Morgunblaðið - 17.02.2022, Blaðsíða 27

27
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 17. FEBRÚAR 2022
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
„Aðalatriðið er að við séum með
skilvirkt kerfi þar sem leyfisveit-
ingar taki ekki of langan tíma en á
sama tíma sé ekki veittur afsláttur
af gæðum leyfisveitinganna,“ segir
Guðlaugur Þór Þórðarson, um-
hverfis-, orku- og loftslags-
ráðherra, þegar hann er spurður
hvort leyfisveitingakerfi virkjana
sé nógu skilvirkt.
Fram hefur komið að Lands-
virkjun sótti um
virkjanaleyfi fyr-
ir Hvamms-
virkjun til Orku-
stofnunar fyrir
átta mánuðum
án þess að nið-
urstaða sé feng-
in. Ástæðan er
sögð umfang
umsóknar og
annir. Orku-
stofnun hefur nú
óskað eftir skýrari upplýsingum
um einstök atriði umsóknarinnar.
Valur Knútsson, forstöðumaður
á framkvæmdasviði Landsvirkj-
unar, telur ekki óeðlilegt að af-
greiðsla umsóknar fyrirtækisins
taki sinn tíma. Sagan sé löng og
forsendum hafi oft verið breytt. Þá
sé framkvæmdin flóknari en ým-
issa annarra virkjana.
Fram hefur komið að gögnin
sem fylgdu umsókninni eru upp á
1.200 blaðsíður auk korta og teikn-
inga. Spurður hvort nauðsynlegt
hafi verið að senda öll þessi gögn
segir Valur að reynt sé að draga
fram öll helstu atriði í greinargerð.
Hins vegar þurfi öll gögn að vera
aðgengileg fyrir starfsfólk Orku-
stofnunar sem ítarefni. Ekki sé
eðlilegt að framkvæmdaraðili sé að
velja hvaða gögn það eigi að skoða
og hver ekki. „Við erum boðin og
búin að draga fram þau atriði sem
þau vilja kynna sér og nálgast bet-
ur,“ segir Valur.
Öll gögnin voru send Orkustofn-
un rafrænt. Samkvæmt upplýs-
ingum þaðan er meginefni skjal-
anna matsskýrslur og álit
Skipulagsstofnunar vegna um-
hverfismats og greinargerðir með
aðalskipulagi sveitarfélaganna.
Allt eru þetta opinber gögn sem
hægt er að nálgast á netinu.
Samkvæmt upplýsingum frá
Orkustofnun var Landsvirkjun
sent bréf 11. febrúar þar sem ósk-
að er eftir skýrari upplýsingagjöf
til stofnunarinnar um einstaka at-
riði umsóknarinnar. „Skortir helst
á skýrari samantekt, beinar tilvitn-
anir og/eða sértæka umfjöllun um
atriði umsóknarinnar sem í núver-
andi umsóknargögnum er ekki
svarað með nægjanlega skýrum
hætti heldur vísað í umfangsmikil
fylgigögn án frekari skýringa,“
segir í svari Orkustofnunar til
Morgunblaðsins.
Orkumálin mikilvæg
Guðlaugur Þór segir mikilvægt
að nýta náttúruauðlindir landsins
til að framleiða græna orku, eins
og aðrar þjóðir vilji gera, með það
að markmiði að standa við að-
gerðaáætlun í loftslagsmálum.
Mikilvægt sé að kerfið stuðli að
því.
Spurður hvað hægt sé að gera
segir ráðherra að hann sé nýlega
tekinn við þessu ráðuneyti og nýr
orkumálastjóri hafi tekið til starfa
á síðasta ári. Bendir á að margt
hafi gerst í þessum efnum á stutt-
um tíma. Nefnir Guðlaugur að
Orkustofnun hafi verið efld. Þar
hafi verið unnið að stefnumörkun
og nýtt skipurit gert. Eitt af mark-
miðum Orkustofnunar með umbót-
um í starfi er aukin skilvirkni.
„Þessum verkefnum er ekki lok-
ið, það segir sig sjálft. Fólk er að
átta sig á á því hvað orkumálin er
mikilvægur málaflokkur, grunnur
að efnahagslífi og velmegun þjóð-
arinnar. Mikilvægt er að rík-
isstjórnin, þing og þjóð séu með-
vituð um það,“ segir Guðlaugur
Þór.
Frestir breyta ekki öllu
Þegar virkjanaleyfi var veitt af
ráðherra, að tillögu Orkustofn-
unar, var kveðið á um það í lögum
og reglugerð hversu langan tíma
það mætti taka að afgreiða slík
leyfi. Í svari Orkustofnunar í síð-
ustu viku kom fram að nú væru
engir slíkir frestir í raforkulögum
eða reglugerð. Unnið sé að málum
eins hratt og vel og stofnuninni sé
unnt.
Guðlaugur vill ekki útiloka það
að settir verði hámarksfrestir í
lög. Hann telur það þó ekki breyta
öllu og bendir á að mörg verkefni
dragist á langinn þótt frestir séu
ákveðnir í lögum.
Kerfið þarf að vera skilvirkt
- Umhverfis- og orkumálaráðherra segir unnið að úrbótum á leyfisveitingaferli - Orkustofnun hef-
ur óskað eftir nánari upplýsingum frá Landsvirkjun vegna umsóknar um leyfi fyrir Hvammsvirkjun
Guðlaugur Þór
Þórðarson
Undirbúningur Hvammsvirkjunar
Núpsvirkjun
1993 Rannsóknir hefjast
1999 Frumhönnun virkjana í neðri
hluta Þjórsár
2000 Jarðfræðirannsóknir
2001-2003 Mat á umhverfisáhrif-
um 150 MWNúpsvirkjunar
2002 Verkhönnun
2006 Útboðshönnun
2007 Landsvirkjun tekur við
vatnsréttindum ríkisins
Hvammsvirkjun
Áformum um Núpsvirkjun skipt upp
í Hvammsvirkjun (95 MW) og Holta-
virkjun (57 MW)
2008-2020 Samið við landeigend-
ur um landsréttindi
2008 Gert ráð fyrir virkjuninni á að-
alskipulagi sveitarfélaganna
2009 Fornleifarannsóknir
2009-2014 Fiskirannsóknir
2010 Verkhönnun uppfærð
2013 Hvammsvirkjun í biðflokki
rammaáætlunar
2015 Alþingi samþykkir að færa
virkjunina í orkunýtingarflokk
2015 Útboðshönnun
2016-2018 Nýtt umhverfismat
að hluta
2019 Hvammsvirkjun sett í bið hjá
Landsvirkjun
2020 Hugmyndirnar endurvaktar
2021 Sveitarfélögin samþykkja
deiliskipulag
2021 Sótt um virkjanaleyfi
2021 LeyfiMinjastofnunar fengið
Þessi skref eru eftir,
tímasetningar áætlaðar:
2022 Virkjanaleyfi (Orkustofnun)
2022 Leyfi til framkvæmda vegna
laxfiska (Fiskistofa)
2022 Uppfærsla á tengisamningi
(Landsnet)
2022 Framkvæmdaleyfi
(sveitarfélögin)
2022 Ákvörðun um að virkja
(stjórn Landsvirkjunar)
2022 Farið yfir hönnun
2022 Byggingarleyfi (byggingar-
fulltrúar sveitarfélaganna)
2022 Samningur um nýtingu
vatnsréttinda (íslenska ríkið)
2022 Útboð auglýst
2022 Undirbúningsframkvæmdir
á verkstað hefjast
2023-2027 Framkvæmdir
2027 Starfsleyfi fyrir virkjun og
tengivirki (heilbrigðisnefndir
sveitarfélaga)
2027 Hvammsvirkjun gangsett
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Kárahnjúkar Stöðvarhús Hvammsvirkjunar verður með öðru sniði og ekki
jafnt stórt og hin mikla hvelfing sem vélarnar í Fljótsdalsstöð hafa fyrir sig.
Vatnasvið Þjórsár og Tungnaár er stærsta orkuvinnslusvæði landsins.
Þar eru nú þegar sjö aflstöðvar sem nýta fall þessara vatnsfalla og
Köldukvíslar. Virkjanirnar eru á efri hluta vatnsviðs Þjórsár/Tungnaár.
Með Hvammsvirkjun í neðri hluta Þjórsár færist nýting vatnsfallanna nið-
ur í byggð en sama vatnið fer í gegnum virkjanir á efra svæðinu og er nýtt
með 32 metra falli frá Yrjaskeri ofan við Haga og niður fyrir Ölmóðsey.
Búrfellsstöð er fyrsta aflstöðin sem Landsvirkjun reisti frá grunni. Við
stofnun fyrirtækisins árið 1965 var ákveðið að ráðast í byggingu hennar
og árið 1969 byrjaði hún að vinna rafmagn. Á Þjórsár/Tungnaársvæðinu
reis hver virkjunin á fætur annarri, Sigöldustöð, Hrauneyjafossstöð, Sult-
artangastöð, Vatnsfellsstöð, Búðarhálsstöð og loks stækkun Búrfells-
stöðvar, Búrfell II, sem gangsett var á árinu 2018.
Uppsett afl þessarra stöðva er 1.040 megawött og orkuvinnslugeta
6.800 gígawattstundir í góðu vatnsári. Með Hvammsvirkjun bætast við
allt að 95 MW í afli og um 720 gígawattstundir í orkuvinnslugetu. Í áætl-
un Landsvirkjunar eru tvær aðrar virkjanir í neðri hluta Þjórsár, Holta-
virkjun og Urriðafossvirkjun. Þær eru flokkaðar í orkunýtingarflokk í til-
lögum verkefnisstjórnar 3. áfanga rammaáætlunar en tillögurnar hafa
ekki hlotið afgreiðslu Alþingis.
Sjöunda stöðin á vatnasviðinu
FYRSTA VIRKJUNIN Í NEÐRI HLUTA ÞJÓRSÁR
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Sögufræg Búrfellsstöð er fyrsta aflstöðin sem Landsvirkjun reisti og fyrsta
virkjunin í Þjórsá. Á næstu árum mun áttunda aflstöðin bætast við.
8.990
6.990
5.490
5.490 2.990
KASTARADAGAR
RAFVÖRUMARKAÐURINN
Við Fellsmúla Reykjavík / Sími: 585 2888 / www.rafmark.is
Opið virka daga kl. 09 - 18
Laugardaga kl. 10 - 16
Sunnudaga kl. 12 - 16
ALLT AÐ
70%
AFSLÁTT
UR AF
KÖSTUR
UM