1 13.293
5. Ljúfa Skáldabúðir 2 13.138
6. Frostrós Snorrastaðir 2 12.887
7. Lísa Hrepphólar 12.793
8. Lengja Syðri-Hamrar 3 12.706
9. Bat Þverholt 12.652
10. Bambaló Brúsastaðir 12.633
Fjöldi búa, meðalbústærð og meðalafurðir á árskú
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Fjöldi búa Meðalbústærð (árskýr)
Meðalafurðir á árskú (kg mjólkur)
598
38,5
5.436
534
6.384
48,4
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
„Róbótinn sem við fengum okkur
2018 hefur mikil áhrif á nytina. Síðan
er þetta samspil þess að vel hefur
gengið með heyverkun og heil-
brigðar kýr sem skiptir miklu máli,“
segir Guðjón Björnsson, bóndi á
Syðri-Hömrum 3 í Ásahreppi. Afurð-
ir bús þeirra Helgu Bjargar Helga-
dóttur hafa aukist stórlega á síðustu
árum.
Kúabú Guðrúnar Marinósdóttur
og Gunnars Þórs Þórissonar á Búr-
felli í Svarfaðardal var með mestu
meðalafurðir á nýliðnu ári, eins og
árið á undan. Mjólkuðu kýrnar að
meðaltali 8.908 kg mjólkur. Bú Guð-
laugar Sigurðardóttur og Jóhann-
esar Eybergs Ragnarssonar á
Hraunhálsi í Helgafellssveit varð í
öðru sæti með 8.664 kg. Guðjón og
Helga á Syðri-Hömrum urðu í þriðja
sæti með 8.446 kg mjólkur að með-
altali. Þessi bú eru langt yfir lands-
meðaltali sem var í fyrra 6.336 kg,
nærri 50 kílóum minna en árið á und-
an.
Geðgóður mjaltaþjónn
Árangur hjónanna á Syðri-Hömr-
um er eftirtektarverður. Afurðirnar
hafa aukist jafnt og þétt síðustu árin.
Guðjón nefnir fyrst breytingar á
fjósinu þegar leitað er skýringa. Seg-
ir að þau hafi breytt hefðbundnu bá-
safjósi í lausagöngufjós á árinu 2018
og fengið sér mjaltaþjón. Kýrnar
mæti í mjaltir þegar þær vilja og
mjaltaþjónninn telur það tímabært
fyrir þær. „Hann er með svo mikið
jafnaðargeð, er alltaf í sama skapi
þegar kýrin nálgast. Ef þær eru sátt-
ar líður þeim vel inni í honum,“ segir
Guðjón. Þetta hefur leitt til stórauk-
innar nytar.
Á árinu 2017 voru meðalafurðir
eftir árskú á Syðri-Hömrum 6.394 kg
mjólkur en voru komnar upp í 8.446
kg á síðasta ári, eins og fyrr greinir.
Guðjón segir að ekki sé alltaf auð-
velt að breyta gömlum fjósum til nú-
tímafyrirkomulags. Þau hafi verið
heppin. Elsti hluti fjóssins er frá
árinu 1963 en yngri hlutinn frá 1986.
Fjósið hafi verið vel byggt í upphafi
og breytingarnar tekist vel. Svo hafi
vélageymslu verið breytt í uppeldis-
hús fyrir nautgripi.
Kvóti fæst ekki keyptur
Ekki er allt fengið með aukinni
framleiðslu því kvótinn setur rekstr-
inum skorður. „Við fáum ekki keypt-
an kvóta, sama hvað við bjóðum.
Menn sitja á þessu. Þetta er erfið
staða, ekki getur maður skrúfað fyr-
ir mjólkina þótt kvótinn sé búinn,“
segir Guðjón. Öll kvótaviðskipti
þurfa að fara í gegnum miðstýrðan
kvótamarkað þar sem verðið er
ákveðið fyrir fram. Lítið framboð er
af kvóta þannig að afar lítið kemur í
hlut hvers og eins bónda sem vill
kaupa. „Ég er alltaf að bíða og vona
að það komi eitthvert magn á mark-
að. Margir eru enn í básafjósum og
þurfa að breyta eða hætta en þeir
vilja ekki selja kvótann fyrir það
verð sem er í gildi í dag.“
Þetta setur strik í reikninginn í
rekstrinum vegna þess að lítið fæst
fyrir mjólk sem framleidd er um-
fram kvóta. „Þetta flokkast sem
áhugamál, enginn verður ríkur í
þessu starfi,“ segir Guðjón en bætir
því við að Helga Björg vinni fulla
vinnu með. Hún er tollvörður í
Reykjavík.
- Meðalafurðir á Syðri-Hömrum hafa
aukist um 2.000 kg á fjórum árum
Nytin stóraukist
með mjaltaþjóni
og breyttu fjósi