Morgunblaðið - 23.05.2022, Qupperneq 8

8 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 23. MAÍ 2022
Í nýlegum pistli á mbl.is fjallar
Sigurður Már Jónsson blaða-
maður um sjávarútveginn og bend-
ir á þann árangur sem náðst hefur
frá því áður en kvótakerfið var sett
á fyrir
meira en
þremur ára-
tugum.
Hann nefnir
að á áttunda
og níunda áratugnum var öll
áhersla annars vegar á að tryggja
vernd auðlindarinnar, enda var
veruleg hætta á ofveiði, og hins
vegar á að bjarga sjávarútvegs-
fyrirtækjum sem voru í stöðugum
rekstrarvanda.
- - -
Með kvótakerfi framseljanlegra
og varanlegra veiðiheimilda
breyttust aðstæður, veiðin er ekki
lengur stjórnlaus og fyrirtækin sem
þurftu stöðugt á lánafyrirgreiðslu,
gengisfellingu eða öðrum aðgerð-
um að halda af hálfu ríkisvaldsins
eru nú rekin á farsælan hátt og
bera uppi atvinnulíf og byggðir um
allt land.
- - -
Athyglisvert er, sem Sigurður
Már bendir á, að í erindi sem
Klemens Hjartar, meðeigandi
McKinsey & Co., hélt á ársfundi
SFS fyrir skömmu kom fram „að Ís-
land sé eina landið í heiminum þar
sem sjávarútvegur er sjálfbær; alls
staðar annars staðar rennur fjár-
magn úr sjóðum almennings til
stuðnings greininni. Framleiðni hér
er auk þess meiri en í löndunum
sem við berum okkur saman við.“
- - -
Sumir virðast eiga erfitt með að
sætta sig við þann árangur sem
náðst hefur hér á landi með því að
tekist hefur að koma á farsælu
stjórnkerfi fiskveiða. Þeir virðast
sakna þess tíma þegar greinin
rambaði á barmi gjaldþrots í stað
þess að fagna því að hún er nú
traust undirstaða velsældar í land-
inu.
Undirstaða
velsældarinnar
STAKSTEINAR
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnar-
greinum Morgunblaðsins á slóðinni
http://mbl.is/mogginn/leidarar/
Steinþór Stefánsson
steinthors@mbl.is
Bjórfyrirtækið Einstök sem er í
eigu Bandaríkjamannanna Davids
Altshulers og Jacks Sichtermans
hyggst fjármagna sig um 140 millj-
ónir kr. Fyrirtækið leitar að fjár-
festum til að styrkja stöðu sína á sí-
stækkandi markaði í
Bandaríkjunum, en í útboðslýsingu
segir að sá fjöldi vörumerkja sem
standi neytendum til boða þynni út
markaðinn.
Einstök er í eigu Bandaríkja-
mannanna en bjórinn er bruggaður
af Vífilfelli á Akureyri. „Einstök er
eini íslenski bjórinn sem er seldur á
heimsvísu, þ.e.a.s. í Asíu, Banda-
ríkjunum og í Evrópu. Til að auka
við þá dreifingu þarf aukið fjár-
magn vegna vöru- og umbúðaþró-
unar sem og vegna markaðs- og
sölustuðnings,“ segir David Altshu-
ler, annar stofnenda og fram-
kvæmdastjóri Einstök.
Hann segir að fjármögnunin
muni standa yfir í 90 daga en hægt
er að framlengja þann tíma ef vilji
er fyrir hendi. Fjárfestum er boðið
að fjárfesta í Einstök í gegnum
StartEngine Crowdfunding en þar
hefur Einstök náð að safna fyrir um
þriðjungi af 140 milljónum kr.
Einstök sækir 140 milljóna fjármögnun
- Bandarískir eigendur leita fjármagns
í gegnum hópfjármögnun á netinu
Einstök Bjórinn er framleiddur á
Akureyri og seldur víða um heim.
Rannsókn Félagsvísindastofnunar
Háskóla Íslands um atvinnumál fatl-
aðs fólks, sem gerð var að beiðni fé-
lags- og vinnumarkaðsráðuneyt-
isins, hefur leitt í ljós í ljós að ríflega
fjórðungur er ekki virkur á vinnu-
markaði. 35 prósent þátttakenda
störfuðu á aðgreindum vinnustöð-
um, 15 prósent voru á almennum
vinnumarkaði án stuðnings en ein-
ungis 6 prósent á almennum vinnu-
markaði með stuðningi. Þá voru
hlutfallslega fleiri konur en karlar
utan vinnumarkaðar og fólk með
sjón- eða heyrnarskerðingu virkast
á almennum vinnumarkaði án stuðn-
ings.
Í skýrslunni kemur fram að viðtöl
við fatlað fólk, forstöðumenn að-
greindra vinnustaða og fagfólk í at-
vinnumálum fatlaðs fólks hafi leitt í
ljós að fatlað fólk stendur frammi
fyrir mörgum áskorunum á vinnu-
markaði. Fatlað fólk hafi lýst erf-
iðleikum við að fá aðild að almennum
vinnumarkaði, skorti á aðlögun og
ófullnægjandi stuðningi. Einnig var
bent á að fá menntunartækifæri
væru á háskólastigi fyrir fatlað fólk.
Einungis þriðjungur svarenda á að-
greindum vinnustöðum fékk greidd
laun fyrir vinnu sína og þátttak-
endur sem þar störfuðu voru al-
mennt óánægðari með laun sín en
þeir sem störfuðu á almennum
vinnumarkaði. Eins lýstu þátttak-
endur á aðgreindum vinnustöðum
oft einhæfri vinnu sem reyndi ekki
nægilega mikið á og að vinnan væri
ekki nógu krefjandi. Þá kemur fram
að þátttakendur sem störfuðu á að-
greindum vinnustöðum voru ólík-
legri til að eiga góða félaga í
vinnunni en þátttakendur sem störf-
uðu á almennum vinnumarkaði. Við-
töl við starfsfólk aðgreindra vinnu-
staða sýndu að ekki væri sjálfgefið
að eiga góða vini í vinnunni. Sumir
viðmælendur höfðu reynslu af erf-
iðum samskiptum og einelti á að-
greindum vinnustöðum þar sem þeir
höfðu unnið. Í skýrslunni segir að
niðurstaðan sýni að brjóta þurfi nið-
ur þá staðalmynd að á aðgreindum
vinnustöðum séu „allir vinir“, það sé
ekki sjálfgefið. Nauðsynlegt sé að
styðja við fjölbreyttari atvinnuúr-
ræði, útrýma kerfislægum hindr-
unum og veita fötluðu fólki stuðning
í starfi. Þá þurfi að meta vinnu-
framlag fatlaðs fólks til jafns við
aðra á vinnumarkaði með því að
greiða laun sem duga til framfærslu.
karlottalif@mbl.is
Óánægja með laun
og starfsumhverfið
- Rannsókn HÍ sýnir miklar hindranir