Helgarpósturinn - 13.05.1983, Blaðsíða 8

8
sÝniii{|sirsalir
Gallerí Langbrók
Jóhanna Þóröardóttir sýnir lág-
myndarskúlptúra úr tré og fleiru.
Sýningin er opin virka daga kl. 12—18
og 14—18 um helgar, og stendur til
22. mai.
Listasafn ASÍ:
Hafsteinn Austmann sýnir vatnslita-
myndir. Sýningin er opin virka daga
kl. 14—19 og kl. 14—22 um helgar.
Henni lýkur 22. mai. Lokaö mánu-
daga.
Listmunahúsið:
Alfreö Flóki sýnir teikningar. Syningin
stendur til 23. mai og er opin kl.
10—18 virka daga og 14—18 um helg-
ar. Lokaö á mánudögum.
Kjarvalsstaðir:
Guömundur Karl Ásbjörnsson sýnir
málverk í vestursal. Sveinn Björns-
son sýnir sömuleiöis málverk, en i
austursal. Páll Reynisson sýnir Ijós-
myndir i forsal. Allar standa sýning-
arnar til 23. maí og eru opnar kl.
14—22 alla daga.
Norræna húsið:
Sænski málarinn Sven Hagman sýnir
sænskar þjóölifsmyndir i málverki í
kjallaratil 15. mal. Opiö kl. 14—19alla
daga. I anddyri er sýning frá Færeyj-
um ávegum Færeyingafélagsins. Þar
eropiöátíma hússins kl. 9—19. Lýkur
15. maí.
Mokka:
Pétur Stefánsson sýnir olíumyndir á
pappa. Opiö virka daga kl. 9.30—23.
30 og sunnudaga kl. 14—2330.
Listasafn Einars
Jónssonar:
Opiö miðvikudaga og sunnudaga kl.
13.30— 16. Stórfenglegar höggmynd-
ir.
Ásgrímssafn:
Falleg málverk og vatnslitamyndir.
Opið sunnudaga, þriðjudaga og
fimmtudaga kl. 13.30—16.
Félagsstofnun stúdenta:
Á laugardag opnar Ijósmyndasýning
sem nefnist Southern Roads/ City
Pavements, þar sem Roland L. Free-
man sýnir myndir af bandarískum
blökkumönnum.
Skruggubúð:
Þorsteinn Hannesson sýnir málverk
og vatnslitamyndir. Fyrsta sýningin
frá 1962. Opiö virka daga kl. 17—21
og 15—21 um helgar. Lýkur 15. maí.
Gallerí Lækjartorg:
Gunnar Dúi opnar málverkasýningu á
laugardag kl. 15. Allt nýjar oliumyndir
og allar til sölu. Hefur áöur haldið
fjölda sýninga heima og heiman.
Opiö alla daga kl. 14—18 nema
fimmtudaga og sunnudaga kl. 14—
22. Og stendur til 23. mai.
Listasafn íslands:
Höggmyndir eftir Ásmund, Einar og
Sigurjón, svo og Ijósmyndir af högg-
myndum eftir ameríska Ijósmyndar-
ann David Finn. Auk þess myndir úr
safninu. Opiö mánudaga og fimmtu-
daga kl. 13.30-16 og laugardaga og
sunnudaga kl. 13.30-18. Lýkur 15.
mai.
Bogasalurinn:
Úr fórum safnsins Myndir úr islands-
leiööngrum útlendinga og ýmsir
munir, sem Þjóðminjasafniö hefur
safnaö aö sér á allra siðustu árum.
Allttil sýnis. Opiö þriöjudaga, fimmtu-
daga, laugardag og sunnudaga kl.
13.30- 16.
Icikliíis
Þjóðleikhúsið:
Föstudagur: Cavalleria Rusticana og
Fröken Júlía. Ópera og ballett, allt á
einu kvöldi.
Laugardagur: Lina langsokkur eftir
Lindgren kl. 15
Grasmaðkur eftir Birgi Sigurösson
kl. 20
Sunnudagur: Lína langsokkur kl. 15.
Cavalleria og Júlia kl 20.
Leikfélag
Reykjavíkur:
Föstudagur: Guörún eftir Þórunni
Siguröardóttur.
Laugardagur: Skilnaður eftir Kjartan
Ragnarsson.
Sunnudagur: Guðrún.
Austurbæjarbíó:
Hassið hennar mömmu eftir Dario
Fo. Svælan er enn á ný á laugardags-
kvöldi kl. 23.30. Dúndur.
íslenska
Óperan:
MíkadóeftirGilbertogSullivan. Kína-
ævintýri á laugardag kl. 20.
Revíuleikhúsið:
islenska revían eftir Geirharð Mark-
greifa. Sýningar i Gamla biói i kvöld
(uppstigningardag) og á sunnudag
kl. 20.30.
Nemendaleikhúsið:
Miðjarðarför eftir Sigurö Pálsson.
Sýningar í kvöld (uppstigningardag),
föstudag og sunnudag kl. 20.30. Og
aö sjálfsögðu I Lindarbæ.
Föstudagur 13. maí 1983
Helgai-----
-Pðsturinn
Nemendaleikhúsið sýnir Miðjarðarförina — andstæðurík,
fjörug, dramatísk og ljóðræn sýning, segir Gunnlaugur m.a.
í umsögn sinni.
A krossgötum
Nemendaleikhúsið:
Miðjarðarfor eftir Sigurð Pálsson.
Leikstjóri: Hallmar Sigurðsson.
Leikmynd og búningar: Gretar Reynis-
son.
Lýsing: David Walters.
Leikendur: Edda Heiðrún Backman,
Eyþór Arnason, Helgi Björnsson,
Krislján Franklín Magnús, María Sig-
urðardótlir, Sigurjóna Sverrisdóttir,
Vilborg Halldórsdóttir.
í smápistli í upphafi leikskrár
Nemendaleikhússins minnist höf-
undur leikritsins sem hér er um
(£ei/c/iá/
rætt á „gamla heilsteypta formið"
og „óhæfni þess að segja eitthvað
um nútímann". Nú er það vissu-
lega rétt áhrifamáttur þess sem
maður segir er mjög háður því
hvernig það er sagt. Sérstaklega á
það við þegar því sem maður vill
segja er ljáður listrænn búningur,
þá er formið afgerandi um áhrifa-
mátt þess sem verið er að segja.
Um hitt má aftur deila og hefur
reyndar mikið verið deilt um hvort
„gamalt“ form er endilega ónýtt
til þess að segja eitthvað um nú-
tímann. Það veltur á heimspeki-
legri afstöðu manna til nútímans
hvaða form þeir vilja ljá hugsun
sinni. En það eru vissulega til gild
rök fyrir því að gamalt form henti
illa til þess að fjalla um nútímann.
Þegar kemur til leikritunar þá er
hefðbundið form byggt upp á
kynningu, flækju og lausn — eða
eins og Sigurður Pálsson orðar
það „þessar skotheldu heildir
með snurðu á þræði og lausn í
lokin" Þetta form byggir á heims-
skilningi sem gengur út frá að til
séu lausnir á þeim vandamálum
sem maðurinn á við að stríða og á
sama hátt felur höfnun þessa
forms í sér heimsskilning sem
hafnar því að til sé eitthvað sem
hægt er að kalla lausn á vanda
mannsins í tilverunni. Þessi
heimsskilningur er vissulega nær-
tækur í nútímanum og í rauninni
sá eini sem hægt er að hafa þó
mörgum gangi erfiðlega að sætta
sig við hann. í rauninni er þessi
viðhorfsbreyting kjarninn í því
sem kallað er nútímaheimspeki —
hinar endanlegu lausnir eru ekki
lengur til.
Þessum vangaveltum mætti
lengi fram halda, því segja má að
umræða um ánrif breytts heims-
skilnings á listsköpun sé ó-
tæmandi efni, en hér verður stað-
ar numið.
í þessu nýja leikriti og sýningu
Nemendaleikhússins tekst höf-
undi mætavel að segja eitthvað
um nútímann með nýjum hætti,
og það sem meira er um vert hon-
um tekst það bæði á aðgengileg-
an, ágengan, sannfærandi og
skemmtilegan hátt og er það
kannski meira en hægt er að segja
um öll leikrit sem eru í „nýju“
formi.
I meginatriðum er leikurinn
settur saman úr þremur sviðum.
Kjarni þess er frásögn af ungu
fólki sem er um það bil að sleppa
úr skóla. Sá vísir að frásögn sem
fjallar um þetta fólk snýst um
undirbúning undir að fara á Borg-
ina, stefnumót þar og nóttina á
eftir. Út frá þessum frásöguvísi
eru spunnir kaflar sem fjalla um
einstakar persónur með svipleiftr-
um af foreldrum þeirra sumra. I
þessum þætti verksins liggur á-
herslan ekki á að segja sögu, þó
fram komi mörg atvik úr hvers-
dagslífi ungs fólks í þeirri stöðu
sem hér er um að ræða, heldur er
verið að lýsa einstaklingum sem
eru á krossgötum. Lífið er ekkert
einfalt, það blasir ekki við neinn
beinn og breiður vegur, einfaldar
lausnir eru ekki til.
Annað svið verksins, einskonar
dulvitund þess, eru „Utangarðs-
verur“ sem koma fram af og til.
Um leið og þær eru ógnvekjandi
eru þær afkárir skopgervingar
sem tjá hvorttveggja í senn ógn og
hverfulleika.
Þriðja sviðið er ekki eins af-
markað og hin, en er eins og allt-
um lykjandi og innanum og
samanvið, stef og tilbrigði sem
sífellt eru nálæg. Þetta er hið ljóð-
ræna svið leiksins sem bæði kem-
ur víða fyrir í textanum og einnig
er lagt töluvert mikið uppúr að ná
fram i sjónrænni úrvinnslu á svið-
inu.
Það liggur alls ekkert ljóst fyrir
hvernig setja á leikrit eins og
Miðjarðarförina á svið. Leik-
myndasmiður, ljósahönnuður og
leikstjóri hafa bæði sýnt frum-
leika og áræði í sviðsetningunni.
Sýningin er andstæðurík, fjörleg,
dramatísk og Ijóðræn. Leikstjóra
hefur tekist mjög vel að vinna
hina sjónrænu hlið verksins í
beinu framhaldi af textanum
þannig að margar senur fá sjálf-
stætt tjáningargildi til hliðar við
textann.
Leikhópur Nemendaleikhúss
ins er vel þjálfaður og samhæfð-
ur hópur. Pétur Einarsson, skóla-
stjóri leiklistarskólans, bendir
réttilega á í Ieikskrá að sá góði
árangur sem þessi hópur og aðrir
hópar Nemendaleikhússins hafa
náð veltur ekki síst á því að hér er
um að ræða hóp sem unnið hefur
mjög náið saman í mörg ár, eh er
einnig ábyrgur fyrir vali verkefna
og samverkamanna. í þessari sýn-
ingu kemur þetta vel fram því þar
gerir hver einstaklingur mjög vel
um Ieið og hópurinn í heild vinnur
gott verk. í þessari sýningu reynir
nokkuð jafnt á alla leikendur og
fá þeir allir góð tækifæri til að
sýna hvað í þeim býr og eru þau
tækifæri notuð mjög vel.
í heildina er hér um að ræða
nýstárlega sý.ningu sem er að öllu
leyti mjög vel unnin, skemmtilega
og fallega sýningu sem vissulega á
erindi við leikhúsgesti, ekki síst
yngri kynslóðina, þá sem stendur
á krossgötum í lífinu.
G.Ást.
Fröken Júlía — skortir orð til að lýsa glæsileik sýningar fs-
lenska dansflokksins og Birgit Cullberg, segir Gunnlaugur
m.a. í umsögn sinni.
Ástríðufljótið
Þjóðleikhúsið:
Cavalleria Rusticana eftir Pieto '
Mascagni.
Leikstjóri: Benedikt Arnason.
Leikmynd og búningar: Birgir Engil-
berts.
Lýsing: Kristinn Daníelsson.
Sinfóníuhljómsveit Islands
Stjórnandi: Jean-Pierre Jacquillat.
Aðalhlutverk: Ingveldur Hjaltested,
Constantín Zaharia, Halldór Vilhelms-
son, Sólveig M. Björling Sigríður Ella
Magnúsdóttir. Þjóðleikhúskórinn.
Fröken Júlía. Ballett eftir Birgit Cull-
berg.
Tónlist: Ture Rangström
Stjórnendur: Jeremy Leslie-Spinks og
Birgit Cullberg.
Leikmynd: Sven Erixson (Borgarleik-
húsið í Stokkhólmi).'
Sinfóníuhljómsveit Islands undir stjórn
fean-Pierre Jacquillat.
Islenski dansflokkurinn.
í mörgum lélegum skáldsögum
og kannski góðum líka er ástríð-
unum stundum líkt við fljót sem
streymir fram með ógnarþunga,
lygnt á yfirborði en með ólgu-
straum undir sem hvenær sem er
getur brotist með offorsi upp á
yfirborðið. Nú er þessi líking ekk-
ert vitlausari en hver önnur og
hefur hún oft verið notuð með
góðum árangri. Ef við höldum
okkur við þessa líkingu þá
streymdi fljót ástríðnanna óbeisl-
að í sýningu Þjóðleikhússins sem
frumsýnd var á föstudaginn í síð-
ustu viku, þar sem saman voru
sýnd óperan Cavalleria Rusticana
frá Ítalíu og ballettinn Fröken
Júlía eftir Birgit Cullberg byggð á
samnefndu leikriti eftir Strind-
berg, hvorttveggja ættað frá Sví-
þjóð.
Cavalleria Rusticana er fremur
stutt ópera u.þ.b. ein klukkustund
og tuttugu mínútur í flutningi og
er mér sagt að það sé hefð að sýna
hana með öðru verki. Er alls ekki
ilia til fundið að sýna saman
stutta óperu og ballett, sem er af
svipaðri Iengd.
Þannig er ástinó á ítal-
íanó
Sagan í Cavalleria Rusticana er
mjög of hið sama far og tíðkast í
óperum: Þegar Turiddu snýr heim
frá að gegna herþjónustu er unn-
usta hans, Lola, gift Alfio öku-
manni, og hallar hann þá höfði
sínu að Santussu, sem elskar hann
heitt, en Lola lokkar hann til sín
svo hjarta Santussu brestur og
hún segir Alfio frá öllusaman og
hann gerir sér lítið fyrir og stútar
Turiddu. Óbeislaðar ástríður, ást,
hatur, heiður og hefnd.
Mascagni samdi víst einar 15
óperur og er Cavalleria Rusticana
sú eina þeirra sem lifað hefur
meistara sinn, sumar þeirra hafa
að sögn aðeins verið fluttar einu
sinni við dræmar undirtektir. Það
er að sjálfsögðu tónlistin sem hér
skiptir fyrst og fremst máli og er
hún býsna fjölbreytt í þessari ó-
peru, fjörleg oftast, en einnig
ljóðræn og ástríðuþrungin. KÓr-
inn hefur hér miklu hlutverki að
gegna. Stærstu sönghlutverkin
eru hlutverk Santuzzu og
Turiddu. Ingveldur Hjaltested var
primadonna þessarar sýningar í
hlutverki Santuzzu, sem hún fór
með af miklu öryggi og einstök-
um raddstyrk. Búlgarinn Const-
antin Zaharia fór með hlutverk
Turiddu. Hann er mjög líflegur
söngvari, léttur og fallegur tenór
með skemmtilega sviðsfram-
komu. (Ég sé reyndar í blöðunum
í morgun, þriðjudag, að hann er
hættur og farinn og óvíst hver
kemur í staðinn). Önnur aðalhlut-
verk eru minni en þau Halldór
Vilhelmsson, Sólveig M. Björling
og Sigríður Ella Magnúsdóttir
gerðu þeim góð skil.
...och engáng í Sverige
Fröken Júlía er einnig mjög á-
striðuþrungið verk þó með öðrum
hætti sé. Júlía greifadóttir er til-
finningalega bæld, en veitir á-
stríðum sínum útrás eina Jóns-
messunótt með þjóninum Jean,
en þegar hún raknar úr ástríðu-
rotinu hellist siðvendni uppeldis-
ins yfir hana og skömm hennar er
slík að hún á ekki annars kost en
að ráða sér bana, sem hún gerir
með aðstoð þess hins sama Jean.
Ógnþrungið ekki satt?
Með aðdáunarverðum hætti hef-
ur Birgitt CuIIberg búið til ballett
úr leikriti Strinbergs. Það er
undravert að sjá hvernig tilfinn-
ingum persónanna er fýlgt eftir í
hreyfingum listdansins.
íslenska dansflokknum eflist
þróttur með hverri nýrri sýningu.
Mig skortir sannast sagna orð til
þess að lýsa glæsileik þessarar
sýningar. Það er greinilegt að þeir
sem stjórna þessari sýningu
kunna sitt fag og dansflokkurinn
er fær um að taka slíkri stjórn.
Að sjálfsögðu ræður töluverðu
um glæsileik sýningarinnar frá-
bær frammistaða Asdísar Mag-
núsdóttur í hlutverki Júlíu, sem
hún dansar af öryggi og ástríðu
sem hæfir vel. Ekki skaðar að
aðalmótdansari hennar, Svíinn
Niklas Ek, í hlutverki Jean er með
.allra bestu karldönsurum sem ég
hef séð og hlutverkið er einnig
viðameira danshlutverk en yfir-
leitt er um karlhlutverk.
Með þessari sýningu á Fröken
Júlíu hefur íslenski dansflokkur-
inn unnið enn einn stórsigur.
Ánægjulegt kvöld
Af framansögðu má væntan-
lega sjá að það er hægt að eiga
mjög ánægjulegt kvöld í Þjóð-
leikhúsinu við að njóta þessara
tveggja sýninga.
G.Ást.