Morgunblaðið - Sunnudagur - 25.12.2022, Blaðsíða 15

1525.12.2022 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR
Hér er fjölskyldan saman komin um jólin 1956. Frá vinstri eru Alda, Jóhann, Ingibjörg og Helga
standa fyrir aftan, þá Kristján sem var lítill drengur og loks Helena og Jóna.
Kristján og Alma eru hér prúðbúin á jólum
1966, en Alma, í dag landlæknir, var langyngst.
eftir prinsessunni systur hennar“, segir Alda
og þær segjast alltaf hafa fengið lambahrygg
á aðfangadag og hangikjöt á jóladag.
Helena segir það hafa verið gott að búa á
Siglufirði, þótt samgöngurnar hafi verið afar
erfiðar á þessum tíma.
„Það var oft snjóþungt og óveður,“ segir
hún og dæturnar segjast vel muna eftir snjó
upp fyrir miðja glugga.
Að kaupa síðustu flíkina
Börnin fluttu suður í nám eitt af öðru og
nokkrum árum eftir að Jóhann lést flutti
Helena í Kópavoginn og keypti neðri hæðina
í húsi Kristjáns sonar síns og Oddnýjar konu
hans.
„Ég flutti hingað með öldinni, árið 2000,“
segir Helena og segist alltaf hafa verið heilsu-
hraust.
„Ég hef aldrei þurft að fara á spítala, nema í
hnjáliðaskipti,“ segir hún.
„Ég man allt vel en ég segi það stundum að
ég er góð í hausnum en skrokkurinn er aðeins
farinn að gefa sig. Áður fyrr var ég í leikfimi
og sundi en fékk svo samfall í bakið og hef
ekki náð mér vel eftir það,“ segir Helena, en
hún fer tvisvar í viku í dagdvöl þar sem hún
hittir annað eldra fólk, heklar og spjallar, og
svo fer hún einu sinni í viku til hennar Hörpu í
Sjúkraþjálfun Kópavogs.
„Mamma er elst í dagdvölinni en ég mundi
segja að hún væri með þeim allra sprækustu,“
segir Alda.
„Ég er alls staðar elst,“ segir Helena og
brosir.
Helena hefur ætíð verið mikil handavinnu-
kona og hefur heklað mörg listaverkin sem
hún gefur börnum og barnabörnum í jólagjafir.
„Hún hefur gert alls konar diska- og glasa-
mottur, jóladúka og jólasokka og allt ótrúlega
fallegt,“ segir Alda og sýnir blaðamanni mynd-
ir af listaverkum Helenu sem nú sóma sér vel
á jólaborðum barna og barnabarna.
„Mamma bæði prjónaði og saumaði allt á
okkur alla tíð, meira að segja þegar ég var í
menntaskóla,“ segir Jóna og segir móður sína
oft í akkorðsvinnu við heklið.
„Eins og hún sé komin aftur í síldina,“ segir
Jóna og brosir.
Ég frétti frá einu barnabarninu að þú værir
mikið fyrir falleg föt. Er það satt?
Systurnar skella upp úr.
„Mamma er pjöttuð,“ segir Jóna.
„Í fleiri ár hef ég alltaf haldið að ég væri að fá
eða kaupa síðustu flíkina og stundum fæ ég mér
nýjan kjól fyrir jólin,“ segir Helena og gjarnan
er haft á orði í fjölskyldunni að þá segist hún nú
þurfa að lifa tíu ár í viðbót til að slíta henni.
Skilað vel ævistarfinu
Um þessi jól ætlar Helena að borða hjá fjöl-
skyldu Kristjáns á aðfangadag og það hefur
hún langoftast gert en tvisvar hefur hún verið
í Svíþjóð um jól. Í fyrra skiptið var hún hjá
Ölmu í Lundi og sótti þar messu í dómkirkj-
unni. Í seinna skiptið var hún í Åkarp hjá
nöfnu sinni og dótturdóttur, Helenu Sveins-
dóttur skurðlækni.
Það er farið að líða að hádegi og blaðamanni
er boðið til sætis í eldhúsinu þar sem okkar
bíður ilmandi kaffi og fínasta meðlæti. Við
ræðum allt fólkið hennar Helenu, en barna-
börnin urðu fjórtán og barnabarnabörnin eru
nú orðin tuttugu og fjögur.
„Það var nú lán að sleðinn hennar Helenu
endaði ekki út í tjörn!“ verður blaðamanni að
orði yfir kaffinu.
„Ég hefði getað drukknað þar,“ segir Helena
og er afar þakklát fyrir góða afkomendur.
„Það er gaman að fylgjast með öllu þessu
fólki og vera ættmóðirin. Þetta er allt saman
reglufólk sem hefur klárað nám. Ég vona að ég
hafi skilað vel mínu æviverki. Mamma sagði
einu sinni við mig: „Skaparinn hefur trúað þér
fyrir þessum börnum Lena mín.“ Ég vona að
hún hafi ekki orðið fyrir vonbrigðum.“
Nú ertu að fara að lifa hundruðustu jólin þín.
Finnst þér það ekki skrítið?
„Jú, mjög skrítið. Mér datt aldrei nokkurn
tímann í hug að ég yrði svona gömul.“
Morgunblaðið/Ásdís
Helena saltaði tíuþúsundustu tunnunni sem
söltuð var á Söltunarstöðinni Nöf sumarið 1961,
en hún fór aðeins þrisvar í síld þetta sumarið,
nýbúin að eignast Ölmu, sjötta barnið sitt.
Alma Jóhanna ogVigdís Salka Jónasdætur una
sér vel í fanginu á langömmu.