Morgunblaðið - 29.11.2022, Síða 10

FRÉTTIR
Innlent10
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 29. NÓVEMBER 2022
Skeifunni 3h ll Sími: 588 5080 ll dynjandi.is
Jólagjafirnar
færðu á dynjandi.is
NÝTTÚLPURJAKKAR/
PEYSUR
HEYRNARHLÍFAR
SKÓR
SKOTHLÍFAR
„Staðreyndin er, eins og kemur
fram í upplýsingum frá stjórnvöld-
um, að við eigum afar langt í land
með að ná ýmsum markmiðum
í úrgangsmálum sem við höfum
þegar undirgengist. Nýju markmið-
in sem taka gildi um næstu áramót
ganga ennþá lengra,“ segir Tryggvi
Felixson, formaður Landverndar.
Lögum um hringrásarhagkerfið
sem taka gildi í byrjun nýs árs
fylgja miklar breytingar.
„Umhverfisráðherra hefur ekki
enn gefið út reglugerð sem honum
ber að gera samkvæmt lögum sem
Alþingi samþykkti í júní 2021. Þar
á að skilgreina nánar hvernig á
að standa að söfnun úrgangs og
markmiðum sem í því felast,“ segir
Tryggvi. „Mér finnst eðlilegt að
ráðherrann sem æðsta stjórnvald í
þessum málaflokki klári sína vinnu.
Hann og aðrir sem að málinu koma
þurfa að bretta upp ermarnar.“
Tryggvi bendir á að það hafi legið
fyrir 2018 að þessar breytingarn-
ar stæðu til því Ísland sé hluti af
Evrópu hvað umhverfismál varðar.
Undirbúningurinn hefði getað
byrjað 2018.
Tryggvi býr í Kópavogi, næst-
stærsta sveitarfélagi landsins. Hann
kveðst ekki hafa orðið var við að
þar sé verið að undirbúa umskipt-
in sem eiga að verða um áramótin
og hann hefur ekki fengið neinar
upplýsingar frá sveitarfélaginu.
Tryggvi veit ekki til þess að búið
sé að útvega nýju sorptunnurnar
sem eiga að standa við heimili
hans um næstu áramót.
„Ég bjó í Danmörku fyrir
nokkrum árum og þá var verið
að innleiða þessar breytingar þar.
Ég fékk bréf frá sveitarfélaginu
tveimur árum áður en breytingarn-
ar voru innleiddar. Þar var ég
upplýstur um hvað stæði til og bent
á að ef ég ætlaði að gera breytingar
varðandi geymslu fyrir sorp að gera
þær þannig að þær mættu þessum
nýju kröfum. Hér heyri ég ekki
bofs,“ segir Tryggvi. Hann segir
að heimilin og fyrirtækin muni
gegna lykilhlutverki. Grunnflokkun
á úrgangi sé lykillinn að því að ná
árangri. Tryggvi segir augljóst að
gerð hafi verið algerlega misheppn-
uð tilraun þegar milljörðum var
eytt í GAJA-stöðina þar sem leysa
átti vandamálið með tæknilegum
aðgerðum. Þar hafi ekki verið farið
að leiðbeiningum þeirra sem gerst
til þekkja.
„Það þarf að flokka úrganginn
þar sem hann er upprunninn. Þess
vegna liggur boltinn hjá íbúunum,
fyrirtækjunum og sveitarfélaginu
sem tekur við úrganginum,“ segir
Tryggvi. Hann telur að innleiða
þurfi hvata til þess að þeir sem
standa sig vel í flokkun úrgangs fái
umbun. Venjulega sé um fjárhags-
lega hvata að ræða.
Hann nefnir góðan árangur
við söfnun drykkjarumbúða sem
dæmi um það sem vel hefur tekist
varðandi úrgangsmál hér á landi.
„Ástæðan er sú að við innleidd-
um fyrir áratugum kerfi þar sem
við notum fjárhagslega hvata,
skilagjaldið. Það er gott dæmi um
hvað fjárhagslegir hvatar hafa mikil
áhrif. Afleiðingin er sú að 85-90%
af drykkjarvöruumbúðum, þessum
verðmætu efnum, skila sér aftur
inn í hringrásina. Nú ætlar Endur-
vinnslan meira að segja að setja
glerið í endurvinnslu í staðinn fyrir
að urða það,“ segir Tryggvi.
Flókið verkefni og tímafrekt
„Lögin um hringrásarhagkerfið
taka gildi um áramótin. Sveitarfé-
lögin eru ekki öll komin þangað en
eru á leiðinni. Þetta er flókið verk-
efni og tekur lengri tíma en okkur
var gefinn,“ segir Heiða Björg
Hilmisdóttir, formaður Sambands
íslenskra sveitarfélaga. Hún segir
að það hefði verið þægilegt að vera
búin að fá reglugerð svo sveitarfé-
lögin vissu nákvæmlega hvað þau
eiga að gera.
„Við erum mjög bjartsýn. Sam-
bandið hefur unnið ötullega að því
að undirbúa þetta með sveitarfé-
lögunum og reynir að styðja þau
eins og mögulegt er með ráðgjöf
og slíku. Það er einn mánuður þar
til lögin taka gildi en það tekur
bara lengri tíma en það að gera
svo róttækar breytingar um allt
land,“ segir Heiða. Hún segir að
breytingarnar séu heilmiklar og
það auðveldi ekki vinnuna að
reglugerðin sé ekki komin.
Heiða segir aðspurð að ekki sé
enn vitað hvort sveitarfélög sem
geta ekki uppfyllt kröfur laganna
frá fyrsta degi þurfi að sækja um
undanþágu. „Við lítum svo á að það
geti bara ekki verið.“
Undirbúningi fyrir að borgað sé
fyrir það sem er hent er ekki lokið
alls staðar. En því fylgir algjör
bylting á kerfinu sem hingað til
hefur verið notað. „Það vantar
líka brennslustöð fyrir sorp og
hvernig við ætlum að klára þetta
allt saman. Það gera ekki eitt
og eitt sveitarfélag heldur mörg
saman og jafnvel með ríkinu. Það
þarf að finna út úr því hvernig við
sem samfélag ætlum að standa
okkur betur í þessum málum,“
segir Heiða. Hún telur að þessi mál
verði komin í gott horf hjá mörgum
sveitarfélögum í lok næsta árs, en
ekki hjá þeim öllum.
Guðni Einarsson
gudni@mbl.is
Morgunblaðið/Svanhildur Eiríksdóttir
Flokkun úrgangsHeimili og fyrirtæki eiga að flokka í pappír, plast, al-
mennan úrgang og lífrænan úrgang sem hér er settur í brúna tunnu.
Reglugerð um
ruslið vantar
lMeðhöndlunúrgangs gjörbreytist
Tryggvi
Felixson
Heiða Björg
Hilmisdóttir
cbdrvk.is * Sími 766 6000 * cbdrvk@cbdrvk.is
cbdrvk.is
Sendum frítt
á Dropp
afhendingastaðiFæst í betri heilsubúðum og apótekum
Finndu okkur á
Gefðu vellíðan þessi jól
Fimmmilljónir króna í styrki
til staðbundinna fjölmiðla í ár
lNíu fjölmiðlar á landsbyggðinni hlutu umræddan styrk í fyrra
„Þetta eru ekki stórar upphæðir en
það munar um þetta. Við þurfum að
viðhalda lýðræðislegri umræðu í hér-
aði,“ segir Lilja Alfreðsdóttir, menn-
ingar- og viðskiptaráðherra.
Ráðuneyti hennar hefur auglýst eft-
ir umsóknum um styrki til staðbund-
inna fjölmiðla utan höfuðborgarsvæð-
isins. Fimmmilljónir eru til skiptanna
í ár, helmingur frá ráðuneyti Lilju og
helmingur frá innviðaráðuneytinu
vegna sérstakrar aðgerðar í byggða-
áætlun.
Vilja hækka styrkina
„Ráðuneytið stefnir að því að
hækka styrkina að einhverju leyti
í tengslum við fjölmiðlastefnu sem
kláruð verður á vormisseri. Yrðu
slíkir styrkir þá auglýstir snemma á
næsta ári. Styrkirnir hafa verið veittir
frá árinu 2020 í tengslum við aðra
styrki til einkarekinna fjölmiðla en
fjármagn kemur að hluta úr byggða-
áætlun,“ segir í svari menningar- og
viðskiptaráðuneytisins við fyrirspurn
Morgunblaðsins.
Þar kom jafnframt fram að níu fjöl-
miðlar fengu þessa styrki í fyrra en
11 sóttu um. Styrkþegar voru Akur-
eyri.net, Austurfrétt, Eyjar.net, Jök-
ull, Skessuhorn, Strandir.is, Tígull,
Vikublaðið og Eyjafréttir.
Höskuldur Daði Magnússon
hdm@mbl.is