Morgunblaðið - 12.08.2022, Qupperneq 28

28 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 12. ÁGÚST 2022
Jóna Gréta Hilmarsdóttir
jonagreta@mbl.is
„Þemað á tónleikunum er að gera
fólk meðvitaðra um ferlið frá hljómi
til tónlistar,“ segir Hlíf Bente Sigur-
jónsdóttir, fiðluleikari og listrænn
stjórnandi tónleikaraðarinnar í
Listasafni Sigur-
jóns Ólafssonar,
sem haldnir voru
vikulega alla
þriðjudaga í sum-
ar. Lokatónleikar
sumarsins, sem
bera yfirskriftina
„Hugur, hönd og
sál“, verða hins
vegar ekki haldn-
ir á þriðjudegi,
eins og vanalega,
heldur fara fram næsta sunnudag,
14. ágúst, kl. 20.30.
Tónleikaröðin var ekki haldin síð-
ustu tvö ár en hefur annars verið
haldin árlega síðan sumarið 1989, að
því er kemur fram á heimasíðu safns-
ins, lso.is. Hlíf segist gleðjast yfir því
að nú hafi verið mögulegt að endur-
vekja tónleikaröðina og að þakklæti
áhorfenda og flytjenda sé mikið.
Á lokatónleikunum spilar
Strengjakvartettinn Spúttnik en
hann skipa Sigríður Bjarney Bald-
vinsdóttir og Diljá Sigursveinsdóttir
fiðluleikarar, Vigdís Másdóttir víólu-
leikari og Gréta Rún Snorradóttir
sellóleikari. Á efnisskránni verða
verk eftir Alexander Borodin, Zoltán
Kódaly og Söruh Fuller Flower
Adams. Jón Marinó Jónsson smíðaði
öll hljóðfærin sem Strengjakvartett-
inn Spúttnik leikur á. Hann notaði til
þess efni úr strandi seglskipsins
Jamestown, sem fórst úti fyrir Höfn-
um á Reykjanesi árið 1881, að því er
fram kemur í tilkynningu.
„Það er magnað að hlusta á fjögur
hljóðfæri og vita að þessi fjögur
hljóðfæri eru öll smíðuð úr sama
strandinu frá 1881. Það gerist ekkert
á hverjum degi að menn fái svona
veislu.“
Að sögn hennar eru það hins vegar
hljóðfærin og handverkið á bak við
þau sem eru í forgrunni á tónleik-
unum: „Tónleikarnir bera yfirskrift-
ina „Hugur, hönd og sál“. Orðið sál
hefur tvöfalda merkingu. Sálin er til-
vitnun, annars vegar í skaparann eða
hljóðfærasmiðinn, en líka lítið prik
sem er inni í strengjahljóðfærinu.
Það er mjög mikið atriði að sálin sé á
réttum stað til að hljóðfæri hljómi.
Ég held að fæstir hafi hugmynd um
þá vinnu sem fer í það að láta hljóð-
færin hljóma. Á tónleikum er fólk
upptekið af því að hlusta á hljóðfæra-
leikarana og auðvitað fer heilmikið
handverk í það en ef flygillinn er ekki
stilltur, þá held ég að menn myndu
heldur ekki endast til þess að hlusta
á Víking Heiðar.“
Þetta reddast ekki bara!
Hlíf segir markmið tónleikanna
vera að halda upp á handverkið og
hylla handverkssmiðinn Jón Marinó.
„Mig langar að miðla til þjóðarinnar
hvað við erum rík að eiga tvo hljóð-
færasmiði, þá Hans Jóhannsson og
Jón Marinó Jónsson, og um leið gefa
þjóðinni smá innsýn inn í starf þessara
manna, því þeir láta ekkert mikið fyrir
sér fara fremur en aðrir handverks-
menn, þeir mæta bara og vinna.“
Að sögn Hlífar eru tónleikarnir
einstakt tækifæri til þess að komast
nálægt uppruna þessa hljóðfæra og
hitta handverksmanninn Jón Marinó
en hann verður með stutt erindi á
tónleikunum þar sem hann fjallar um
smíðina.
Að sögn Hlífar hefur Jón Marinó
ákveðið að hætta störfum og séu tón-
leikarnir því líka ákall til þeirra sem
halda um menningarbudduna. „Til
þess að aðgengi sé að handverks-
mönnum, þá þurfa menn líka að fjár-
festa í þeim. Mig langar til að hvetja
tónlistarskólastjóra landsins til að
taka höndum saman og finna ein-
hverja lausn við þessu. Við erum
fámenn þjóð og þurfum því að leggja
meira í vissa hluti en aðrar þjóðir.
Það er ekki alltaf hægt að segja:
„Þetta reddast!“. Það er eflaust lítið
mál fyrir hljóðfæraleikara Sinfóníu-
hljómsveitarinnar að skreppa til út-
landa og fá viðgerð á hljóðfæri en við
erum að tala um grasrótina. Við köll-
um eftir því að hér sé þekking, áhugi
og tenging við klassíska tónlist, því ef
það vantar þá deyr hún endanlega.“
Slæm áhrif á tónlistarsenuna
Spurð hvaða áhrif það hafi á tón-
listarsenuna þegar Jón Marinó hætt-
ir störfum segir Hlíf: „Aðgengi að
ódýrum nemendahljóðfærum og
þeirri þjónustu verður þá ekki fyrir
hendi hérlendis. Ég hef t.d. talað við
Andrés Helgason í Tónastöðinni,
sem flytur inn nemendahljóðfæri.
Hann er í hálfgerðu áfalli yfir því að
Jón Marinó sé að hætta störfum. Jón
Marinó hefur séð um að setja upp og
stilla öll nemendahljóðfærin. Andrés
treystir sér ekki til þess að flytja þau
inn nema það sé einhver til þess að
setja hljóðfærin upp hérlendis.
Við komum því til með að þurfa að
fara til útlanda til þess að útvega
okkur hljóðfæri og þjónustuna í
tengslum við þau. Síðan getur alltaf
eitthvað gerst, maður getur hrasað
með kassann og þá færist kannski
eitthvað til. Það fer enginn hljóð-
færaleikari sjálfur inn að færa sál-
ina. Við leitum til hljóðfærasmiðsins
og hann lagar hljóðfærið. Hins vegar
er ekki hægt að vita fyrir fram hve-
nær maður þarf aðstoð hljóðfæra-
smiðsins og þess vegna er innkoma
hans mjög óörugg. Sambandi hljóð-
færaleikara og hljóðfærasmiðs má
líkja við samband sjúklings við lækn-
inn sinn. Aðgengi er nauðsynlegt. Að
svo stöddu eru bara tveir læknar
hérlendis og annar er að hætta störf-
um.“
Strengjakvartettinn Spúttnik Gréta Rún, Diljá, Sigríður Bjarney og
Vigdís leika allar á hljóðfæri sem Jón Marinó Jónsson smíðaði.
Hljóðfærasmiðurinn nauðsynlegur
- Lokatónleikar tónleikaraðarinnar í Listasafni Sigurjóns Ólafssonar fara fram næsta sunnudag
- Jón Marinó Jónsson handverkssmiður flytur erindi - Hljóðfærin og handverkið í forgrunni
Hlíf
Sigurjónsdóttir
Minningarsjóður um Jean-Pierre Jacquillat, fyrrum
aðalstjórnanda Sinfóníuhljómsveitar Íslands, mun á
þessu ári veita efnilegum tónlistarmanni styrk til
framhaldsnáms erlendis á skólaárinu 2022-2023.
Veittur er einn styrkur að upphæð 1.500.000 kr.
Umsóknir, með upplýsingum um námsferil
og framtíðaráform, sendist til formanns
sjóðsins á netfangið: jpj@i8.is fyrir 4. sept. nk.
Umsóknum fylgi hljóðritanir, raddskrár
frumsaminna verka eða önnur gögn sem sýna
hæfni umsækjenda.
2021 Hjörtur Eggertsson - selló & hl.sv.stj.
2020Álfheiður E. Guðmundsdóttir- söngur
2019 Geirþrúður A. Guðmundsdóttir- selló
2018 Hrafnhildur M. Guðmundsdóttir-selló
2017 Sölvi Kolbeinsson-saxófón
2016 Baldvin Oddsson-trompet
2015 Rannveig Marta Sarc-fiðla
2014 Sólveig Thoroddsen-harpa
2013 Hulda Jónsdóttir-fiðla
2012 Benedikt Kristjánsson-söngur
2011 Matthías I. Sigurðsson-klarinett
2010 Gunnhildur Daðadóttir-fiðla
2009 Helga Þóra Björgvinsdóttir-fiðla
2008 Jóhann Nardeau-trompet
2007 Melkorka Ólafsdóttir-flauta
2006 Elfa Rún Kristinsdóttir-fiðla
2005 Ögmundur Þór Jóhannesson-gítar
2004 Víkingur Heiðar Ólafsson-píanó
2003 Birna Helgadóttir-píanó
2002 Lára Bryndís Eggertsdóttir-orgel
2001 Pálína Árnadóttir-fiðla
2000 Hrafnkell Orri Egilsson-selló
1999 Una Sveinbjarnardóttir-fiðla
1998 Árni Heimir Ingólfsson-píanó
1997 Þórður Magnússon-tónsmíðar
1996 Ingibjörg Guðjónsdóttir-söngur
1995 Sigurbjörn Bernharðsson-fiðla
1994 Guðni A. Emilsson-hljómsveitarstjórn
1993 Tómas Tómasson-söngur
1992 Þóra Einarsdóttir-söngur
Ím
y
n
d
u
n
a
ra
fl
/
M
-J
P
J
» F Y R R U M S T Y R K Þ E G A R «
www.minningarsjodur-jpj . is
Tilkynnt verður um styrkhafa fyrir 1. október 2022.
Styrkur til
tónlistarnáms
MINNINGAR
SJÓÐUR
JPJ
»Kalli elskar Cole var
yfirskrift loka-
tónleika sumardagskrár
Jazzklúbbsins Múlans,
sem fram fóru á Björtu-
loftum Hörpu fyrr í vik-
unni. Þar komu fram
Karl Olgeirsson á píanó,
Þorgrímur Jónsson á
kontrabassa, Ásgeir Jón
Ásgeirsson á gítar og
Jóel Pálsson á saxófón,
en sérstakur gestur var
Sigga Eyrún. Fluttu
þau uppáhaldslög Karls
eftir Cole Porter, en í ár
eru 50 ár frá því að Ella
Fitzgerald gaf út plöt-
una Ella Loves Cole.
Cole Porter heiðraður á djasstónleikum Múlans í Hörpu
Tjáningarríkur Karl Olgeirsson í góðum fíling við píanónið í Hörpu.
Morgunblaðið/Kristvin Gudmundsson
Einbeittir Ásgeir Jón Ásgeirsson, Þorgrímur Jónsson, Jóel Pálsson og Karl Olgeirsson á Björtuloftum.
Atvinna