Morgunblaðið - 04.10.2022, Blaðsíða 10

10 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 4. OKTÓBER 2022
Mikil hefð er fyrir ræktun korns
á bænum Klauf í Öngulsstaða-
hreppi hinum forna. Kaupfélag
Eyfirðinga keypti jörðina í þeim
tilgangi að koma þar upp korn-
ræktarbúi. Ræktunin stóð yfir á
árunum 1937 til 1943. Þá var
byggð korngeymsla sem enn er
notuð og keyptar vélar, meðal
annars dráttarvél, plógur og
herfi sem enn eru til á bænum.
Hermann Ingi Gunnarsson
bóndi segir að kornið hafi verið
þurrkað úti á ökrum og síðan
þreskt inni í korngeymslunni.
Afi og amma Ingibjargar Leifs-
dóttur, bónda í Klauf og konu
Hermanns, voru ráðsmenn hjá
kaupfélaginu á sínum tíma og
keyptu jörðina undir lok
fimmta áratugarins. Fjöl-
skyldan hefur verið með bú-
skap þar síðan.
Hermann segir að í Klauf sé
gott ræktarland og oftast trygg
og góð uppskera. Vissulega
verði einnig áföll sem skemmi
mikið, eins og gerðist í sumar.
Kornið tók við sér síðsumars
eftir erfitt árferði. Ekki tókst
að ljúka þreskingu fyrir óveðrið
sem gekk yfir í haust. „Þetta er
hluti af því að vera bóndi. Ekki
er hægt að vera viðbúinn öllu
því versta sem getur gerst.“
KEA stund-
aði ræktun
MIKIL HEFÐ
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Áætlað er að hvassviðrið sem gerði
eina helgi í september hafi eyðilagt
kornuppskeru í Eyjafirði að verð-
mæti 25-30 milljónir króna. Tjónið
hjá stærsta ræktandanum, Klauf,
nam 3-4 milljónum króna þar sem
meira en helmingur kornsins fauk af
stönglunum. Að auki er áætlað að
frostskemmdir, sem urðu sums stað-
ar í ágúst, hafi eyðilagt uppskeru
fyrir 10-12 milljónir til viðbótar.
Hermann Ingi Gunnarsson, bóndi í
Klauf, kallar eftir að stutt verði við
uppbyggingu innviða og opinbert
tryggingakerfi í þessari áhættusömu
ræktun.
Loforðin eru orðin tóm
„Það fæst ekkert tryggingafélag
til að tryggja fyrir áföllum í korn-
rækt. Þess vegna standa stjórnvöld í
flestum ríkjum á bak við kornbænd-
ur með tryggingakerfi. Það er ekki
aðeins hér sem ræktun korns er
áhættusöm. Við heyrum af upp-
skerubresti í öðrum löndum vegna
þurrka, flóða, gróðurelda og plága.
Víðast hvar telja stjórnvöld mikil-
vægt að korn sé ræktað og eru því
með tryggingakerfi,“ segir Her-
mann Ingi.
Hann segir að stjórnmálamenn
hér hafi oft sagst vilja styðja við
þessa ræktun og sjálfur hefur hann
tekið þátt í baráttu fyrir greininni.
„Ég hallast að því að loforð stjórn-
málamanna um að efla kornrækt séu
orðin tóm. Ekkert bendir til þess að
neitt eigi að gera. Nú er starfshópur
að athuga málið og á að koma með
skýrslu eins og gert var 2009 og 2013
en ekkert hefur komið út úr því ann-
að en aukinn stuðningur við jarð-
rækt sem þynnist út og skilar sér að
litlu leyti til kornræktar,“ segir Her-
mann Ingi.
Spurður hvað þurfi að gera segir
hann að nauðsynlegt sé að styðja við
uppbyggingu innviða, það er að
segja korngeymslu en sérstaklega
þó þurrkun. Nefnir hann sem dæmi
að hann sé aðili að þurrkun á Hjalt-
eyri. Þar hafi verið þurrkuð 310 tonn
á síðasta ári sem sé algert met. Hins
vegar sé þurrkarinn ekki nógu af-
kastamikill og reksturinn þungur.
Auka verðmæti hálmsins
„Okkur langar til að þurrka meira
en korn. Ef byggð yrði önnur þurrk-
stöð myndum við nota hana til að
þurrka hálminn og gera meiri verð-
mæti úr honum. Með því væri hægt
að búa til afurðir sem gætu komið í
stað innfluttra vara,“ segir Hermann
og á þar við undirburð fyrir kýr,
hesta og kjúklinga. Mikið er flutt inn
af sagi sem notað er í þessum til-
gangi. Slík fjárfesting sé ekki á færi
einstaklinga. Nefnir hann sem dæmi
að hans bú hafi fjárfest í nýrri
þreskivél í sumar til þess að auð-
velda uppskerustörfin. „Okkur lang-
ar að vera í þessari ræktun og standa
vel að henni en þetta er mikil áhætta
eins og sást í sumar,“ segir Her-
mann.
Ávinningur kúabænda er mikill
þegar ræktun korns gengur vel, eins
og var á síðasta ári. Hermann Ingi
segir að bú fjölskyldu sinnar geti
sparað sér 6-8 milljónir í kjarnfóð-
urkaupum þegar vel gengur. Þá er
búið að taka tillit til kostnaðar við
ræktun og þurrkun. „Þetta skiptir
miklu máli fyrir kúabú, þetta er um
10% af veltunni,“ segir Hermann.
Þarf opinbert tryggingakerfi
- Rokið í september eyðilagði uppskeru að verðmæti 25-30 milljónir í Eyjafirði
- Meira en helmingur uppskerunnar í Klauf fauk í burtu - Áhættusöm ræktun
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Klauf Hermann Ingi Gunnarsson við Farmalinn sem notaður var við korn-
ræktun fyrir miðja síðustu öld. Hann stendur við gömlu korngeymsluna.
Reynir Sveinsson
Sandgerði
Við rannsókn sem verkfræðistofan
Mannvit gerði á húsnæði leikskól-
ans Sólborgar í Sandgerði kom í
ljós mygla á mörgum stöðum.
Leikskólinn er rekinnn í tveimur
aðskildum húsum. Annað er
timburhús og reyndist mikil mygla
í því. Hitt húsið er steinhús og
greindist mygla þar á nokkrum
stöðum. Talið er að kostnaður við
lagfæringar á húsunum nemi millj-
ónum króna og þær taki nokkrar
vikur.
Leikskólinn Sólborg er rekinn af
Hjallastefnunni. Búið er að leysa
tímabundið húsnæðismál skólans
og verður skólastarfið í nokkrum
stöðum í Sandgerði meðan á við-
gerðunum stendur.
Morgunblaðið/Reynir Sveinsson
Mygla Mikil mygla reyndist vera í timburhúsi sem hýsir leikskóla.
Skemmdir Mygla greindist á nokkrum stöðum í steinhúsi Sólborgar.
Mikil mygla í leik-
skóla í Sandgerði
- Búið að leysa húsnæðismál skólans
DAGMÁL
Karítas Ríkharðsdóttir
karitas@mbl.is
Halla Gunnarsdóttir, fráfarandi
framkvæmdastjóri ASÍ, segist lengi
hafa leitað að hinum eiginlega mál-
efnaágreiningi á milli fylkinga í
verkalýðshreyfingunni þegar hún
hóf störf fyrir Alþýðusambandið.
„En smám saman áttaði maður sig á
því að þetta snerist bara um völd og
yfirráð,“ segir Halla.
Hún er gestur Karítasar Rík-
harðsdóttur í Dagmálum þar sem
hún ræðir átökin innan ASÍ, kjara-
mál og ferilinn svo að eitthvað sé
nefnt.
„Ef þetta snerist um málefni, þó að
lýðræðið innan ASÍ sé ekki full-
komið, þá eru samt stofnanir til að
takast á við það – það eru leiðir til að
fjalla um það,“ segir Halla og telur
upp þing ASÍ, miðstjórn, formanna-
fundi og málefnanefndir.
Halla segir ekki rétt að Drífa Snæ-
dal, fyrrverandi forseti ASÍ, sem
Halla starfaði náið með, hafi lagt
áherslu á nokkuð annað en krónu-
töluhækkanir launa eða stutt Salek-
aðferðafræðina við kjarasamninga.
Öllu heldur segir Halla að Salek sé
alls ekki til umræðu innan verkalýðs-
hreyfingarinnar, enda hafi því verið
hafnað á þingi ASÍ árið 2016 og varla
rætt eftir það.
Þá ítrekar Halla að ASÍ semji ekki
um kjör fyrir sín aðildarfélög og þó
að ólíkar skoðanir kunni að vera inn-
an sambandsins á aðferðafræði eða
ágæti krónutöluhækkana sé það ekki
tilefni til að gera atlögu að félaginu.
„Þannig að ég skil ekki umræðuna
um Salek í dag og mér finnst hún
vera til þess að drepa málum á dreif,“
segir Halla.
Þá segir Halla ekki skrýtið að fólk
eigi erfitt með að átta sig á átökunum
inna ASÍ. Hún hafi sjálf átt erfitt
með að átta sig á þeim.
„Ég áttaði mig ekki á því hvað
þetta er ruglað fyrr en eftir versl-
unarmannahelgi, þegar íslenskt sam-
félag er að fara af stað að nýju, og ég
hugsa að ég ætti kannski að fara að
mæta á miðstjórnarfundi – og ég er
náttúrlega með pínulítið barn. Þegar
ég var með eldri stelpuna mína fór ég
með hana á alla fundi sem mér datt í
hug. En svo hugsaði ég; mig langar
ekki með barnið mitt þarna inn,“ seg-
ir Halla og bætir við að hún hafi hald-
ið á þriggja mánaða barninu sínu og
ekki getað hugsað sér að fara með
það inn í umhverfið sem fundarsetan
bauð upp á.
„Þá opnuðust augun mín rosalega
mikið fyrir því inni í hvernig um-
hverfi ég var búin að sitja.“
Brotthvarf Halla Gunnarsdóttir sagði starfi sínu sem framkvæmdastjóri ASÍ lausu fyrir skemmstu.
Baráttan snýst bara
um völd og yfirráð
- Halla Gunnarsdóttir ræðir átökin innan ASÍ í Dagmálum