Morgunblaðið - 17.11.2000, Page 37

Morgunblaðið - 17.11.2000, Page 37
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 17. NÓVEMBER 2000 37 Morgunblaðiö/Golli EtóafvrirSO Skopmynd Sigmunds, sem birtist í Morgunblaðinu 25. október sl., þykir sýna vel það ástand með nú er í stóriðjumálum. „Je minn eini, ertu búinn að safna fyrir enn einni stækkuninni, pjakkurinn þinn, og ég ekki búin að koma álveri í kjördæmi formannsins?" segir hann ennfremur.- í umfjöllun um þjóð- hagsleg áhrif stóriðju í Morgunblaðinu í gær kom fram að Þórður Friðjónsson, forstjóri Þjóðhagsstofnunar, telur óskastöðuna þá að samþætta verkefnin á Vestur- og Austurlandi með einhverjum hætti. Með því móti þyrfti að áfangaskipta framkvæmdum og báðir aðilar að sveigja sín áform nokkuð að stóriðjustefnu stjómvalda. Halldór segir vart tímabært að ræða þessa hlið málsins íyrr en niðurstöður úr vinnu Þjóð- hagsstofnunar liggi fyrir. „Það er hins vegar rétt að okkar efnahags- kerfi er veikbyggt og verður því að fara að öllu með gát. Hvað varðar Reyðarálsverkefnið er auðvitað ljóst að þær framkvæmdir munu reyna mjög á þanþol efnahagslífsins og kalla á að ríkisvaldið hægi á öðrum þáttum efna- hagsstarfseminnar á meðan. Mikilvægast er að menn geri sér grein fyrir heildarmyndinni." En telur hann koma til greina að Norðurál hefji byggingu fyrsta áfanga stækkunar á Grundartanga og Reyðarálsverkefnið verði sett til hliðar rétt á meðan, í slíkri áfangaskipt- ingu? „Ég tel eðlilegast að úttektin verði gerð, áður en ég svara þessari spumingu. Að fenginni þeirri umsögn teldi ég nauðsynlegt að ræða málin betur við forsvarsmenn Norðuráls. Það myndi væntanlega einnig kalla á viðræður við fulltrúa Reyðaráls. Ég teldi afar mikilvægt að gengið yrði hreint til verks í þessum efnum.“ Hver er raunvenilegur vilji Norsk Hydro? Við vinnslu þessarar greinar undanfamar vikur hafa fjölmargir viðmælendur Morgun- blaðsins viðrað þá skoðun sína að þáttur stór- fyrirtækisins Norsk Hydro í Reyðarálsverk- efninu sé heldur óljós. Enn sé hálft annað ár þar til lokaákvörðun verður tekin um íram- kvæmdir og þangað til geti fyrirtækið dregið sig út úr áformunum, hvenær sem er. Málflutningur þessara aðila gengur út á að með þessu vilji forystumenn Norsk Hydro halda opnum öllum möguleikum í stöðunni, ekki síst í jafnnálægu landi. Með því að taka virkan þátt í viðræðum og undirbúningsvinnu haldi þeir öðmm áhugasömum fjárfestum frá á meðan og setji jafnframt þrýsting heima fyrir, þar sem jafnan em háværar kröfur um frekari uppbyggingu og ekki síður endumýjun gamalla verksmiðja fyrirtækisins. Til marks um þetta er að á fundi með starfs- mönnum álvers Norsk Hydro í Aardal í Noregi á dögunum kom til tals að áform væra uppi um stækkun álvers Norðuráls á Gmndartanga. Spurði trúnaðarmaður í álverinu af því tilefni hvort þetta þýddi ekki að samkeppni væri kom- in á Islandi og um leið hvort þessi tíðindi hefðu einhver áhrif á fyrirætlanir norska fýrirtækis- ins á íslandi. Jafnframt spurði trúnaðarmaður- inn hvort hugsast gæti að Hydro Aluminium, áldeild Norsk Hydro, notaði fjármunina frekar til uppbyggingar í Noregi, t.d. í Aardal, þar sem er gamall kerskáli. Eivind Reiten, forstjóri Hydro Aluminium, svaraði fyrirspuminni og sagði að fyrirtækið hefði enga samkeppni fengið á íslandi. Álver Columbia Ventures væri á Suðvesturlandi en nýtt álver yrði reist á Austurlandi, ef af yrði. Hydro Aluminium myndi því halda sínu striki með verkefnið. „Enn er óvissa í svo mörguin þáttum" Aðrir viðmælendur Morgunblaðsins segja að fjarstæðukennt sé að halda því fram að Norsk Hydro vinni ekki að undirbúningi Reyðaráls- verkefnisins af fullum heilindum. Þórður Friðjónsson, forstjóri Þjóðhagsstofn- unar, bendir þannig á að fyrirtækið hafi eytt miklu fé og tíma í þessi mál og það hefði aldrei gengið svo langt væri ekki fullur vilji til þess af hálfu fyrirtækisins að leiða það til lykta. Steingrímur J. Sigfússon er hins vegar á því að komið sé hik á forráðamenn norska fyrir- tækisins. „Enn er óvissa uppi í svo mörgum þáttum," segir hann. „Norsk Hydro hefur komið ár sinni ágætlega fyrir borð hér á landi. Þeir hafa tekið Island frá fyrir sig í bili og virðast ekki órólegir yfir því hvort fiuið verði af stað í framkvæmdir fyrr eða síðar. A meðan hafa þeir landið frátek- ið og orkuna líka. Þeir em vísast býsna sáttir,“ segir hann. Samkvæmt heimildum Morgunblaðsins hef- ur hins vegar einnig borið á efasemdum af þessu tagi á meðal þeirra sem standa að Reyð- arálsverkefninu. Af þeim sökum hefur verið þróuð svo hljótt fari varaáætlun sem nota á, fari svo að Hydro hrökkvi úr skaftinu af einhverjum sökum. Þorvaldur Jóhannsson, framkvæmdastjóri Samtaka sveitarfélaga á Austurlandi, segir Austfirðinga nú nýlega hafa átt fundi með Reyðaráli og þeim fjái'festum sem að málinu koma og ekkert bendi til annars en að undir- búningsvinnu miði vel og sé á áætlun. „Endanleg niðurstaða fæst hins vegar ekki fyrr en í febrúar 2002. Þess vegna velta menn endalaust fyrir sér möguleikum í stöðunni, ekki síst hvort eitthvað geti breytt myndinni fram að þeim tíma,“ segir hann. Þorvaldur segir að ríkisstjómin hafi í heild lagt mikið undir í þessu máli og því sjái hann fyrir sér að því verði fylgt eftir alla leið. „Ef við gefum okkur að einhvers staðar á leiðinni bakki Hydro út hef ég á tilfinningunni að verkefnið sé það langt komið að fundin verði leið til að sigla því í ömgga höfn,“ bætir Þor- valdur við. Austfirðingar myndu líta til ríkisvaldsins Fleiri hafa ljáð máls á þessum möguleika, t.d. Jóhannes Nordal, fv. seðlabankastjóri og for- maður stóriðjunefndai’ stjómvalda um langt árabil. Hann sagði í fyrstu greininni um Island og álið að það yrðu sér vonbrigði yrði ekkert úr framkvæmdunum fyrir austan. „Bregðist hins vegar eitthvað nú geta fleiri samstarfsaðilar en Hydro komið til greina,“ sagði hann. Líklegt má telja að Austfirðingar muni líta til ríkisvaldsins komi sú staða upp að Norsk Hydro falli frá þátttöku í Reyðarálsverkefninu. Það yrði síðan hlutverk þess að sannfæra þá ís- lensku fjárfesta, sem hlut eiga að verkefninu, um að halda því áfram. Þorvaldur Jóhannesson vill ekki staðfesta þetta, en segir: „Ríkið myndi eflaust koma inn í málin á þann hátt sem þætti skynsamlegastur." Um þetta segir Halldór Asgrímsson, að hann telji málið komið það langt og svo mikið hafi verið langt í undirbúning þess, að mikið þurfi að koma til, eigi Norsk Hydro og aðrh- fjárfestar aðhættavið. Hann vill þó ekki útiloka þann möguleika. „Það hafa allir lagt mikið undir í þessu máli og væntanlega vegna þess að þeim er mikil al- vara,“ segir hann og segist enga ástæðu sjá til þess að vera með varaáætlun í þessu máli, þar sem hann hafi fulla trú á því. Þórður Friðjónsson segir að bakki Norsk Hydro út af einhveijum ástæðum sé einsýnt að leita beri að nýjum aðila, enda bendi allt til þess að álver á Reyðarfirði sé góður fjárfestingar- kostur. „Ég hygg að Hydro geri sér þessa stöðu ljósa og þeir muni hugsa sig tvisvar um áður en þeir sleppa slíkum kosti. En það yrðu áreiðanlega einhveijir aðrir tilbúnir að koma inn.“ En teldi hann mögulegt að ríkið kæmi inn í málin með einhveijum hætti, til að tryggja að af íramkvæmdunum verði? ,Að ríkið taki ákvörðun um að fjárfesta í ál- verksmiðju leggst ekki vel í mig. Held að þar liggi ekki nútímaleg hugsun að baki. Éini gmndvöllurinn til að taka slíka ákvörðun væri að fyrir lægju samningar um samstarf við ein- hvem annan aðila,“ segir hann. Með hausinn í snörunni? Þorvaldur Jóhannesson, sem er einn forystu- manna Framsóknarflokksins eystra, segir Reyðarálsverkefnið skipta mjög miklu máli fyr- ir Framsóknarflokkinn. Halldór Ásgrímsson hafi borið það mjög á sínum herðum og barist fyrir því um langt árabii. ,Aðrir þingmenn hafa stutt við bakið á hon- um í þessu máli, en það fer ekki á milli mála að hann hefur tekið það mjög nærri sér. Halldór hefur allt að því lagt hausinn í snömna fyrir þetta mál,“ segir hann. „Ég hef alla tíð, alveg frá því Halldór Ás- Sófi kr. Stóll kr. Leður: Svart og hvítt habitat ....vesturenda Kringlunnar

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.