Sjómannablaðið Víkingur - 01.04.2019, Blaðsíða 4

Á
fyrsta þingi Farmanna- og fiski-
mannasambands Íslands (FFSÍ), í
júní 1937, hugleiddu menn hvort
sambandið ætti ef til vill að koma sér
upp málgagni. - Jú, endilega svaraði
þingheimur allur en þjóðin var fátæk,
kreppan mikla svarf fast að og félagið í
burðarliðnum. Niðurstaðan varð því að
varlega skyldi stigið til jarðar. Sett var
nefnd í málið er átti að „athuga mögu-
leika á útgáfu málgagns fyrir sjómenn“,
eins og sagði í ályktun frá þessu fyrsta
þingi FFSÍ.
Samvinna við Ægi?
Nefndin, en í henni sátu Hallgrímur
Jónsson vélstjóri, Guðmundur Helgi
Oddsson stýrimaður og Ólafur Þórðarson
skipstjóri, bar víurnar í Fiskifélag Íslands.
Myndi Fiskifélagið, sem gaf út Ægi, ef til
vill vilja samvinnu um útgáfu tímarits
fyrir sjómenn?
Fyrirspurnin varð upphafið að lang-
vinnum og stundum hatrömmum deilum
á milli félaganna en um þessar mundir
stóð Ægir höllum fæti sem hefur ef til vill
gert Fiskifélagsmenn viðkvæmari en ella.
Hugmynd þremenninganna var að
stækka Ægi um 24 síður – sem FFSÍ
fengi til umráða – og sameina hann Sjó-
manninum sem var þá nýlega byrjaður að
koma út á vegum Stýrimannafélags Ís-
lands. Síðan áttu til dæmis skipstjórnar-
menn, vélstjórar og loftskeytamenn að fá
tiltekinn blaðsíðufjölda, hver hópur, und-
ir sín mál.
Það kom reyndar líka til greina af
hálfu FFSÍ að kaupa Ægi.
FFSÍ á ekki að skipta sér
af útgerð
Erindið var tekið fyrir á Fiskiþingi 1938.
Sitt sýndist hverjum. Meiri hluti fundar-
manna vildi þó viðræður við FFSÍ um
sameiginlega blaðaútgáfu. Stjórn Fiski-
félagsins var því falið að kanna málið
nánar og gera, „ef tiltækilegt þykir“,
samning við FFSÍ um útgáfuna sem
skyldi gilda til næsta Fiskiþings.
Kristján Bergsson, forseti Fiskifélags-
ins, var hins vegar ekki á þeim buxunum
að fara eftir þessum fyrirmælum Fiski-
þings. Hann, og raunar miklu fleiri Fiski-
félagsmenn, kannski flestir, voru á varð-
bergi. Þeim fannst eins og grundvöllurinn
væri smám saman að skriðna undan fé-
laginu. Stofnun Farmanna- og fiski-
mannasambands Íslands sumarið 1937
varð síður en svo til að róa þá.
„Þó er eitt félag, sem ég tel eiga sára-
lítið erindi á vettvang fiskveiðimálanna.
Það er svonefnt Fiskimanna- og far-
mannasamband“, skrifaði erindrekinn í
Vestfirðingafjórðungi, Kristján Jónsson
frá Garðstöðum, í Ægi sumarið 1939, en
Kristján var málsmetandi innan samtak-
anna og orð hans ekki léttvæg.
Það var pirringur í mönnum. Ómögu-
legt er að sjá hvort einhverjar formlegar
samningaviðræður áttu sér stað um sam-
eiginlegt blað sjómanna. Að lokum tók
þremenningunum í blaðnefndinni –
Henry Hálfdánsson loftskeytamaður var
nú kominn í stað Ólafs skipstjóra – að
leiðast þófið. Nú var að hrökkva eða
stökkva. Það stappaði óneitanlega stálinu
í þremenningana að það var sama hvar
þeir báru niður, alls staðar var vel tekið í
hugmyndina um útgáfu sjómannablaðs.
Sambandsfélögin lofuðu að beita sér fyrir
söfnun áskrifenda, sjómenn söfnuðu fé til
styrktar útgáfunni, Vélstjórafélag Íslands
ákvað að leggja niður Vélstjóraritið og
hið sama gerði Félag íslenskra loftskeyta-
manna sem hafði gefið út Firðritann.
Nýtt blað af stokkum
Ákvörðun hafði verið tekin. Og raunar
ritstjórinn ráðinn. Þeir höfðu hist á förn-
um vegi Bolvíkingarnir, Guðmundur
Helgi skipstjóri og hinn hálfþrítugi MA-
-stúdent og lögfræðinemi, Bárður J.
Jakobsson, og Guðmundur án nokkurra
málalenginga spurt Bárð hvort hann vildi
taka að sér ritstjórn sjómannablaðs sem
væri í burðarliðnum.
– Þú færð laun, lofaði Guðmundur og
Bárður sem var blankur námsmaður um
þessar mundir var ekki seinn á sér að
játa.
„Satt að segja var ég ekki fær til þessa
starfs, því ég vissi næsta fátt um sjómenn,
samtök þeirra, viðfangsefni og áhuga-
mál“, játaði Bárður síðar.
Liðu svo nokkrir mánuðir og var Bárð-
ur tekinn að örvænta um að nokkuð yrði
af blaðaútgáfunni. Blaðnefndin sat þó
ekki auðum höndum. Huga þurfti að fjár-
hagslegum grundvelli útgáfunnar, finna
blaðinu nafn, semja við prentsmiðju og
síðast en ekki síst varð koma á fullri ein-
ingu með skipstjórnarmönum, vélstjórum
og loftskeytamönnum um hið fyrirhug-
aða sjómannablað - sem var ekki fyrir-
hafnarlaust.
Svo kvisaðist að til stæði blaðaútgáfa,
beinlínis til höfuðs og helst til að gera að-
Sjómannablaðið
Víkingur 80 ára
– stofnun tímarits
Víkingurinn hét frá og með 2. tölublaði 1939, Sjó-
mannablaðið Víkingur og hefur heitið svo síðan.
VÍKINGUR
80 ÁRA
Farmanna- og fiskimannasamband
Íslands var stofnað sumarið 1937.
Styrr stóð um stofnun félagsins.
Töldu margir að FFSÍ ætti engan
tilverurétt. Fyrsti foreti FFSÍ var
skipstjórinn Ásgeir Sigurðsson en
Ásgeir var ákafur talsmaður þess
að félagið gæfi út sitt eigið sjó-
mannablað.
4 – Sjómannablaðið Víkingur