Morgunblaðið - 17.02.2022, Qupperneq 24

24 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 17. FEBRÚAR 2022
Miðstöð íslenskra
bókmennta
auglýsir eftir
styrkumsóknum
Þýðingastyrkir
eru veittir til að þýða á íslensku mikilvæg
verk úr samtímanum, erlendar fagur-
bókmenntir og fræðirit. Einnig myndríkar
bækur fyrir börn og ungmenni.
Barna- og ungmennabóka–
sjóðurinn Auður
styrkir útgáfu vandaðra bóka sem skrifaðar
eru á íslensku, fyrir yngri lesendur.
Umsóknarfrestur
er til 15. mars 2022
Umsóknareyðublöð
og nánari upplýsingar
á www.islit.is
eru veittir til útgáfu og miðlunar íslenskra
ritverka, þar sem kappkostað er að
styrkja verk sem hafa menningarlegt
og þekkingarfræðilegt gildi.
Útgáfustyrkir
Sigurður Bogi Sævarsson
sbs@mbl.is
„Umhverfis- og loftslagsmál og
græn verkefni eru áskorun fyrir
samfélagið allt sem um leið fela í sér
mikil tækifæri. Nú teljum við mikil-
vægt að umræðan verði svo að segja
tekin niður á jörðina og formgerð,
svo úr megi skapa lausnir,“ segir
Árni Sigurjónsson, formaður Sam-
taka iðnaðarins.
Á dögunum var á vettvangi sam-
takanna hrundið af stað Ári grænn-
ar iðnbyltingar. Til þess er efnt í því
skyni að vekja athygli á mikilvægi
grænna umskipta í íslensku at-
vinnulífi. Grunnstefið þar er sam-
kvæmt markmiðum stjórnvalda; að
Ísland verði kolefnishlutlaust og
óháð jarðefnaeldsneyti fyrir árið
2040. Það helst aftur í hendur við
markmið Parísarsamningsins um að
halda hnattrænni hlýnun innan við
2°C og leita leiða til að takmarka
hlýnun við 1,5°C.
Ísland hefur alla burði til að ná
forystu í loftslagsmálum og græn-
um lausnum, segir Árni. Forskot
okkar felist í reynslu og þekkingu
Íslendinga við framleiðslu og nýt-
ingu á endurnýjanlegri orku. Hjá
mörgum íslenskum fyrirtækjum sé
sömuleiðis unnið að þróun lausna
sem stuðla eiga að minni kolefn-
islosun.
Samtök iðnaðarins tileinkuðu árið
2020 nýsköpun. Umhverfis- og lofts-
lagsmál komu þar eðlilega inn í
myndina. Nú stendur til að skerpa
þar á og komast lengra. Á síðustu
árum hafa, segir Árni, verið gerðar
miklar breytingar til hins betra á
starfsumhverfi nýsköpunarfyr-
irtækja og mikilvægt er að nýta
þann meðvind og bæta í eins og
hægt er.
Leiðarvísir að markmiðum
„Umhverfismál eru rædd af sífellt
meiri þunga í atvinnulífinu. Til þess
að nálgast þann vanda, sem við
stöndum frammi fyrir, á ábyrgan og
lausnamiðaðan hátt þá höfðum við á
síðasta ári meðal annars forgöngu
um að útbúinn yrði á vettvangi
Grænvangs Loftslagsvegvísir at-
vinnulífsins, sem mæltist vel fyrir.
Þar er meðal annars að finna ýmis
hagnýt ráð og leiðir sem geta hjálp-
að til við að ná árangri svo markmið
stjórnvalda um kolefnishlutlaust Ís-
land árið 2040 verði að veruleika,“
segir Árni og heldur áfram:
„Í grænum verkefnum þarf ann-
ars að skapa rétta umgjörð svo
lausnirnar verði til. Til þess þarf
bæði viðeigandi regluverk og fjár-
magn. Í Þýskalandi var nýlega
kynntur fjárfestingapakki stjórn-
valda upp á rúmlega 40 milljarða
evra í þeim tilgangi að umbreyta
innlendum orkuiðnaði og sam-
göngum til að ná loftslagsmark-
miðum. Sambærileg stefna er rekin
í mörgum öðrum löndum í Norður-
Evrópu, eins og Íslendingar þurfa
að hafa til hliðsjónar.“
Álið og kolefnið
Ýmsar grænar og gagnmerkar
staðreyndir úr íslensku atvinnulífi
liggja fyrir, rétt eins og Samtök iðn-
aðarins benda á. Þar er til dæmis
tiltekið að í álverunum hafi kolefn-
isnotkun fyrir hvert framleitt tonn
af áli dregist saman um 75% frá
árinu 1990. Slíkt hefur gerst með
nýjum vinnubrögðum sem þróuð
hafa verið á grundvelli rannsókna.
Stóriðjan hafi sett sér markmið um
kolefnishlutleysi og hafa nokkur
fyrirtæki farið í samstarf við ís-
lenska fyrirtækið Carbfix um að
binda koltvísýring í berg.
Einnig er bent á að starfsemi
stoðtækjaframleiðandans Össurar
hafi verið kolefnishlutlaus í fyrra.
Algalíf, sem framleiðir fæðubót-
arefni úr smáþörungum sem fyrir-
tækið ræktar, hefur fengið vottun
fyrir kolefnishlutleysi á sínum
vörum. Þá eru á Íslandi ýmis fyrir-
tæki sem vinna að úrvinnslu á sorpi
og eru leiðandi á sínu sviði í þessum
málum.
Árangurinn spyrst út
„Árangur Íslands í loftslags-
málum spyrst út og vekur athygli.
Áðurnefndur Grænvangur, sem er
samstarfsvettvangur atvinnulífs og
stjórnvalda um loftslagsmál og
grænar lausnir, og Samtök iðnaðar-
ins eiga aðild að, hefur miðlað sög-
um um þetta út um heim allan. Vel
hefur gengið að vekja athygli er-
lendis á því sem við höfum fram að
færa, til dæmis í erlendum fjöl-
miðlum. Þá hefur sýningin Græn
framtíð, sem hýst er í Grósku í
Vatsnmýrinni í Reykjavík og fjallar
um framlag okkar til loftslagsmála,
markmið og lausnir, vakið athygli
en Friðrik krónprins Danmerkur
var fyrsti gesturinn til að skoða sýn-
inguna í lok síðasta árs. Óhætt er að
segja að við getum sannarlega aukið
verðmætasköpun á þessum grunni.
Eflt frekar hugverkaiðnað, sem er
orðinn fjórða stoð hagkerfisins og
gæti orðið helsta útflutningsgrein
Íslendinga,“ segir Árni og áfram:
„Okkur Íslendingum þykir held
ég öllum afar vænt um náttúruna og
landið okkar. Umræðan um um-
hverfis- og loftslagsmál tekur
stundum óvænta stefnu því hún vill
vera tilfinningahlaðin. En hér er
samt mikilvægt að halda stað-
reyndum til haga, svo sem að í
orkufrekum iðnaði eru fyrirtækin að
vinna alveg frábært starf í umhverf-
ismálum með kolefnisjöfnun og
minni útblæstri. Sjávarútvegur, sem
oft á samleið með iðnaði, hefur gert
ótrúlega hluti með tilliti til grænna
sjónarmiða. Nú bregður hins vegar
svo við að hita þarf katla fiskimjöls-
verkmiðjanna með olíu af því fram-
boð á raforku dugar ekki. Slíkt kall-
ar á úrbætur í öflun grænnar
raforku og flutningskerfi hennar,
því við núverandi aðstæður verður
orkuskiptum ekki komið við í sum-
um landshlutum. Það er óþolandi og
óviðunandi staða. Skapa verður
grænum lausnum sem best skil-
yrði.“
Forskotið
felst í reynslu
og þekkingu
- SI slær tón - Græn bylting - Verk-
efni og umgjörð - Verðmætasköpun
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Grænt Umræðan um loftslagsmál verði svo að segja tekin niður á jörðina og formgerð, svo úr megi skapa lausnir,“
segir Árni Sigurjónsson, formaður Samtaka iðnaðarins, um verkefnin sem eru fram undan á vettvangi samtakanna.
Morgunblaðið/Árni SæbergMorgunblaðið/Sigurður Bogi
Umhverfi Hop jökla er ein helsta birtingarmynd loftslagsbreytingar á Íslandi. Gegn þeim má vinna meðal annars með betri nýtingu á grænni endurnýjanlegri orku og því að og draga úr losun.
Samtök iðnaðarins boða til Iðnþings þann 10. mars nk., þar sem græna
iðnbyltingin verður í brennidepli. Þá stefna Samtök iðnaðarins að því að
gera á næstunni greiningar á umhverfisáhrifum, áskorunum og tækifær-
um einstakra geira iðnaðar, það er byggingariðnaði, matvælaframleiðslu
og svo framvegis. Margt fleira er í bígerð.
„Við teljum mikilvægt að dýpka umræðuna og gefa skýr dæmi um
hvaða grænu breytinga er þörf á einstaka sviðum. Áhugi félagsmanna
okkar á umhverfis- og loftslagsmálum er raunverulegur og því höfum við
lagt mikla áherslu á að fá þá að borðinu með sín sjónarmið, sem hefur ver-
ið ánægjulegt ferli,“ segir Árni Sigurjónsson og heldur áfram:
Í gegnum tíðina höfum við sem störfum í iðnaðinum tekið ýmis mál fyr-
ir eins og nú er gert, brotið þau til mergjar og mótað stefnuna samkvæmt
því. Sum af stefnumálum okkar eru auðvitað eilífðarmál, svo sem starfs-
skilyrði atvinnugreinarinnar almennt. Nú setjum við grænu málin hins
vegar efst á blað og gerum að sérstöku áhersluefni þetta árið, því þau
skipta samfélagið miklu og í þeim felast líka mikil tækifæri til framtíðar.“
Áhuginn er raunverulegur
GRÆNU MÁLIN ERU TÆKIFÆRI FRAMTÍÐAR
Morgunblaðið/Sigurður Bogi