Morgunblaðið - 04.10.2022, Síða 15

15
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 4. OKTÓBER 2022
Í heimahöfn Verið var að landa makríl úr krókaveiðibátnum Sigrúnu GK-97 í Keflavíkurhöfn í gær þegar ljósmyndari átti þar leið hjá.
Eggert Jóhannesson
Á dagskrá borg-
arstjórnar 4. október
er að beiðni borgar-
fulltrúa Flokks fólks-
ins umræða um langa
biðlista barna eftir
sálfræði- og talmeina-
þjónustu í Reykjavík.
Nýlega kom út árs-
skýrsla velferðarsviðs.
Í skýrslunni eru birtar
upplýsingar um al-
gengustu ástæður til-
vísana eftir faglegri þjónustu fyrir
börn.
Langmesta aukningin milli ára er
vegna tilfinninga- og félagslegs
vanda eða um 63%, og vegna mál-
þroskavanda, 62%. Börnum með
hamlandi einbeitingarvanda hefur
fjölgað úr 280 í 456 börn. Tilvís-
unum/beiðnum vegna vits-
munaþroskavanda hefur einnig
fjölgað t.d. vegna lesskilningsvanda.
Biðlisti barna eftir fagfólki skólanna
telur nú 2.017 en var árið 2018 400
börn. Börnin á biðlistanum eru
einna helst að bíða eftir sálfræði-
viðtölum og eftir að fá greiningu
sem kennarar, fagfólk og foreldrar
telja nauðsynlegt að framkvæma til
að hægt sé að miða þjónustuna út
frá einstaklingsþörfum. Stór hópur
barna bíður einnig eftir að fá þjón-
ustu talmeinafræðinga.
Vandinn hverfur
ekki þótt hann
sé hunsaður
Ef tilfinninga-, vits-
muna- og/eða fé-
lagslegur vandi barna
er hunsaður hverfur
hann ekki. Því lengur
sem börn bíða án
nauðsynlegrar þjón-
ustu vegna sálfræði-
eða talmeinavanda
aukast líkur á að
vandinn versni og
verði þá enn flóknari
og erfiðari viðureignar. Ef barn
fær ekki hjálp við hæfi er hætta á
að sjálfsmyndin bíði hnekki.
Málþroskaröskun eða önnur tal-
mein sem ekki fá fullnægjandi
meðhöndlun geta haft afar neikvæð
áhrif á barnið og dregið úr fé-
lagslegu öryggi þess.
Verið er að leika sér að eldinum
með því að láta börn bíða eftir við-
eigandi aðstoð við sálrænum vanda.
Ef börnum er ekki hjálpað má
vænta þess að kvíði og depurð auk-
ist og leiði jafnvel til sjálfsskaða
eða neyslu. Biðin er foreldrunum
ekki síður erfið og óvissan með öllu
óþolandi.
Fjölmörg dæmi eru um að börn
hafi beðið í allt að tvö ár á biðlista
eftir að fá faglega þjónustu og út-
skrifast jafnvel úr grunnskóla án
þess að fá fyrstu hjálp. Efnaminni
foreldrar hafa ekki ráð á að kaupa
þjónustu sjálfstætt starfandi sál-
fræðinga. Líklegt má telja að
ákveðinn hópur barna með náms-,
félags- og tilfinningalegan vanda
haldi út í lífið án þess að hafa feng-
ið nokkra aðstoð.
Skortur á sálfræðingum
Aukning á biðlistum kemur til af
tvennu; fjölgun beiðna eftir aðstoð
og að ekki hafa verið ráðnir nægi-
lega margir fagaðilar til að takast á
við fjölgunina. Stöðugildum sál-
fræðinga hjá skólum hefur ekki
fjölgað árum saman. Skólar eru
misstórir og þarfir þeirra mismun-
andi til sálfræði- og talmeinaþjón-
ustu. Algengt er að sálfræðingur
sinni 1-3 skólum eftir stærð og
þörfum. Erfitt er að ráða sálfræð-
inga núna og má án efa rekja
ástæðuna til launamála. Þetta þarf
að leysa.
Borgarfulltrúi Flokks fólksins
hefur ítrekað bent á kosti þess að
aðsetur sálfræðinga sé í skólunum
en ekki á þjónustumiðstöðvum eins
og nú er. Gjá hefur myndast á milli
barna og sálfræðiþjónustu og hana
þarf að brúa. Ef aðsetur þeirra
væri í skólunum gætu þeir betur
sinnt ráðgjöf við kennara og starfs-
fólk. Tími sálfræðinganna myndi
nýtast betur og fjármagn sparast.
Kostnaður við ferðir milli þjónustu-
miðstöðva og skóla er um þrjár
milljónir á ári. Þetta fjármagn
mætti frekar nota upp í kostnað við
nýtt stöðugildi sálfræðings.
Tillögur Flokks fólksins
Borgarfulltrúi Flokks fólksins
hefur rætt þessi mál sleitulaust frá
árinu 2018 og lagt fram tillögur til
úrlausnar sem allar hafa verið
felldar. Tillaga um fjölgun stöðu-
gilda sálfræðinga hefur verið lögð
fram árlega. Með því að ráða fleira
fagfólk inn til skamms tíma til að
ná niður biðlistum er hægt að
hreinsa borðið. Með hagræðingu og
breyttu skipulagi á vinnu og aðsetri
sálfræðinga má telja víst að vinnan
verði skilvirkari.
Árið 2020 lagði Flokkur fólksins
til að Skólaþjónustan athugaði með
að koma á formlegu samstarfi við
Þroska- og hegðunarstöð (ÞHS) í
þeim tilgangi að vinna saman að
málum barna þar sem t.d. aðkoma
barnalæknis er nauðsynleg. Með
samstarfi sem þessu myndi létta
mjög á biðlistum barna sem glíma
t.d. við ADHD-röskun.
Einnig lagði Flokkur fólksins til
að sálfræðingar í skólum færðust
undir skóla- og frístundasvið en í
dag heyra þeir undir velferðarsvið.
Með því að færa utanumhald sál-
fræðinga skóla undir skóla- og frí-
stundasvið komast þeir í betri
tengingu við innviði skólanna. Í
raun má segja að það séu engin
haldbær rök fyrir því að skólaþjón-
usta tilheyri ekki því sviði sem rek-
ur skólana.
Ábyrgðin er okkar allra
Börn hafa ekki sterka rödd, eru
ekki hávær hópur eðli málsins
samkvæmt. Foreldrar þeirra eru
einnig í misjafnri stöðu með að láta
heyra í sér. Flokkur fólksins hefur
ítrekað bent á að málefni barna
verði að hafa meiri forgang í
Reykjavík. Það er ótækt að börn
með vanlíðan séu sett á bið. Bið-
listavandi Reykjavíkurborgar er
rótgróið mein, draugur í borginni
sem aldrei hefur verið ráðist til at-
lögu gegn með markvissum hætti.
Hér eiga valdhafar að sjá sóma
sinn í að forgangsraða fjármunum í
þágu þjónustu við börnin. Við eig-
um að geta gert kröfu um að börn
hafi gott aðgengi að allri þjónustu
borgarinnar. Börn Reykjavíkur eru
börnin okkar allra.
Kolbrún
Baldursdóttir » Því lengur sem börn
þurfa að bíða eftir
aðstoð og stuðningi
aukast líkur á að vandi
þeirra versni og verði þá
enn flóknari og erfiðari
viðureignar
Kolbrún
Baldursdóttir
Höfundur er sálfræðingur og oddviti
Flokks fólksins í borgarstjórn
Reykjavíkur.
Biðlista verður að stytta.
Vandinn ræddur í borgarstjórn