Morgunblaðið - 13.10.2022, Síða 31

31
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 13. OKTÓBER 2022
Húsnæðismál voru
meginefni síðasta
fundar borgarstjórnar
Reykjavíkur. Fyrir
fundinum lá tillaga
Sjálfstæðisflokksins
um að hafist verði
handa við skipulagn-
ingu framtíðar-
íbúðasvæðis í Geld-
inganesi með hliðsjón
af skipulagsvinnu
Sundabrautar. En
undirbúningur Sundabrautar er
vonandi loks hafinn af alvöru eftir
langvarandi töf vinstri flokkanna í
borgarstjórn.
Þótt ekki verði byggt á Geld-
inganesi á allra næstu árum er
æskilegt að skipulag íbúðabyggðar
þar verði unnið samhliða vinnu við
skipulag og hönnun Sundabrautar,
sem mun setja mikinn svip á nesið.
Geldinganes hentar vel til íbúa-
byggðar og Sundabraut getur fallið
vel að henni. Forsenda þess er þó
sú að byggðin og brautin séu skipu-
lögð samhliða en ekki
með bútasaumi.
Áður en tillagan um
framtíðarbyggð á
Geldinganesi var flutt
á fundinum, lýsti Dag-
ur B. Eggertsson
borgarstjóri yfir því að
hún yrði felld af
fulltrúum meirihluta
Samfylkingar, Fram-
sóknar, Pírata og Við-
reisnar. Hefur það
ekki gerst áður að
meirihluti borgar-
stjórnar gefi út slíka
yfirlýsingu um lýðræðislega tillögu
áður en tekist hefur að kynna hana
og ræða í borgarstjórn eins og lög
gera ráð fyrir. Slík málsmeðferð er
nýmæli og væntanlega hluti af yfir-
lýstri stefnu nýs meirihluta að efla
lýðræðisleg vinnubrögð í borgar-
stjórn.
Keldnaland fái
ekki samkeppni
Alexandra Briem, borgarfulltrúi
og formaður umhverfis- og skipu-
lagsráðs, gerði grein fyrir stefnu
nýs meirihluta í skipulagsmálum á
fundinum. Útskýrði hún þétting-
arstefnu meirihlutans og sagði að
verið væri að undirbúa Keldnaland
sem næsta stóra uppbygging-
arsvæði enda væri það í samræmi
við svokallaðan samgöngusáttmála.
Að bæta við Geldinganesi, sem væri
stórt svæði og mikið til ósnortið,
væru mistök á næstu árum og jafn-
vel áratugum. Síðan sagði hún orð-
rétt samkvæmt vandaðri umfjöllun
Kjarnans um málið:
„Við viljum ekki vera að byggja
upp Geldinganes á til dæmis sama
tíma og Keldnalandið, þá í beinni
samkeppni við Keldnalandið, enda
er það eitt af markmiðum sam-
göngusáttmálans að reyna að fá
gott verð fyrir það Keldnaland,
enda er því ætlað að fjármagna
stóran hluta samgöngusáttmálans
af hálfu ríkisins. Því væri það í raun
til höfuðs því verkefni að setja í
gang annað nýtt stórt úthverfi sam-
tímis. Ég held að það væru mistök,“
sagði Alexandra.
Lóðaskortur hækkar
húsnæðisverð
Stefna nýs meirihluta í skipulags-
málum verður varla orðuð skýrar.
Lóðaskorti skal m.ö.o. viðhaldið í
borginni til að sem best verð fáist
fyrir byggingarlóðir í Keldnalandi,
sem ætlað er að fjármagna stóran
hluta svonefnds samgöngusáttmála.
Halda þarf lóðaverði uppi til að
tryggja að afrakstur hins opinbera
verði sem mestur við skipulagningu
Keldnalandsins og sölu lóða úr því
til almennings. Gott framboð lóða á
hagstæðu verði í öðrum hverfum
myndi auðvitað lækka lóðaverð og
þannig trufla áðurnefndar fyrirætl-
anir.
Þessi stefna vinstri meirihlutans í
Reykjavík gengur auðvitað í ber-
högg við hagsmuni tugþúsunda
Reykvíkinga, ekki síst ungs fólks,
sem hefur lítið á milli handanna en
þráir ekkert heitar en að komast í
eigið húsnæði. Lóðaskortur stuðlar
að háu lóðaverði sem hefur aftur á
móti hátt húsnæðisverð í för með
sér. Á meðan húsnæðismál í
Reykjavík eru föst í þessum víta-
hring vinstri flokkanna, verður hús-
næðisvandinn ekki leystur.
Keldnahverfi verði
fallegt og mannvænlegt
Keldnaland er fallegt svæði og
þar er því gott tækifæri til að hanna
fallegt og eftirsóknarvert íbúða-
hverfi. Æskilegt er að það verði
skipulagt með svipuðum hætti og
gert var með góðum árangri í næsta
nágrenni, þ.e. Foldahverfi og Húsa-
hverfi. Áðurnefnd yfirlýsing for-
manns skipulagsráðs vekur hins
vegar ugg um að við skipulag
Keldnahverfis verði meiri áhersla
lögð á mikla uppbyggingu og há-
marksafrakstur af lóðasölu en að
skapa þar fallegt og mannvænlegt
hverfi.
Kjartan
Magnússon »Húsnæðisvandinn í
Reykjavík verður
ekki leystur á meðan
borgarstjórn viðheldur
vítahring lóðaskorts og
hás íbúðaverðs.
Kjartan
Magnússon
Höfundur er borgarfulltrúi og situr í
umhverfis- og skipulagsráði.
Lóðaskortur er leiðarljós
vinstri meirihlutans í húsnæðismálum
Rekstur innviðafyr-
irtækja er samofinn
starfsemi sveitar-
félaga. Í Reykjavík
eru nokkur slík sem
flestir þekkja og eru í
daglegu tali kölluð B-
hlutafyrirtæki. Þetta
eru t.d. Orkuveitan
ásamt dótturfélögum,
Félagsbústaðir og
Faxaflóahafnir. Mikil-
vægt er að í rekstri
þessara fyrirtækja látum við góða
stjórnarhætti leiða okkur áfram.
Góðir stjórnarhættir
Almenn eigandastefna borgar-
innar var samþykkt síðastliðið vor
og unnin í þverpólitískri sátt.
Henni er gert að tryggja gagn-
sæja, faglega og skilvirka stjórnun
B-hlutafyrirtækja borgarinnar
þannig að það ríki almennt traust
á stjórn og starfsemi. Þá er sér-
staklega fjallað um upplýsingagjöf
milli eiganda og fyrirtækis um
rekstur og stefnumörkun ásamt
ábyrgðarskilum milli eiganda,
stjórnar og stjórnenda. Eig-
andastefnan er ekki úr lausu lofti
gripin heldur tekur hún mið af
leiðbeiningum OECD um stjórn-
arhætti fyrirtækja í opinberri eigu
ásamt leiðbeiningum viðskipta-
ráðs.
Hlutverk, umboð
og upplýsingaskylda
Almenn eigandastefna borgar-
innar rammar inn með skýrum
hætti markmið eiganda. Þar eru
nokkrir þættir sérstaklega dregnir
fram, s.s. að Reykjavíkurborg er
formlega skilgreind sem virkur
eigandi og hlutverk, umboð og
ábyrgð eiganda er skilgreint og
afmarkað gagnvart borgarráði og
borgarstjórn, þar á meðal vald-
heimildir og mörk þeirra og upp-
lýsingagjöf. Tekið er á forsendum
fyrir eignarhaldi Reykjavíkur-
borgar í fyrirtækjum sem eru sér-
staklega skilgreindar og háðar
mati af hálfu eiganda.
Annað sem tekið er á er að
tryggður er skýrleiki á umboði
stjórna fyrirtækjanna og að meg-
instefnumörkun þeirra sé háð
samþykki eigenda. Þá eru einnig
skýrar kröfur gerðar
til skipulags og
stjórnarhátta, sem
tryggir gegnsæi og
áreiðanleika, ásamt
fagmennsku og skil-
virkni í störfum
stjórna og stjórn-
enda, s.s. afmörkun á
hlutverki, umboði,
ábyrgð og stjórn-
arháttum.
Hver ákveður
hvað
Ragnhildur Alda
Vilhjálmsdóttir ritar grein í Morg-
unblaðið 10. október þar sem hún
spyr: „Hver ákvað þetta?“ Spurn-
ingin er góð og svarið er einfalt.
Það er ekki búið að ákveða neitt.
Ragnhildur rekur í sinni grein
yfirferð Innherjans á fréttum frá
Orkuveitunni þar sem farið er yfir
áform Carbfix um hlutafjáraukn-
ingu ásamt áformum Ljósleiðarans
um hlutafjáraukningu vegna frek-
ari fjárfestingar til að leggja svo-
kallaðan Landshring. Ragnhildur
Alda spyr hvort það sé ekki póli-
tísk ákvörðun að eitt af dóttur-
félögum Orkuveitunnar fari í
hlutafjáraukningu þar sem fag-
fjárfestum er boðið upp í dans við
að leggja ljósleiðara um allt land
og svarið við þeirri spurningu er:
svo sannarlega er það pólitísk
ákvörðun að taka slíka stefnumót-
andi ákvörðun eins og rakið er hér
að ofan í tengslum við eiganda-
stefnu borgarinnar. Það er alveg
ljóst að fyrirtæki í 100% opinberri
eigu fara ekki í einkavæðingar-
ferðalag án aðkomu og umræðu
eiganda. Það er því heilmikil póli-
tísk umræða fram undan í borg-
arráði og borgarstjórn þar sem við
öll í borgarstjórn ákveðum þetta
saman.
Við ákveðum
þetta saman
Þórdís Lóa
Þórhallsdóttir
» Það er alveg ljóst að
fyrirtæki í 100%
opinberri eigu fara ekki
í einkavæðingarferðalag
án aðkomu og umræðu
eigenda.
Þórdís Lóa
Þórhallsdóttir
Höfundur er oddviti Viðreisnar í
Reykjavík og forseti borgar-
stjórnar.
Undanfarin ár hefur
Skotlandi vaxið sjálfs-
traust í hlutverki sínu
sem nyrsta þjóð heims
sem ekki er á norð-
urslóðum. Hjaltlands-
eyjaklasinn okkar er
eins langt norður og
Juneau í Alaska.
Reyndar er Hjaltland
nær heimskauts-
baugnum en London.
En vaxandi samstarf
okkar við norðurskautssvæðið
snýst ekki bara um landfræðilega
nálægð.
Skotlandi tilheyra yfir 90 byggð-
ar eyjar og 98% flatarmáls flokkast
sem dreifbýli þrátt fyrir að þar búi
17% íbúanna. Því deilir landið
mörgum áskorunum með norður-
skautssvæðinu. Má þar nefna vel-
ferð í dreifbýli, tengingar og af-
hendingu hágæðaþjónustu í
strjálbýlum svæðum.
Skotland hefur þróað leiðandi
sérfræðiþekkingu á þessum sviðum
og við viljum nýta hana til að efla
samstarf á norðurslóðum. Á sama
tíma leitum við til samstarfsaðila
okkar á norðurslóðum að nýjum
tækifærum og hugmyndum.
Skotland er stolt af víðsýni í
nálgun sinni. Með því að deila
þekkingu með öðrum getum við
stuðlað að velmegun og sjálfbærni,
bæði innanlands og utan.
Að þessu leyti er Skotland líkt
Íslandi. Ríkisstjórnir okkar vinna
saman á ýmsum sviðum, svo sem
kolefnisminnkun í samfélögum okk-
ar, stuðla að velferðarhagkerfi og
móta stefnu fyrir ungt fólk.
Í síðasta mánuði fylgdi Skotland
fordæmi Íslands og varð annað
landið til að skrifa undir sáttmála
Sameinuðu þjóðanna um kolefnis-
lausa raforku (24/7 Carbon Free
Energy Compact) sem stuðlar að
umskiptum yfir í fullkomlega kol-
efnalausa raforku.
Þing Hringborðs norðurslóða,
sem ég ávarpaði í vikunni, hefur
gegnt lykilhlutverki í að dýpka
tengsl okkar við norðurskautslönd.
Lykilatriði í vaxandi sambandi
okkar hefur verið birting ramma-
áætlunar um heimskautstengsl –
Arctic Connections Policy Frame-
work. Hún er leiðarvísir að sam-
starfi um málefni sem
varða bæði Skotland
og norðurslóðir.
Árangur okkar – og
viljinn sem Skotland
sýnir til aukins sam-
starfs við aðila á norð-
urslóðum – er ef til vill
hvað skýrastur á sviði
æðri menntunar.
Fræðileg þátttaka
og samstarf hefur
blómstrað síðan 2016
þegar tveir skoskir há-
skólar voru aðilar að
samvinnuneti norð-
urslóðaháskóla, UArctic. Nú eru
þeir níu. Þeir eru fleiri en í Svíþjóð
og næstflestir allra landa norð-
urskautssvæðisins á eftir Kína.
Annað afrek var stofnun sjóðs
um norðurslóðatengsl á síðasta ári.
Sá sjóður hefur styrkt yfir 20 verk-
efni, og gert skoskum samtökum
kleift að vinna með aðilum á
norðurslóðum, á ýmsum sviðum,
með sameiginlega hagsmuni.
Verkefni með íslenskum sam-
starfsaðilum ná yfir fjölbreytt svið
svo sem réttlát umskipti frá olíu og
gasi til skiptinemasamstarfs milli
safna til að kenna ungu fólki á
landsbyggðinni starfsfærni. Sjóð-
urinn gefur fólki tækifæri til að
sinna hugmyndum sem það annars
gæti ekki gert.
Á þinginu í þessari viku mun ég
hleypa af stokkunum nýrri sjálfs-
vígsforvarnaáætlun skosku ríkis-
stjórnarinnar á alþjóðavettvangi.
Geðheilbrigðismál eru sameiginlegt
áhyggjuefni Skotlands og norður-
skautslanda, sérstaklega í dreifbýli
og eftir Covid-19-heimsfaraldurinn.
Nálgun Skotlands í sjálfsvígs-
forvörnum hefur hlotið hrós frá Al-
þjóðaheilbrigðisstofnuninni og er
eitt dæmi um það framlag sem við
getum lagt af mörkum til að þróa
sameiginlegar lausnir á sameigin-
legum áskorunum.
Loftslagsbreytingar og náttúru-
missir eru mesta ógn sem steðjar
að jörðinni okkar og aukinn hraði
bráðnunar á norðurslóðum minnir
okkur á það á dramatískan hátt.
Skotland var eitt af fyrstu lönd-
um heims til að lýsa yfir „neyðar-
ástandi í loftslagsmálum“. Við er-
um stolt af þeim aðgerðum sem við
höfum gripið til hingað til og erum
komin yfir hálfa leið í núllið. Við
höfum dregið úr kolefnisnotkun
hraðar en nokkur önnur G20-þjóð.
En það þarf að gera enn meira.
Skotland er þekkt sem braut-
ryðjandi endurnýjanlegrar orku og
er heimili margra „heimsins fyrstu“
orkunýsköpunarverkefna. Nýlega
bættist 25GW ScotWind-aflands-
vindaáætlunin við og undirstrikar
gríðarlega möguleika okkar.
Svo merkilegt sem það er eiga
Skotar, sem eru innan við 2% íbúa
Evrópu, um 25% af vind- og sjávar-
fallaauðlindum álfunnar á hafi úti.
Við stefnum að því að verða leið-
andi miðstöð fyrir vetnisfram-
leiðslu í heiminum og kanna mögu-
leika á samtengingu
Norður-Evrópu fyrir vetnisútflutn-
ing.
Orkukreppan er ekki afsökun til
að hægja á sér. Við viljum halda
áfram að vinna með vinum okkar og
nágrönnum – þar á meðal Íslandi –
svo við getum tekist á við áskorun
loftslagsbreytinga saman.
Þetta eru erfiðir tímar, þar sem
óviðunandi innrás Rússa í Úkraínu
skapar landfræðilega og pólitíska
spennu sem gæti borist út á
norðurslóðir.
Skotland er fyllilega meðvitað
um landfræðilegt hlutverk sitt á
Norður-Atlantshafi og er tilbúið að
leggja sitt af mörkum til stöðug-
leika svæðisins í sjálfu sér. En nú-
verandi kreppa undirstrikar einnig
mikilvægi þeirra tengsla milli fólks
sem við höfum fjárfest í, og munum
halda áfram að fjárfesta í, með
þátttöku okkar á norðurslóðum.
Við vitum að alþjóðlegar áskor-
anir krefjast alþjóðlegra lausna og
skuldbinding okkar til að vinna með
norðurskautssvæðinu er skýr.
Ég er þess fullviss að við munum
halda áfram að byggja á þessum
tengslum og sigla í gegnum áskor-
anirnar saman.
Samstarf Skota
á norðurslóðum
Angus
Robertson » Við vitum að alþjóð-
legar áskoranir
krefjast alþjóðlegra
lausna og skuldbinding
okkar til að vinna með
norðurskautssvæðinu er
skýr.
Angus
Robertsson
Höfundur er utanríkisráðherra
Skotlands.