Morgunblaðið - 04.10.2022, Blaðsíða 2

2 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 4. OKTÓBER 2022
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 569 1100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Andrés Magnússon andres@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson menning@mbl.is
Viðskipti Gísli Freyr Valdórsson vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Jón Pétur Jónsson netfrett@mbl.is Smartland Marta María Winkel Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/sendagrein Prentun Landsprent ehf.
Guðni Einarsson
gudni@mbl.is
Atvinnuslökkvilið landsins hafa flest
tekið upp sambærilegt vaktakerfi og
það sem Slökkvilið höfuðborgar-
svæðisins hefur
innleitt, eða gera
það fljótlega, að
sögn Magnúsar
Smára Smára-
sonar, formanns
Landssambands
slökkviliðs- og
sjúkaflutninga-
manna (LSS).
Kerfið byggist á
þrískiptum vökt-
um virka daga og
tvískiptum um helgar.
„Það var samið um styttingu
vinnuvikunnar í síðustu kjarasamn-
ingum opinberra starfsmanna. Við í
LSS erum í BSRB,“ segir Magnús.
Félagsmenn í LSS sem starfa hjá
ríkinu, t.d. hjá heilbrigðisstofnunum,
tóku nýja vaktakerfið og vinnutíma-
styttingu upp 1. maí 2021 eins og
kjarasamningurinn kvað á um.
Magnús segir að LSS hafi verið
eina stéttarfélagið hjá sveitarfélög-
unum sem frestaði innleiðingu stytt-
ingar vinnutímans. „Fyrir því lágu
ýmsar ástæður, sérstaklega sú að
það þurfti að bæta við talsverðum
mannskap til að mæta mönnunar-
þörf vegna vinnutímastyttingarinn-
ar. Við sáum ekki fram á að það gæti
náðst á þeim tíma sem samið var
um,“ segir Magnús. „Slökkvilið
Akureyrar reið á vaðið 1. apríl með
nýja vaktakerfið. Með þrískiptum
vöktum virka daga og tvískiptum um
helgar teljum við okkur ná mestum
gæðum út úr vinnutímastytting-
unni.“ Lagt var upp með að hafa
reglubundnar vaktaáætlanir og góð
frí á milli vaktatarna.
Fá um tíu fleiri fríhelgar á ári
Nýja vaktakerfið gengur upp á
fimm vikum. Unnar voru tvær helg-
ar af hverjum fjórum í gamla kerfinu
en tvær helgar af hverjum fimm í því
nýja. Starfsmenn fá því um tíu fleiri
fríhelgar á ári en áður. Magnús segir
nýja vaktakerfið mun fjölskyldu-
vænna en gamla kerfið.
Slökkvilið Fjarðabyggðar tekur
nýja vaktakerfið upp 21. október nk.
þótt launamyndunarkerfið hafi tekið
gildi 1. október sl. Sólarhringsvaktir
slökkviliða eru hjá Brunavörnum
Suðurnesja, Slökkviliði höfuðborg-
arsvæðisins, Slökkviliði Akureyrar
og Slökkviliði Fjarðabyggðar. Mörg
lið eru með dagvaktir og bakvaktir
utan dagvinnutíma, t.d. í Skagafirði,
á Blönduósi, Húsavík, Ísafirði og hjá
Brunavörnum Árnessýslu. Á smærri
stöðum eru víða slökkviliðsstjórar og
eldvarnafulltrúar í dagvinnu og út-
kallslið á bakvakt.
Magnús segir að nýja vaktakerfið
krefjist þess að vaktahópar séu fimm
í stað fjögurra áður. Stytting vinnu-
tímans hjá slökkviliðs- og sjúkra-
flutningamönnum er því töluvert
kostnaðarsöm fyrir sveitarfélögin.
Lagt hefur verið til að gera úttekt
á fjölgun verkefna slökkviliðs- og
sjúkraflutningamanna samanborið
við fjölda starfsmanna.
„Verkefnum hefur fjölgað gríðar-
lega mikið, sérstaklega í Covid-far-
aldrinum, og álagið á hvern starfs-
mann aukist mikið undanfarin ár,“
segir Magnús. „Ég tel að það sé hag-
kvæm fjárfesting að stytta viðveru
slökkviliðs- og sjúkraflutninga-
manna á vinnustaðnum og dreifa
þannig álaginu. Ég vona að nýja
vaktakerfið verði til þess að fólki líði
betur í vinnunni og það nái betra
jafnvægi á milli vinnu og frítíma.“
Miklu fjölskylduvænna vaktakerfi
- Nýtt vaktakerfi hjá atvinnuslökkviliðum og sjúkraflutningamönnum - Bæta þurfti við fimmtu
vaktinni til að ná markmiðum um styttingu vinnutíma - Aukið álag, ekki síst í kórónuveirufaraldrinum
Morgunblaðið/Eggert
Alltaf á vaktinni Stærri slökkvi- og sjúkraflutningaliðin eru alltaf á vakt.
Magnús Smári
Smárason
Skjöl þýska ræðismannsins á Íslandi,
Werners Gerlachs, sem voru gerð
upptæk af Bretum á hernámsdaginn
10. maí 1940, voru í gær afhent
Þýska þjóðskjalasafninu til vörslu.
Dr. Michael Hollmann, forseti Sam-
bandsskjalasafns Þýskalands, tók
við skjölunum í Safnahúsinu í gær.
Hrefna Róbertsdóttir þjóðskjala-
vörður afhenti honum skjölin og
Katrín Jakobsdóttir forsætisráð-
herra flutti ávarp.
Eins og kom fram í Morgun-
blaðinu á dögunum eru umrædd
skjöl, sem varðveitt eru í fimm
skjalaöskjum, frá tímabilinu 1927-
1940. Þau hafa verið í íslenskri
vörslu í rúm 80 ár en voru afhent
Þjóðskjalasafni úr utanríkisráðu-
neytinu og fjármálaráðuneytinu á
árunum 1989-1990.
Í skjölunum er að finna gögn um
samskipti ræðismannsins Gerlachs
við Þjóðverja hér á landi og við Ís-
lendinga um málefni Þýskalands.
Þjóðskjalasafn Íslands hefur mynd-
að öll frumskjölin og eru þau nú að-
gengileg á vef safnsins, skjalasafn.is.
Hátíðleg athöfn í Safnahúsinu í gær
Skjölin nú
í þýskri
vörslu
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Dóra Ósk Halldórsdóttir
doraosk@mbl.is
Í nýlegri samantekt frá forsætis-
ráðuneytinu um flutning embættis-
manna milli embætta á tímabilinu
2009 til 2022 kemur fram að allt að
20% starfanna voru ekki auglýst, en
ef tillit sé tekið til flutnings embættis-
manna innan stjórnsýslunnar fari sú
tala niður í 10%.
„Mér hefur fundist þetta ákvæði
um flutningsheimildir, sem er í raun-
inni varið með ákvæði í stjórnarskrá,
alveg eiga rétt á sér,“ segir Katrín
Jakobsdóttir forsætisráðherra sem
stóð að því að taka þessi gögn saman.
„Það skiptir máli að við séum með
ákveðinn hreyfanleika innan stjórn-
kerfisins. Við erum með kerfi þar sem
fólk er skipað til fimm ára í senn og
yfirleitt ekki auglýst aftur nema ein-
hverjar málefnalegar ástæður liggi
fyrir því. Mjög fá embætti eru með
hámarkstíma, þó það sé til, eins og í
Þjóðleikhúsinu og á Listasafninu, svo
dæmi séu tekin. Mér finnst ekkert
óeðlilegt við það að kerfið sé opið fyr-
ir hreyfanleika.“
Katrín segir að ef litið sé til stjórn-
sýslu í Evrópu sé allur gangur á því
hvernig þessum málum er hagað.
„Það tryggir ákveðinn hreyfanleika
að hafa heimildina og það eru alveg
dæmi um það að fólk öðlist alveg nýtt
líf við að fara í nýtt starf. Hins vegar
á meginreglan
auðvitað að vera
sú að störf séu
auglýst og þá er-
um við að huga að
jafnræði fólks til
að sækja um störf
og keppa um
störf.“
Hún segir að
þegar komi upp
staða þar sem
áberandi störf hafa ekki farið í aug-
lýsingu sé ekkert óeðlilegt við það að
umræða skapist og farið sé fram á
skýringar og að það sé allt hluti af því
að gagnsæi sé í stjórnsýslunni.
„Það er meðal annars ástæðan fyr-
ir því að mér fannst tilefni til að taka
þetta saman og í kjölfarið óskaði Al-
þingi eftir þessum upplýsingum og þá
er komið tilefni til að ræða þessi mál,
bæði flutningsheimildina og líka bara
almenna skipan þessara mála.“
Katrín telur ekki brýna nauðsyn til
að breyta lögum varðandi ráðningar í
stjórnsýslunni.
„Ég tel mikilvægt að flutnings-
heimildin sé fyrir hendi, en hugsan-
lega þarf að skilgreina hana betur og
setja henni einhver skilyrði. Það er
mikilvægt að málefnaleg umræða fari
fram á vettvangi Alþingis til að sjá
hvort löggjafinn sjái ástæðu til að
skýra þessar heimildir eitthvað nán-
ar.“
Meginreglan er að auglýsa störfin
- 20% starfa ekki auglýst - Flutningsheimild mikilvæg en gæti þurft skilyrði
Katrín
Jakobsdóttir
Samtals eru hafnar framkvæmdir
við 8.113 íbúðir á landinu öllu
samkvæmt talningu í ágúst og
september. Til samanburðar var
fjöldinn í mars 7.260 og í sept-
ember í fyrra 6.001. Nemur fjölg-
unin milli ára því 35,2%. Þetta er
niðurstaða talningar sem Hús-
næðis- og mannvirkjastofnun og
Samtök iðnaðarins stóðu saman
að. Samtals eru 2.433 íbúðir í
byggingu í Reykjavík og aðrar
3.263 íbúðir í byggingu annars
staðar á höfuðborgarsvæðinu. Það
gerir tæplega 5.700 íbúðir samtals
á höfuðborgarsvæðinu. Í síðustu
talningum hefur Reykjavíkurborg
verið með flestar íbúðir í bygg-
ingu, en nú virðast önnur sveitar-
félög á höfuðborgarsvæðinu vera
að taka fram úr höfuðborginni
varðandi íbúðir í byggingu.
Ríflega átta þúsund
íbúðir í byggingu