Morgunblaðið - 29.04.2022, Page 22

Morgunblaðið - 29.04.2022, Page 22
22 MINNINGAR MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 29. APRÍL 2022 ✝ Eggert Thor- berg Kjart- ansson fæddist 20. desember 1931 í Fremri-Langey á Breiðafirði. Hann lést á Landspít- alanum 17. apríl 2022. Foreldrar hans voru hjónin Kjart- an Eggertsson, f. 16.5. 1898, d. 29.7. 1992, bóndi og kennari í Fremri-Langey á Breiðafirði, og Júlíana Silfá Einarsdóttir, f. 5.4. 1896, d. 8.3. 1999, húsfreyja í Fremri-Langey. Alsystkini Eggerts eru: Svafa, f. 5.7. 1923, d. 29.12. 2016; Selma, f. 30.8 1924, d. 22.5. 2020; Gunnar, f. 29.5. 1927, d. 24.3. 1992; Unnur, f. 25.2. 1930, d. 23.3. 2011; Kópur Zophanías, f. 24.5. 1933; Elsa, f. 18.2. 1937, d. 16.1. 2011; upp- eldisbróðir Kjartan Jónsson, f. 21.4. 1918. Eggert kvæntist 20. mars 1954 Hólmfríði Gísladóttur, f. 6. september 1935, ættgreini. Hún er dóttir Gísla Karels Elíssonar, fyrrverandi bónda á Grund í Eyrarsveit og síðar verka- fríður, f. 12.4. 1982, maki Bjarni Ólafsson f. 14.5. 1977, barn þeirra: Ásgerður; Ásgeir Júlíus, f. 11.12. 1983, maki Sylvía Rut Þorsteinsdóttir, f. 12.12. 1982, barn þeirra: Emma Rún; Eggert Þórbergur, f. 14.8. 1986, maki Sandra Dögg Vatns- dal, f. 7.2. 1989, barn þeirra: Emil Úlfur Vatnsdal; Ásdís, f. 14.1. 2003. 4) Snorri Pétur, f. 19.5. 1973, kvæntur Svövu Mar- íu Þórðardóttur, f. 14.8. 1975. Börn: Jóhanna Björk, f. 31.10. 2002; Einar Elís, f. 9.8. 2005; Kolfinna Björk, f. 1.7. 2007; Hrafntinna Björk, f. 29.10. 2011. 5) Lilja, f. 15.11. 1977, maki Guðlaugur Ingi Harð- arson, f. 30.6. 1972, börn þeirra: Aðalheiður Fríða, f. 9.3. 2018, og Hlynur Elís, f. 9.10. 2020, d. 19.10. 2020. Eggert var múrari. Hann hafði mörg áhugamál; spilaði bridge, söng í karlakór, kynnt- ist hálendinu á ferðalögum, hafði áhuga á knattspyrnu, veiddi á stöng í Þingvallavatni, djasstónlist var uppáhald, hafði áhuga fyrir sögu landsins, var sósíalisti og félagi í Alþýðu- bandalaginu og síðar VG, keypti flestar bækur sem gefn- ar voru út, auk þess að vinna að ættgreiningu og stunda hlunn- indabúskap í Fremri-Langey eins og hann gerði alla tíð. Útför Eggerts verður gerð frá Fríkirkjunni í Reykjavík í dag, 29. apríl 2022, klukkan 11. manns í Graf- arnesi, og konu hans Jóhönnu Hall- gerðar Jónsdóttur húsfreyju. Börn Eggerts og Hólmfríðar eru: 1) Kjartan, f. 18.8. 1954, kvæntur Svanhvíti Sigurð- ardóttur, f. 26.7. 1957. Börn: Heið- björt Tíbrá, f. 29.10. 1980, maki Viðar Guð- mundsson, f. 29.4. 1981, börn þeirra: Sandra Irena og Sig- urberg Einar; Ingrid Örk, f. 7.4. 1984, maki Leifur Gunn- arsson Myschi, f. 11.12. 1985, börn þeirra: Bergsteinn Þór og Jökull Freyr; Eggert Thorberg, f. 20.1. 1990. 2) Eggert, f. 9.7. 1956, kvæntur Þyrí Valdimars- dóttur, f. 10.3. 1957. Börn: Sæ- unn, f. 3.12. 1979, barn: Bergur Hrafn; Bergrún, f. 6.4. 1982, maki Árni Guðjónsson f. 16.12. 1982, börn þeirra: Eyvör og Dagný; Valdimar, f. 19.6. 1986. 3) Gísli Karel, f. 2.5. 1961, sam- býliskona Anna Sigríður Þrá- insdóttir, f. 10.4. 1968. Börn Gísla og Steinunnar Ásgeirs- dóttur, f. 25.1. 1963: Hólm- Faðir minn Eggert Thorberg Kjartansson upplifði þær gríðar- legu framfarir sem urðu á efna- hag þessarar þjóðar á stríðsárun- um og í lok þeirra og svo auðvitað allar framfarirnar fram á þennan dag. Á hans æskuheimili var ekk- ert rafmagn, tún voru slegin með orfi og ljá, heybaggarnir bornir á bakinu í hlöðuna og vatn var sótt í brunn og borið heim í fötum. Eini mótorinn var sá sem var í bát föð- ur hans og enn var siglt á seglum eða róið með árum. Hann fæddist í nýju steinhúsi, en eldri systkini hans fæddust í torfbæ. Þennan glugga hafði hann inn í tíma mis- jafnra aðstæðna og erfiðis sem þjóðin bjó við um aldir. Þráin eftir breytingum og bættum kjörum heltók íslenska þjóð þegar hún sá ljósbjarma tækni og framfara sem erlendur her bar með sér hingað til lands þegar faðir minn var ungur að ár- um. Að lokinni heimsstyrjöld heillaðist ungt fólk af kenningum um samvinnu, félagshyggju og sósíalisma sem þjóðir í fjarlæg- um löndum höfðu tileinkað sér og komist úr örbirgð. Þessar kenn- ingar mótuðu skoðanir hans. Faðir minn trúði á samtakamátt verkafólks og verkalýðsfélaga og var virkur í verkalýðsbaráttunni. Umhverfi Breiðarfjarðareyja gerði flesta menn auðmjúka gagnvart náttúrunni. Það kom af sjálfu sér, annars komust menn ekki af. Eyjamenn voru höfðingj- ar heim að sækja, gestrisnir, vin- samlegir, heiðarlegir, duglegir, vandvirkir og orðheldnir. Alla þessa eiginleika bar faðir minn. Hann var gjafmildur og aldrei ósanngjarn. En hann var eins og flest fólk af hans kynslóð trúr hugmyndum unglingsáranna og því íhaldssamur á margt það sem tímarnir höfðu ýtt til hliðar eða afneitað. Faðir minn var víðsýnn og framsýnn sem birtist meðal ann- ars í því að reyna ekki að stjórna því hvaða menntun börnin hans skyldu sækja. Þau réðu því hvað þau lærðu og hann studdi þau ávallt fjárhagslega þegar með þurfti. Og þótt hann væri fastur í pólitískum kreddum gamals tíma var hann áhugasamur um nýj- ungar og mjög fordómalaus í hugsun. Hann gat æst sig út af skoðunum mínum, en hann erfði aldrei ágreining við nokkurn mann. Óheiðarlega menn þoldi hann hins vegar ekki. Hann hafði ekki skap til þess. Ég á það föður mínum að þakka að hafa öðlast skilning á því hvað sanngirni, heiðarleiki og orðheldni vega þungt í mannleg- um samskiptum. Það var aðalið hans. Þessa vil ég minnast. Blessuð sé minning hans. Kjartan Eggertsson. Jæja vinur, hvað segirðu? Þannig heilsaði pabbi í hvert sinn sem ég kom í heimsókn, röddin róandi og hlý. Þessi ein- lægi áhugi á því hvað á dagana hefði drifið. Hann dró aldrei úr manni og var ekki að láta mann heyra það þótt eitthvað mistæk- ist. Heimili pabba og mömmu einkenndist af kynjaskiptingu þess tíma, mamma sá um heimilið og uppeldið og pabbi vann úti. Frá því að ég fór að muna eftir mér var pabbi eingöngu við múr- verk og þótti einstaklega vand- virkur, hvort sem var í ákasti á veggi, flísalögnum eða að hlaða arna. Hann hafði mikinn metnað til að gera vel í öllu sem hann tók sér fyrir hendur. Þótt pabbi gæti verið einþykkur og ráðandi kom hann alltaf vel fram við mann; vakti mig blíðlega á morgnana þegar ég sem unglingur var í handlangi hjá honum. Hann var heiðarlegur í alla staði og þoldi ekki mismunun og græðgi. Og þó að ég sé til vinstri í pólitík þá var pabbi enn lengra til vinstri og einu skiptin sem hann reiddist voru þegar við vorum ekki sam- mála í pólitíkinni. Heimahagarnir, Fremri- Langey, áttu hug hans allan og eftir áramótin hvert ár kom óþreyja í hann eftir vorinu og eft- ir því að komast heim. Í Langey sá mamma um húsverkin á með- an pabbi hvarf á vit náttúrunnar þar sem æðarvarpið hafði for- gang og hreinsun á dúninum. Af þeim 90 árum sem pabbi lifði kom hann og var í Langey í 89 ár. Það er heiðskírt, sólin er að skríða yfir Klofningsfjallið, sjór- inn fellur inn voginn, yfir leirinn og upp á fitjarnar þar sem æð- arfuglinn situr og kvakar á sinn einstæða hátt. Gola er komin á flot í lendingunni. Það er vor, kollan í veggnum við rabarbara- garðinn er komin á sinn stað, maríuerlan er að lagfæra hreiðrið á seglinu í hlöðunni, krían rekur burt svartbak rétt fyrir utan tún- ið, örninn hringsólar yfir Sultar- hólma. Tjaldurinn, stelkurinn, hrafninn, kjóinn, gæsin, rjúpan, smáfuglarnir, öll syngja þau sína rödd í kór náttúrunnar. Náttfall- ið, sem lómurinn söng fyrir um kvöldið áður, liggur yfir jörðinni. Kannski er hún komin, kollan, í grjóthrúguna fyrir neðan fjós, hænsnakofann, túnvegginn við Seilina, í tóftirnar og á alla hina staðina í túninu. Hann hallar sér upp að tröpp- unum á húsinu sem hann er fæddur í, gúmmískórnir á fótun- um, heldur þétt með þykkum höndunum um stafinn, það er bjart yfir honum, það er kominn tími á fyrstu gönguna um túnið. Gísli Karel Eggertsson. Það er skrítin þessi tilfinning að pabbi skuli vera farinn og það kemur mér sjálfum á óvart hversu mikið ég sakna hans, þrátt fyrir að við fjölskyldan höf- um verið undir það búin að hann gæti kvatt okkur í rúmt ár, sér- staklega eftir að hann fékk blóð- tappa í heila í byrjun mars. Hann var náttúrulega búinn að vera fyrirferðarmikill í mínu lífi alla tíð, ekki síst síðustu árin. Pabbi var frekur á tíma annarra og það þurfti þolinmæði til að vinda ofan af sumum einstrengingslegum ákvörðunum hans, en hann gaf til baka, hafði skilning á þeirri vinnu og þeim tíma annarra sem fór í að sinna honum og hans hugðarefn- um. Við deildum miklum áhuga á Langey og flestu sem snýr að því að vera þar og að sinna æðar- varpinu og öðrum hlunnindum. Þó svo hann væri nú ekki alltaf með á hreinu hvaða tilraunir ég væri að gera í raf- og netvæðingu eyjarinnar, hafði hann mikinn áhuga á þeim og var alltaf tilbú- inn að fjármagna þær, þó svo sumar þeirra hefðu reynst pen- ingasóun, svo sem vindorkuvæð- ing með ódýrum rellum frá Kína. Ég held að hann hafi skilið að með þessu brölti var verið að búa til framtíð fyrir Langey. Pabbi var kominn yfir fimm- tugt þegar ég er ennþá barn, ég þvældist snemma með honum í múrverk í skólafríum og svo fékk ég að hætta fyrr í skólanum á vorin til að fara út í Langey, það þurfti að tína undan svartbakn- um og sparka úr hrossaskítnum, en auðvitað fórum við svona snemma af því að honum leið bara svo vel á æskuslóðunum, þær voru hans griðastaður. Pabbi lét uppeldið á okkur Lilju að mestu í hendurnar á mömmu, en var mikið í mun að við læsum og fræddumst um allt mögulegt enda endurspegluðust afmælis- og jólagjafir í því. Pabbi gat verið einrænn og sýndi ekki öllu áhuga ef það sner- ist ekki um hans hugðarefni og hann gat látið stjórnmálaskoðan- ir og hverjum hann fylgdi í íþrótt- um skemma upplifun annarra af honum, m.a. barnabarnanna. En þau sem sýndu hans hugðarefn- um áhuga voru honum hugleikin. Það var hans óréttlæti. Hann gat þó verið einstaklega ljúfur og mikill húmoristi sem m.a. dáðist að Spaugstofunni, var mikill prin- sippmaður og þoldi ekki óheiðar- leika eða valdníðslu. Hann hætti múrverki snemma, einungis 58 ára gamall, í kjölfar hjartaáfalls sem senni- lega orsakaðist af reykingum, stressi og einhverju smjöráti. Hann átti þó eftir að pússa nokkra veggi og flísaleggja ein- stök gólf, t.a.m. heima hjá okkur Svövu. Mér þykir vænt um það. Á síðustu árum lét hann nægja að fara út í Langey í aðalleitina en lét okkur bræður um vorverkin, eftirleit og frágang fyrir vetur- inn. En hann fjarstýrði öllum verk- um og var með okkur bæði í anda og í símanum, spyrjandi um fjölda hreiðra, nýorpinna kolla, útleiddra og upprifinna og að minna okkur á hvar þyrfti að leita aftur. Og þannig lifir hann með okkur áfram. Ég er óendanlega þakklátur pabba fyrir þessi ár sem við átt- um saman, öll tækifærin sem hann veitti mér með góðu heimili, metnaði og fróðleik sem hann innprentaði hjá mér og þekkingu og verklagi sem hann sýndi mér í múrverki og úti í Langey. Hvíl í friði, pabbi. Snorri Pétur Eggertsson. Hann var ekki mannblendinn hann tengdafaðir minn. Hann vildi bara helst vera heima og grúska í ættfræði. Þau hafa stundum gantast með það barna- börnin að afi þeirra hafi þekkt betur fólkið sem dó fyrir 100 ár- um en sína eigin afkomendur. En honum fannst nú engu að síður gaman að fá fjölskylduna í heim- sókn, þó sérstaklega syni sína fjóra, því þá var hægt að ræða við þá um allt sem viðkom Langey, og að spila á jólunum við börn og barnabörn var honum tilhlökkun- arefni. Hann var pólitískur og skap- mikill maður, sérstaklega á yngri árum, og oft var ansi hávaðasamt við matarborðið í Unufelli þegar feðgarnir hittust og ræddu heimsmálin. Fyrstu árin mín í fjölskyldunni upplifði ég oft svona máltíðir þar sem allt fór í háaloft og ég hugsaði með mér að þarna myndi aldrei gróa um heilt. En svo stóðu allir upp að loknu borðhaldi og allt féll í dúnalogn eins og ekkert hefði í skorist, hann risti ekki djúpt, ágreining- urinn. Með árunum mildaðist tengdafaðir minn eins og oft ger- ist þegar fólk eldist og lífsreynsl- an markar spor í viðhorf og skoð- anir. Hann var mjög menningarlega sinnaður og gjafmildur, sem sýndi sig best þegar allir í fjöl- skyldunni, stórir sem smáir, fengu bók hver einustu jól. Fyrstu árin okkar Kjartans bjuggum við úti á landi og dvöld- um þá oftast hjá þeim Eggerti og Fríðu þegar við áttum erindi til Reykjavíkur. Alltaf var tekið vel á móti okkur og passað upp á að við fengjum nú nóg að borða, það skorti aldrei neitt. Hann var heið- arlegur og hreinskiptinn, gekk aldrei á bak orða sinna og aldrei heyrði ég hann baktala nokkurn mann. Fyrir einu og hálfu ári eign- uðust tengdaforeldrar mínir langþráðan dótturson, fallegan lítinn Hlyn Elís, sem aðeins fékk að lifa í 10 daga, það voru dimmir dagar eins og hann sjálfur komst að orði. En nú eru þeir tveir sam- einaðir í ljósinu bjarta. Blessuð sé minning tengdaföð- ur míns. Svanhvít Sigurðardóttir. Tengdaföður minn þekkti ég í 20 ár. Ég kynntist honum þegar hann var nýorðinn sjötugur, en þá var ég barnshafandi að elstu dóttur okkar Snorra. Eggert og Fríða tóku vel á móti mér í fjöl- skylduna en það var eitt sem stóð í honum, að ég væri úr Vestur- bænum, KR-hverfinu. Eggerti líkaði ekki sérlega vel við KR- inga og kom það í ljós meira að segja þegar börnin okkar kepptu fyrir hönd KR, þá átti hann erfitt með að halda með afabörnunum. Í jólaboðinu á annan í jólum var mikið rætt um pólitík og spil- uð voru borðspil. Eggert hafði sérlega gaman af spurningaspil- um enda fróður maður. Hann sætti sig þó ekki alltaf við svörin og stundum gat hann leiðrétt þau. Það var þarna sem ég upp- götvaði „bezzervizzerana“ í fjöl- skyldunni. Þetta voru háværari jólaboð en ég þekkti til en alltaf skemmtileg. Það má segja að Langey hafi verið ær og kýr tengdapabba, það var rætt um Langey tvisvar á ári, sex mánuði í senn. Fyrst var það undirbúningurinn fyrir Langey og svo var það frágang- urinn í Langey. Ég man að í síðustu ferðinni hans sumarið 2020 var honum eitt sinn svolítið kalt þegar hann sat úti í fjósi og var að gróf- hreinsa dúninn. Ég spurði hann hvort hann vildi ekki frekar vera í ull en bómull en hann sagðist klæja af ullinni. Ég bað Þyrí að kaupa þunnan síðerma ullarbol þar sem hún var að koma út í eyju. Ég fékk hann til þess að vera í honum og þakkaði hann mér margsinnis fyrir, honum var ekki lengur kalt, notaði hann líka heima því hann klæjaði ekkert. Í fyrra fór ég með Eggert til tannlæknis, hann fékk tannverk og þurfti að fara á neyðarvaktina. Tannlæknirinn spurði Eggert hvenær hann hefði síðast farið til tannlæknis og hann svaraði að það væri orðið nokkuð langt síð- an. Svo spurði hann hver hefði verið tannlæknirinn hans og þá sagði Eggert hver það var og sagði líka aðeins frá ætt hans og hafði gaman af. Tannlækninn rámaði í þennan mann en sagði svo að hann hefði látist fyrir 20 árum! Eggert hafði gaman af því að fá fréttir af brasi okkar Snorra við að gera upp húsið okkar. Hann flísalagði hjá okkur fyrir 17 árum og fylgdist enn vel með, sérstaklega þegar við vorum að steina húsið. Eggert var ótrúlega sterkur. Undanfarið ár náði hann að kom- ast í gegnum erfið veikindi. Þau Fríða bjuggu hjá okkur um nokk- urra mánaða skeið fyrir rúmu ári. Hann var okkur þakklátur og sagði það oftar en einu sinni. Hann hafði líka gaman af fjörinu á heimilinu, bæði krökkunum og Kubbi, hundinum okkar. Eggert gat verið erfiður í um- gengni og þver en hann gat líka verið ljúfur og fyndinn. Ég er viss um að tengdapabbi heldur áfram að fylgjast með okkur og þá sérstaklega lífinu í hans kæru Langey. Svava María Þórðardóttir. Afi kvaddi okkur á páskadag. Fyrir ári veiktist afi mikið og lagðist inn á spítala í nokkrar vik- ur. Sterki breiðfirski líkaminn hans var þó ekki tilbúinn að fara, svo við fengum að hafa hann hjá okkur í eitt ár í viðbót. Á þessu eina ári fékk hann að upplifa margt sem við erum þakklát fyr- ir. Meðal annars 90 ára afmælis- daginn sinn með vídeókveðju frá Katrínu Jakobsdóttur og þá allra helst tónleika sér til heiðurs ásamt útgáfu á lögum sem hann samdi og sendi inn í danslaga- keppni SKT 1953. Lilja dóttir hans útsetti lögin út frá minni afa og „hummi“. Fékk hún frábært tónlistarfólk með sér í lið við flutninginn. Það þótti honum ómetanlegt. Afi hafði ávallt gaman af því að semja ljóð og lög, enda gerði hann það listavel. Meðal margra ljóða samdi hann eftirfarandi til mín. Þessu ljóði langar mig að deila hér, ekki bara vegna þess hve vænt mér þykir um það, heldur einnig til þess að skjalfesta það og varðveita, nokkuð sem afi hefði kunnað vel að meta og gerði einnig listavel, sumir gætu sagt of vel. Ljóðið samdi hann úti í Fremri-Langey árið 1989, þar sem hann sat í baðstofunni og fylgdist með börnum sínum að leik – Hólmfríður Gísladóttir (amma) varðveitti: Ég þekki snót með fiman fót er frökk og skjót, hér inni. Syngur dátt og hefur hátt hennar kátt er sinni. Takk fyrir samveruna afi. Þín Bergrún. Á vormánuðum kemur fiðring- ur í Langeyinga. Hugurinn reik- ar vestur og þráin eftir sjónum, fuglinum og eyjunni gagntekur mann þannig að maður verður nær því viðþolslaus. Og í júní ger- ist það; hjartað fyllist og friður færist yfir sál og sinni þegar maður siglir inn spegilsléttan voginn og sér kollurnar og blik- ana í flæðarmálinu. En maður er ekki kominn í Langey, ekki raun- verulega, fyrr en afi birtist undir húsvegg. Þá er allt rétt og gott og sumarið komið. Við erum afskaplega heppin, niðjar afa og ömmu. Við eigum það flest sameiginlegt að bera sterkar taugar til eyjunnar okkar og ófáar samverustundir þar hafa bundið okkur traustum böndum. Fyrir okkur barnabörnin er Fremri-Langey fyrst og fremst afi og amma. Hjá þeim var alltaf gott að vera; við þekkjum ekki þann tíma þegar dvöl í Langey var vinna, heldur undum við okk- ur við leiki og ævintýri og tíndum dún og leituðum svona til mála- mynda. Ég á óteljandi góðar minning- ar um afa. Að ganga með honum leitir og keppa við hann í hreið- urfjölda, sem var ómögulegt þar sem hann vissi nákvæmlega hvar kollurnar leyndust árin áður. Að hreinsa með honum dún í fjósinu og hlusta á útvarpssögurnar sem hann tók upp á hljóðsnældu yfir veturinn. Að sækja fyrir hann vatnsglas eða kíkinn og reyna að finna lausnir á nafnavísunum sem hann gat þulið utanbókar. Að liggja í baðstofunni og verða þess vör að við erum bæði að lesa Sherlock Holmes … í tuttugasta skiptið. Að sitja í þögninni og horfa á afa horfa út um gluggann. „Jæja …“ sagði hann svo að lokum, þegar nóg var komið af íhugun. Með afa hverfur hafsjór af þekkingu og sögum. Afi fylgdist með flóði og fjöru og hélt bókhald yfir veðrið og fuglategundir í hverri eyju og hólma sem lent var í. Hann þekkti hvert einasta holt og sker og kenndi okkur að bera virðingu fyrir náttúrunni. Það var einhvern veginn alltaf jafn fallegt að fylgjast með honum hirða dúninn úr hreiðrinu með sínum grófu en varkáru höndum, hreinsa skítinn af eggjunum í grasinu og koma þeim aftur fyrir í mjúkum hálminum. Leggja ann- an lófann svo þétt en varlega á hreiðrið, eins og til að kveðja. Og nú er kominn tími til að kveðja afa. Á mínum fullorðins- árum hefur ýmislegt breyst í Langey. Hestarnir fóru og túnið varð að sinu. Gola vék fyrir Múla- borg, talstöðin fyrir farsímanum. Kríunum fækkar ört og nú er afi dáinn. Það verður skrýtið að vera í Langey án hans. En það verður nýrrar kynslóðar að ákveða hvað hún gerir við þennan mikla fjár- sjóð sem hann og amma hafa skapað og gefið okkur. Eggert Thorberg Kjartansson

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.