Morgunblaðið - 04.10.2022, Side 13

FRÉTTIR 13Erlent
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 4. OKTÓBER 2022
HURÐIR
Tunguháls 10, 110 Reykjavík, sími 567 3440, vagnar@vagnar.is, vagnar.is
• Stuttur afhendingartími
• Hágæða íslensk
framleiðsla
• Val um fjölda lita í
RAL-litakerfinu
• Vindstyrktar hurðir
Bílskúrs- og iðnaðarhurðir
Iðnaðarhurðir
Iðnaðarhurðir með gönguhurð
Bílskúrshurðir
Hurðir í trékarma
Tvískiptar hurðir
Smíðað eftir máli
Fyrsta flokks þjónusta og ráðgjöf
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
Úkraínumenn héldu í gær áfram
gagnsóknum sínum í suður- og aust-
urhluta landsins, degi eftir að her-
sveitir þeirra náðu að frelsa borgina
Líman í Donetsk-héraði. Héldu þeir
þaðan áfram sókn sinni í gær og
sóttu að borgunum Svatove og
Kreminna í Lúhansk-héraði.
Svatove er sögð sérstaklega
mikilvæg fyrir Úkraínumenn, ætli
þeir sér að frelsa norðausturhluta
Lúhansk-héraðs, og Kreminna er á
leiðinni að borgunum Lísítsjansk og
Severodonetsk, sem Rússar hertóku
fyrr í sumar með miklum tilkostn-
aði.
Þá var sókn Úkraínumanna í Ker-
son-héraði sögð hafa náð sínum
besta árangri frá upphafi gagnsókn-
arinnar þar, þar sem skriðdreka-
sveitir þeirra voru sagðar sækja
hratt meðfram Dnípró-ánni og ógna
þannig birgðalínum Rússa í hér-
aðinu.
Stjórnvöld í Kænugarði vildu lítið
tjá sig í gær um gagnsóknina í Ker-
son, en Vladimír Saldó, leppstjóri
Rússa í héraðinu, viðurkenndi að
Úkraínumenn hefðu náð að brjótast
í gegnum varnarlínur Rússa og
væru þeir að sækja fram í nágrenni
við þorpið Dúdtsjaní, en það er um
40 kílómetra frá þeim stað þar sem
víglínan var í fyrradag.
Dúman staðfesti innlimun
Rússneska dúman samþykkti ein-
róma í gær að héruðin fjögur í
Úkraínu, sem Vladimír Pútín Rúss-
landsforseti innlimaði á föstudaginn,
yrðu tekin inn í rússneska sam-
bandsríkið. Var enginn meðlimur
dúmunnar fjarverandi og enginn
greiddi atkvæði á móti ákvörðun-
inni.
Einungis var litið á samþykkt
dúmunnar sem formsatriði, enda
fylgir hún nær alfarið vilja Pútíns í
einu og öllu. Sergei Lavrov, utanrík-
isráðherra Rússlands, ávarpaði
þingfundinn og sagði nauðsynlegt að
samþykkja innlimunina til að verja
„rússneska tungu, menningu og
landamæri“.
Enn er þó á huldu hvaða landa-
mæri tvö af „innlimuðu“ héruðunum
eigi að hafa, þar sem Rússar hafa
ekki full völd yfir Kerson-héraði eða
Saporísja-héraði. Dmitrí Peskov,
talsmaður Pútíns, sagði í gær að
endanleg landamæri þessara héraða
yrðu ákveðin í samráði við íbúa
þeirra.
Sækja hratt fram í suðri og austri
- Úkraínumenn halda áfram gagnsóknum sínum eftir að hafa frelsað Líman - Ná nýrri fótfestu í
Lúhansk-héraði - Sótt fram um 40 kílómetra á einum degi - „Landamærin“ ákveðin í samráði við íbúa
AFP/Anatolii Stepanov
Gagnsókn Úkraínskt eldflaugakerfi af gerðinni BM-21 Grad sést hér skjóta
á varnarstöður Rússa í Donetsk-héraði í gær til að styðja við gagnsóknina.
Ljóst var í gærmorgun að halda
þyrfti aðra umferð í forsetakosning-
unum í Brasilíu, þar sem enginn
frambjóðandi hafði náð meirihluta
atkvæða í fyrri umferðinni sem hald-
in var á sunnudaginn. Luiz Inácio
Lula da Silva, sem var forseti á ár-
unum 2003-2010, hlaut 48,4% at-
kvæða, en Jair Bolsonaro, sitjandi
forseti hlaut 43,2%. Verður nú kosið
á milli þeirra tveggja, en frambjóð-
endur annarra flokka detta út.
Fylgi Bolsonaros var mun hærra
en skoðanakannanir höfðu bent til,
en þær sýndu að Lula væri með um
50% fylgi á móti 36% fylgi Bolson-
aros. Þá gekk flokki Bolsonaros bet-
ur en gert var ráð fyrir í öðrum kosn-
ingum, en einnig var kosið til þings
og héraðsstjórna um helgina.
Seinni umferðin fer fram 30. októ-
ber, og gera stjórnmálaskýrendur í
Brasilíu ráð fyrir mjög harðri og erf-
iðri kosningabaráttu, þar sem Lula
er fulltrúi vinstri aflanna í landinu en
Bolsonaro þeirra til hægri. Leonardo
Paz, ráðgjafi International Crisis
Group í málefnum Brasilíu, sagði við
AFP-fréttastofuna að hann teldi að
kosningabaráttan myndi reynast
mjög stressandi fyrir Brasilíumenn.
„Bolsonaro og Lula munu ráðast
hvor á annan, og ég held að Bolson-
aro muni enn bæta í þær ásakanir að
kerfið sé á móti honum,“ sagði Paz.
Vísaði Paz þar meðal annars til
þess að Bolsonaro réðst í kosninga-
baráttu sinni ítrekað á hið rafræna
kosningakerfi sem notað var í for-
setakosningunum, og sagði að skoð-
anakannanir sem sýndu hann langt
fyrir aftan Lula væru rangar. Sagði
Paz að nú þegar það hefði reynst
raunin gæti fjölgað í hópi þeirra sem
tryðu því sem Bolsonaro væri að
segja.
Hyggist ekki viðurkenna ósigur
Þá hefur Bolsonaro einnig gefið til
kynna að hann muni ekki viðurkenna
ósigur, fari það svo að Lula beri sigur
úr býtum, og hefur það vakið áhyggj-
ur um að pólitískur óstöðugleiki
muni taka við eftir kosningarnar ef
hann tapar, líkt og gerðist í forseta-
kosningunum 2020 í Bandaríkjunum.
Antony Blinken, utanríkisráð-
herra Bandaríkjanna, sem nú er á
ferðalagi um Rómönsku Ameríku,
sagði í gær, spurður um þann mögu-
leika að Bolsonaro myndi ekki við-
urkenna ósigur, að Bandaríkjastjórn
hefði sömu væntingar og Brasilíu-
menn að „seinni umferðin yrði haldin
í sama anda friðar og þegnskyldu“ og
hin fyrri“.
Spurningin felur þó í sér að Bol-
sonaro muni bíða lægri hlut, en þeir
stjórnmálaskýrendur sem AFP
ræddi við sögðu að það væri alls ekki
gefið. Stjórnmálafræðingurinn Guil-
herme Casaroes sagði til dæmis að
nú fengi Bolsonaro mánuð til viðbót-
ar til þess að æsa upp stuðnings-
menn sína. „Hverjar þær efasemdir
sem hann getur varpað á kosninga-
kerfið munu vinna með honum,“
sagði Casaroes og bætti við að áhrif-
in yrðu ekki síst þau að draga úr vilja
kjósenda Lula til þess að fara á kjör-
stað.
Þá væri það vel hugsanlegt að Bol-
sonaro myndi vilja minna kjósendur
á galla Lula, en hann var meðal ann-
ars á sínum tíma sakfelldur fyrir
peningaþvætti og spillingu og fang-
elsaður í 18 mánuði, áður en Hæsti-
réttur komst að þeirri niðurstöðu að
dómarinn sem sakfelldi hann hefði
ekki haft rétta lögsögu, auk þess sem
að ekki hefði verið rétt að senda Lula
í fangelsi áður en áfrýjun hans var
lokið. Lula hefur því fengið uppreist
æru fyrir augum laganna, en það er
önnur spurning hvort almenningur
sé sömu skoðunar.
Mun Lula höfða til miðjunnar?
Hinn möguleikinn er þó sá að
stuðningsmenn Lula sem og þeir
sem vilja alls ekki sjá Bolsonaro fá
annað kjörtímabil muni taka hönd-
um saman í seinni umferðinni til þess
að tryggja þá niðurstöðu.
Ljóst er að Bolsonaro, sem eitt
sinn var kallaður „hinn brasilíski
Trump“, hefur verið mjög umdeildur
í forsetatíð sinni, ekki síst hvað varð-
ar viðbrögð hans við heimsfaraldri
kórónuveirunnar. Um 680.000 Bras-
ilíumenn hafa farist í faraldrinum, og
skrifa margir þá niðurstöðu á við-
brögð Bolsonaros, sem streittist á
móti því að setja á samkomubann og
grímuskyldu.
Það er þó vandrötuð leið fyrir
Lula, því að hann kann að þurfa að
höfða meira til miðjunnar en hann
gerði í fyrri umferð baráttunnar,
sem aftur gæti fælt róttækari kjós-
endur frá honum. Það eru því ýmsar
breytur sem hann mun þurfa að hafa
í huga til þess að tryggja sér sigurinn
í seinni umferðinni.
Stefnir í enn harðari
kosningabaráttu
- Kosið verður aftur í Brasilíu á milli Lula og Bolsonaros
Frambjóðendur í seinni umferðinni, 30. október 2022
Fyrr. forseti Brasilíu (2003-2010)
Fyrsti þjóðhöfðingi Brasilíu af
verkamannastétt
Beitti sér einkum fyrir því að lyfta
lægra settum Brasiliíumönnum
upp úr fátækt
Dæmdur fyrir spillingu árið 2017,
fangelsaður í apríl 2018 og sleppt
úr haldi í nóvember 2019
Býður sig fram til þriðja kjörtímabilsins,
var meinað að bjóða sig fram árið 2018
Núv. forseti Brasilíu frá árinu 2019
Fyrrverandi höfuðsmaður í hernum,
hefur lýst yfir söknuði eftir herforingja-
stjórninni sem ríkti 1964-1985
Þykir orðhvatur sem höfðar mjög
til helstu stuðningsmanna hans. Oft
sakaður um rangfærslur
Forsetatíð hans var skekin af heims-
faraldrinum, þar sem 680.000 Brasilíu-
menn hafa farist
Ákvað að auka mjög styrki og bætur
til að auka fylgi sitt meðal fátækari
kjósenda
AFP Myndir
BRASILÍSKU FORSETAKOSNINGARNAR
LUIZ INÁCIO LULA DA SILVA JAIR BOLSONARO
76 ára
Verkamannaflokkurinn (vinstri) Frjálslyndi flokkurinn (hægri)
67 ára
Ali Khamenei erkiklerkur Írans
sakaði í gær Bandaríkjastjórn og
Ísraelsmenn um að hafa valdið
óeirðunum sem skekið hafa landið
frá því að siðferðislögregla landsins
myrti kúrdísku stúlkuna Mahsa
Amini, en hún hafði brotið gegn
slæðulöggjöf Írans.
Dauði hennar hefur valdið hörð-
um mótmælum í Íran og brutu ír-
anskar öryggissveitir mótmæli há-
skólastúdenta við Sharif-tækni-
háskólann í Teheran á bak aftur
með valdi um helgina. Sagði
Khamenei að lögreglan yrði að
„standa gegn glæpamönnum“ og að
ekki væri rétt að ráðast gegn lög-
reglunni.
Karine Jean-Pierre, talskona Bi-
dens Bandaríkjaforseta, sagði í gær
að Bandaríkjastjórn væri hneyksluð
á ofbeldinu sem háskólastúdent-
arnir hefðu verið beittir.
Þá lýsti Melanie Joly, utanríkis-
ráðherra Kanada, yfir að stjórnvöld
þar hygðust setja nýjar refsiaðgerð-
ir á Íran vegna grófra mannrétt-
indabrota stjórnvalda þar, ekki síst
þeirra sem framin væru af „hinni
svokölluðu siðferðislögreglu“.
AFP/Niklas Halle’n
Mótmæli Efnt var til samstöðumótmæla víða um heim um helgina, þar á
meðal í Lundúnum, þar sem haldið var á skiltum við Trafalgartorg.
Skellir skuldinni á
Bandaríkjamenn
- Kanada setur refsiaðgerðir á Íran