Morgunblaðið - 13.02.1992, Síða 37

Morgunblaðið - 13.02.1992, Síða 37
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 13. FEBRUAR 1992 37 Minning: Jóhann Jónasson útgerðarmaður í dag fer fram frá Sauðanes- kirkju útför elskulegs mágs okkar Jóhanns Jónassonar sem lést á Landakotsspítala 2. febrúar sl. eftir langa baráttu við erfiðan sjúkdóm. Alltaf kemur dauðinn eins og reið- arslag, jafnvel þótt maður sé búinn að eiga von á viðskilnaði um ein- hvern tíma. Jóhann eða Jói eins og hann var kallaður fæddist 25. september 1925 að Skálum á Langanesi. For- eldrar hans voru Jónas Albertsson og Sæiaug Sigurgeirsdóttir. Tvö systkini á hann á lífi, Önnu og Kristin, sem eru búsett í Reykjavík. Til Vestmannaeyja fór hann á vetr- arvertíð og þar kynnist hann systur okkar Guðlaugu og gengu þau í hjónaband 9. maí 1947. Fluttist hún með honum til Þórshafnar og þar hafa þau búið síðan. Eignuðust þau 4 börn, þau eru: Guðrún Rannveig, f. 10. október 1947, Jónas Sigurð- ur, f. 6. nóvember 1956, Pétur Sævar, f. 25. mars 1959, og Jóhann Þór, f. 27. september 1961. Einnig ólu þau upp systurdóttur Jóa, Krist- ínu Antonsdóttur, eftir lát móður hennar, og eru barnabörnin 6. Það sem okkur er minnisstæðast úr fari Jóa er hin létta skapgerð og ljúfa framkoma, það var alltaf glatt á hjalla þar sem hann var, hvort sem hann var við spilaborðið eða í fjöl- skyldu- og vinahóp. Jói hóf ungur sjósókn og 19 ára gamall eignaðist hann sinn fyrsta bát. Mun hann hafa verið farsæll sem skipstjóri, þó stundum hafi hann komist í hann krappann, eins og þegar hann lenti í hrakningum á bát sínum mb. Magna í vonskuveðri veturinn 1961 og þóttu þeir úr helju heimtir þegar þeir komust loks í land, og lýsti Jói því svo í viðtali við Morgunblaðið: „Það sá ekki út úr augunum fyrir stórhríð og vindhraðinn mun hafa verið 11-12 vindstig og lengst af tímanum var báturinn allur á kafi í öldurótinu." Það er ekki alltaf létt verk að vera sjómaður á litlum bát- um við íslandsstrendur. Eftir að hann hætti til sjós vann hann við útgerðina, en Jónas sonur hans tók við formennsku. Fyrir um 11 árum varð fyrst vart við þann sjúkdóm sem síðan varð honum að aldurtila. Margar voru ferðirnar hjá honum til Reykjavíkur á sjúkrahús og allt- af var vonast eftir að komist hefði verið fyrir sjúkdóminn. Þó hann væri oft mikið veikur var hann allt- af jafn glaðvær og gerði að gamni sínu við okkur. Þannig var hann líka í siðasta skiptið sem við heim- sóttum hann á sjúkrahúsið, en hann stóð ekki einn í þessum veikindum sínum, hann átti góða eiginkonu og börn sem stóðu við hlið hans þar til yfir lauk. Elsku Gulla, við vitum að það er sárt að sjá á bak ástkærum eigin- manni, en þá er gott að setjast nið- ur og líta yfir farinn veg, gleðjast yfir unnum sigrum á lífsleiðinni. Megi góður guð mýkja sárin og styrkja þig á erfiðum stundum. Elsku Gunna, Jónas, Pétur, Jó- hann og fjölskyidur, til ykkar send- um við okkar innilegustu samúðar- kveðjur. Bíbí og Brynja. Síðast sá ég Jóhann Jónasson á flugvellinum á Akureyri nú í vetur, þar sem hann beið flugvélarinnar til Þórshafnar, þá orðinn helsjúkur, en bar sig vel. Hugurinn og áhug- inn var þó hinn sami, hann var hlýr og glaður í bragði - einn þeirra manna, sem maður á einungis góð- ar minningar um. Jóhann fæddist 24. september 1925 á Skálum á Langanesi, sonur hjónanna Jónasar Albertssonar og Sælaugar Siggeirsdóttur bónda á Höfða á Langanesi Jónssonar og Friðrósar Sigríðar Helgadóttur. Jónas mun hafa verið fæddur á Kolgerði í Höfðahverfi, en réðst á unglingsárum að Litlagerði vinnu- maður til þeirra Skapta Jóhanns- sonar og Bergljótar Sigurðardóttur. Skapti féll frá mikilli ómegð, sex dætrum og einum syni, og var til þess tekið, hversu vel Jónas vann búinu. Hann flutti síðar austur á Skála, sem þá voru að byggjast upp, og nefndi hús sitt eftir Lauf- ási við Eyjafjörð, þar sem hann hafði verið einhver ár. Albert faðir hans var hákárlasjómaður. Þeirra feðga er allra minnst á einn veg: Þeir voru forkar duglegir og þraut- seigir, glaðir í viðmóti og raungóðir. Sælaug og Jónas áttu sex börn og komust fjögur upp. Sigurrós og Jóhann eru látin, en á lífi eru Anna og Kristinn. Þau fluttust frá Skálum til Þórshafnar árið 1939. Frá blautu barnsbeini vandist Jóhann öllum daglegum verkum til sjós og eru sagnir af því, að hann hafi staðið upp á stömpunum við að beita, snáðinn 8 eða 9 ára gam- ail, og gaf hvergi eftir. Fyrsta bát- inn eignaðist hann lýðveldisárið og fór 1947 til Vestmannaeyja á ver- tíð. Það var lífsgæfa hans að hitta þar Guðlaugu Pétursdóttur Guð- jónssonar á Kirkjubæ og Guðrúnar Rannveigar Guðjónsdóttur. Þau giftu sig 9. maí 1947 og hófu sama ár búskap á Þórshöfn. Börn þeirra eru: Guðrún, fædd 1947, gift Þór- arni Sigurðssyni og eiga þau einn dreng; Jónas fæddur 1956, kvæntur Þorbjörgu Þorfinnsdóttur og eiga þau 3 börn; Pétur Sævar fæddur 1959, kvæntur Vilborgu Stefáns- dóttur og eiga þau 2 börn, Jóhann Þór fæddur 1961, sambýliskona hans er Hafdís Hannesdóttir. Jónas býr á Þórshöfn, en hin systkinin í Vestmannaeyjum. Auk þess ólu þau Guðlaugu og Jóhann upp systur- dóttur hans, Kristínu Antonsdóttur, eftir að Sigurrós móðir hennar hafði fallið frá. Hún er git Ólafi Gunnars- syni, þau eiga eina dóttur og búa á Akureyri. Jóhann var sjómaður og útgerð- armaður af lífi og sái til hinstu stundar. Á Þistilfirði hafði hann marga hildi háð og oft komist í karlmennskuraun á smábátum í norðaustan báli eins og frásagnir eru um. En hann þekkti fjörðinn eins og lófann á sér, hann þekkti sjólagið og vissi alltaf, hvar hann var staddur. Hann var aflamaður með afbrigðum og hélst vel á mann- skap. Smátt og smátt óx honum fiskur um hrygg. Hann sá eftir Magna-nafninu, en eignaðist síðan þijá báta með nafninu Geir. Útgerð- arsaga hans einkenndist af fyrir- hyggju og ráðdeild. Hann fann til ábyrgðarkenndar gagnvart fisk- vinnslufólki, að afli bærist á land til þess að vinna væri nóg. Honum var það í senn ánægja og stolt að sonur hans Jónas tók við bátnum og útgerðinni og hefur ekki reynst eftirbátur föður síns. Jóhann átti í Versluninni Signar og Helgi með mági sínum Signari Valdimarssyni og Helga Þorsteins- syni og rak Kristinn bróðir hans búðina um skeið, eftir að þau Sign- ar og Anna fluttust suður. Síðan hefur Guðlaug rekið smáverslun í húsi þeirra við Langanesveg. Jóhann var félagslyndur og gegndi ýmsum trúnaðarstörfum. Hann sat í hreppsnefnd Þórshafnar- hrepps 1966 til 1982 og í hafnar- nefnd 1954 til 1970 og frá 1982 til dauðadags. Hann átti sæti í stjóm Hraðrystistöðvar Þórshafnar frá 1970 og í fleiri nefndum, sem tengdust atvinnulífinu. Við fráfall hans lýkur merkum þætti í atvinnu- sögu Þórshafnar, sem hann mótaði öðrum fremur um áratugi. Við þingmenn Sjálfstæðisflokks- ins söknum vinar í stað, þar sem Jóhann Jónasson var. Heimili þeirra Guðlaugar stóð okkur opið og var okkur jafnan tekið með sömu hlýj- unni og rausnarskapnum, hvernig sem á stóð. Ég minnist þess þegar ég kom þangað heim í fyrsta skipti. Það var hafísveturinn 1966, þegar isbreiðan fyllti fjörðinn svo langt, sem augað eygði. Síðan hef ég átt þar ótaldar ánægjustundir. Jóhann hafði vakandi áhuga fyrir þjóðmál- um og skildi betur en flestir aðrir gildi einkaframtaks og þær skyld- ur, sem atvinnureksturinn leggur þeim á herðar, sem fyrir honum stendur. Það var jafnræði með þeim hjón- um, Guðlaugu og Jóhanni, og þau hafa átt einstöku barnaláni að fagna. Þau voru samhent í lífinu, raungóð og vinir vina sinna. Nú á Guðlaug á bak að sjá einkavininum sínum. Hann veiktist fyrst 1979 en reif sig upp á milli. Síðasta gangan var erfið, en nú hefur hann kvatt. Við hjónin biðjum honum guðs blessunar og ástvinum hans. Megi hann í friði hvíla. Halldór Blöndal. Jæja Knútur minn, nú er hann Jói minn farinn. Þetta voru þau orð sem móðir mín og systir hans sagði við mig sunnudagsmorguninn 2. febrúar sl. Ósjálfrátt fóru í gegnum huga minn minningar um þennan sterka mann. Minningar frá því á Þórshöfn í gamla daga, heima hjá Gullu. Um sexleytið setti hún kartöflur í pott og síðan var farið út að glugga og horft út á sjóinn og fylgst með bátunum sem sigldu inn. Hvað skyldi hann vera með mikið nú? Maður þurfti svo sem ekki að spyija. Alltaf kom gamli Geir drekkhlaðinn inn Þistilfjörðinn og svona kiukkutíma seinna kom Jói gangandi heim; göngulagið auð- þekkt, hann steig ennþá báruna og einhvern veginn varð þetta göngu- lag hans Jóa samnefnari fyrir alla þá sjómenn sem ég síðan hef þekkt. Hann hélt vanalega á snærisspott- um í báðum höndum og hangandi í þeim var glænýr fískur; steinbítur var mitt uppáhald. Svona var þetta á hveiju sumri þangað til ég varð 15 ára og líf mitt tók breytingum. Ég man eftir honum-Jóa heima í Eskihlíðinni. Mér fannst það alltaf vera svolítið sérstakt að þessir menn, sem alltaf var verið að tala við í útvarpinu, skyldu hringja heim og mæla sér mót við hann. Hann þekkti víst marga alþingismenn. Síðan liðu árin. Ég eignaðist mína fjölskyldu og sambandið varð minna. Hann Jói okkar veiktist af þeim sjúkdómi sem tekur svo marg- an manninn frá okkur. Hann barð- ist við hann í 12 ár og lýsir það e.t.v. því vel hversu sterkur maður hann var. Engu að síður var hann alltaf jafn hress, vildi ekki ræða um sín veikindi, því margir áttu svo miklu erfiðara en hann, heldur ræddi hann um fiskveiðar, sjósókn, kvótamál og yfirleitt allt sem sjón- um viðkom — enda var hann hans líf. Elsku Gulla mín, Gunna, Jónas, Pétur og Jóhann; við Kristín biðjum algóðan Guð að vera með ykkur að veita ykkur styrk. Hugur okkar er hjá ykkur á þessari stundu. Knútur Signarsson. Guðmunda Oddsdótt ir, Þykkvabæjar- klaustri — Minning Guðmunda Oddsdóttir frá Þykkvabæjarklaustri í Álftaveri í Vestur-Skaftafellssýslu lést á Hjúkrunarheimilinu Grund í Reykjavík þann 6. febrúar 1992. Guðmunda var fædd 17. ágúst 1906 í Reynishjáleigu í Mýrdal í Vestur-Skaftafellssýslu. Foreldrar hennar voru Oddur Brynjólfsson bóndi á Þykkvabæjarklaustri í Álftaveri og Hallfríður Oddsdóttir húsfreyja. Guðmunda var næstyngst níu systkina. Systkini hennar voru Auð- unn, fæddur 1893, dáinn 1969, Sig- urbjörg, fædd 1985, dáin 1972, Guðrún, fædd 1896, dáin 1899, Brynjólfur Pétur, fæddur 1898, dáinn 1987, Kristín, fædd 1902, dáin 1.986, Gottsveinn, fæddur 1904, dáinn 1955, Matthías Egg- ert, fæddur 1905, dáinn 1981, Guð- munda, fædd 1906, dáin 1992 og Halldór, fæddur 1909, dáinn 1992. Foreldrar Mundu eins og hún var alltaf kölluð bjuggu frá 1893 til 1906 á Þykkvabæjarklaustri í Álftaveri. Þau brugðu búi í tvö ár og var faðir hennar þá vinnumaður í Norðurleigu en móðir hennar fór með Kristínu og Gottsvein systkini Mundu með sér að Reynishjáleigu í Mýrdal. Þar vann Hallfríður fyrir sér og börnunum og þar fæddist Munda. Árið 1907 fluttist Munda með móður sinni og systkinum tveimur að Þykkvabæjarklaustri þar sem fjölskyldan sameinaðist á ný og bjó Munda þar til ársins 1929. Þar sleit hún barnsskónum og vann þar síðar sem vinnukona til ársins 1929. Munda fluttist til Reykjavíkur 1929 og hóf þá störf sem sauma- kona, fyrst í Sjóklæðagerðinni og síðar í Vinnufatagerðinni þar til seint á fimmta áratug þessarar ald- ar. Þá vann hún sem aðstoðarstúlka á læknastofu Viktors Gestssonar. Hjá honum vann hún í um 20 ár. Þegar Munda var komin undir sjö- tugt vann hún um tveggja ára skeið á Hressingarskálanum í Austur- stræti. Munda var mikill og litríkur per- sónuleiki. Hún hafði sjálfstæðar skoðanir sem hún hélt fram tæpi- tungulaust, dugnaðarforkur, þrek- mikil og ósérhlífín. Hún var stór í sniðum en átti svo margt gott til, hjálpsemi, hlýju og næman skilning. Æskuheimili Mundu var í nágrenni jökla og eldstöðva og hún var ekki nema 12 ára þegar hún kynntist á áþreifanlegan hátt þeim ógnar- krafti sem býr í virkri eldstöð und- ir jökli. Haustið 1918 lét Katla aft- ur á sér kræla eftir um hálfrar ald- ar hlé. Karlmenn voru að heiman við smalamennsku og þegar ósköp- in dundu yfir reyndi á dugnað og styrk kvenna og annarra sem heima voru. Gosinu fylgdu þrumur og eld- ingar ásamt niðamyrkri þegar ösku- fallið var sem mest. Þessu lýsti Munda oft á myndrænan hátt, ógn- inni og óvissunni samfara þessum óþekktu atburðum í huga barnsins. Fjölskyldan þurfti að flýja til beitar- húsa sem stóðu hærra, vegna fló ðsins sem kom í kjölfar gossins. Eðlilega voru áhyggjurnar stórar þegar fólkið þurfti að forða sér í flýti og var Munda mest hrædd um að flóðið tæki bróður sinn sem var á hækjum og gat því ekki hlaupið eins hratt. Á fyrri hluta þessarar aldar voru bílferðir um Suðurland miklar ævintýraferðir. Eina slíka ferð fór Munda úr Skaftafellssýslu til Reykjavíkur. Í einni jökulánni festist bíllinn og áin ekki árennileg fyrir ferðbúna farþegana. Munda gerði sér þá lítið fyrir og bar sam- ferðakonu sína í land, óð svo aftur út í og sótti farangurinn, enda var hún jafnan úrræðagóð og gekk ótrauð í það sem þurfti að gera. Ein stærsta og áhrifamesta stund í lífi Mundu var án efa Alþingishá- tíðin 1930. Þetta var mikil hátíð í hennar augum og ógleymanleg. Hún minntist líka oft á hana og þá frelsis- og sjálfstæðishugsjón sem ríkti með fólkinu. Oft á gleði- stundum seinna á ævinni varð henni að orði: „Já — aldrei gleymi ég Alþingishátíðinni 1930, það var nú gaman þá.“ Á kreppuárunum gafst almúgafólki sjaldan tækifæri til utánlandsferða. En 1936 þegar Munda starfaði hjá Vinnufatagerð- inni fór hún með Gullfossi til Kaup- mannahafnar á vegum fyrirtækis- ins til að læra á sníðavélar. Sigling- in var mikið ævintýri og siglingin um Kílarskurðinn eftirminnileg. Hún bað um að hún yrði vakin þeg- ar farið væri um skurðinn og fór upp á dekk um nótt til að njóta þess sem fyrir augu bar. Dvölin í Kaupmannahöfn var að mörgu leyti erfið þótt margt hafi verið gaman líka. Henni voru áramótin sérlega minnisstæð í hópi góðra vina við sprell og fjör í Kaupmannahöfn. Hún naut samverunnar með félög- unum í Vinnufatagerðihni og fór margar góðar ferðir með þeim. Hún dvaldi t.d. í viku með vinkonu sinni í Skíðskálanum í Hveradölum í boði Vinnufatagerðarinnar. Frá því við systkinin munum fyrst eftir okkur hefur Munda verið hluti af lífí okkar. Hún var afasyst- ir okkar og okkur mjög nákomin. Um tólf ára skeið bjuggum við fjöl- skyldan í Bogahlíðinni en Munda í Eskihlíðinni og því stutt á milli okkar og hún tíður gestur. Þegar kom að því að við flyttum úr Hlíðun- um upp í Breiðholt, var hún ekki sátt við þá ráðstöfun að við flyttum þar lengst upp á heiði, og bjóst ekki við að eiga þangað tíðar ferð- ir. En þegar kom að því að flytja fyrirgaf hún okkur þetta tiltæki og lá ekki á liði sínu við flutninginn og þar kom að henni þótti þetta hinn allra besti staður. Þegar við fjölskyldan fórum í ferðalög og úti- legur var Munda sjálfsagður ferða- félagi. í fyrstu útilegunum lágum við reyndar í tjaldi sem Munda saumaði og gaf pabba okkar í af- mælisgjöf. Á hátíðisdögum eins og 17. júní og sumardaginn fyrsta fór hún með okkur í bæinn og lét sig ekki muna um að bera okkur systk- inin á háhesti ,svo við sæjum yfir hina. Munda var Skaftfellingur í húð og hár og unni sinni heima- byggð. Hún var ævifélagi í Skaft- fellingafélaginir og sótti árshátíðir meðan hún hafði heilsu til og heils- aði upp á vini og frændfólk enda mjög frændrækin. Þegar líður að leiðarlokum þökk- um við Mundu allar góðar og ógleymanlegar stundir sem við átt- um saman. Guðrún, Siggi og Áslaug.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.