Morgunblaðið - 12.04.2007, Qupperneq 31

Morgunblaðið - 12.04.2007, Qupperneq 31
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 12. APRÍL 2007 31 segir Jón m þurfi að stefnu. tjórn ála á samstill- peninga- mis orkar ar í byrj- í byrjun Eins kom undna að- kvæmdum ár í fyrra, rif, því frá reyndi. Þá na Íbúða- og á síð- á yfirlýs- aldssemi í ringlanda- refur und- með hækk- eð undan tefnunnar málum og vera sam- a haldist í efnahags- aranlegar fi. tillinguna og betra arsýn og eirra sem agslífsins. Við þurfum að bæta vinnubrögðin við gerð fjárlaga og umfram allt eft- irlit með framkvæmd þeirra. Þáttur í þessari viðleitni ætti að vera að efla samráð við samtökin á vinnumark- aðinum og stefna að nýrri þjóðarsátt um efnahags-, kjara- og félagsmál. Þjóðarsáttin 1990 verður lengi í minnum höfð því það var henni að þakka að það tókst að rjúfa vítahring verðbólgu og gengisfellinga,“ sagði Jón ennfremur á fundinum í gær. Fjallaði hann einnig um vaxta- og gengismál og rifjaði upp að 2001 var tekin upp ný tilhögun fljótandi geng- is og peningamálastjórn með verð- bólgumarkmiði og stýrivöxtum sem helsta stjórntæki. „Það er því miður skemmst frá því að segja að tilraunin með þessa tilhögun, sem nú hefur staðið yfir í sex ár hefur ekki gefið góða raun. Því fer fjarri að verð- bólgumarkmiðið upp á 2,5% á ári hafi náðst. Árshraði verðbólgunnar hefur verið yfir verðbólgumark- miðinu og reyndar yfir efri þolmörk- um, sem nú eru 4% á ári, meirihluta þess tíma sem liðinn er frá því þessi tilhögun var tekin upp. Stýrivöxtum Seðlabankans hefur verið beitt til þess að sporna gegn verðbólgu, en þeir hafa reynst áhrifalitlir þótt þeir séu nú 14¼% og hærri en nokkru sinni fyrr. Vaxtamunurinn milli Ís- lands og helstu markaðslanda er einnig meiri en hann hefur áður ver- ið eða 9 til 11 af hundraði á mæli- kvarða stýrivaxta. Vaxtastýringin virðist því fyrst og fremst hafa haft áhrif á verðlag með því að halda gengi krónunnar uppi, sem hefur svo haft ýmsar mjög óheppilegar hliðar- verkanir.“ Hann sagði miklar gengissveiflur á undanförnum árum valda óvissu og kostnaði. Munur á hæstu og lægstu stöðu hefði farið upp í 42%, sem væri óþolandi fyrir útflutningsfyrirtæki, sérstaklega sprotafyrirtæki, sem ekki hefðu bolmagn til gengisvarna. Fordómalaus athugun á upp- töku evru er þjóðarnauðsyn „Það er því eðlilegt og skiljanlegt að talsmenn framsækins atvinnulífs á Íslandi varpi fram spurningunni; Er krónan nógu stór fyrir Ísland? Og fyrir stórhuga stjórnendur fyr- irtækja, sem líta á heimsmarkaðinn sem sinn heimamarkað og við þurf- um fleiri slík fyrirtæki, þá er svarið alveg hiklaust nei. Það er því þjóð- arnauðsyn að fram fari fordómalaus athugun á því hvort upptaka evru sem gjaldmiðils á Íslandi sé heppileg lausn á gengisvandanum. Það mál verður vitaskuld ekki slitið úr sam- hengi við spurninguna um aðild Ís- lands að Evrópusambandinu, en hver sem niðurstaðan verður er ljóst að Ísland getur ekki tekið upp evru sem sína eigin mynt nema að upp- fylltum ströngum skilyrðum um efnahagslegt jafnvægi, sem nú vant- ar mikið upp á hvað varðar vexti, verðbólgu og gengissveiflur, sem allt er langt ofar evruaðildarmarka. Sem markmið gæti ESB-aðild og upp- taka evru hins vegar verið mjög gagnleg kjölfesta fyrir hagstjórn- ina,“ sagði Jón. Við pallborðsumræð- ur síðar á fundinum í gær kom fram í máli Jóns að með bjartsýni mætti gera ráð fyrir að það gæti tekið sem svarar tveimur kjörtímabilum að fá aðild að Myntbandalagi Evrópu. Í ritinu er fjallað ítarlega um rík- isfjármálin og sagði Jón að tekju- afgangur ríkissjóðs og minnkun rík- isskulda, sem talsmenn ríkis- stjórnarinnar hafi mjög gumað af, sé fyrst og fremst til komin vegna sjálf- virkrar tekjuaukningar af ofþenslu, ásamt sölu ríkiseigna, fremur en vegna árangurs í útgjaldastjórn. Þá kom fram í máli hans að hlutur hins opinbera í þjóðartekjunum hafi aukist úr 32% í 41% á sl. tíu árum. „Þrátt fyrir þessi stórauknu umsvif virðist flestum að kjarajöfnunarhlut- verki hins opinbera sé nú lakar sinnt en áður. Hlutfall beinna skatta fólks með lágar- og miðlungstekjur hefur hækkað, ójöfnuður í skiptingu ráð- stöfunartekna heimilanna hefur aukist á þessu árabili. Á sama tíma hafa kjör lífeyrisþega og barnafjöl- skyldna dregist aftur úr kjörum annarra. Af þessum sökum þarf að fara fram heildarendurskoðun á bæði skattkerfi og lífeyriskerfi með það að markmiði að niðurjöfnun skattanna verði sanngjarnari en hún er nú en án þess að skattar í heild hækki,“ sagði Jón. Jafnframt sagði hann að Íslend- ingar þyrftu að hverfa frá fram- leiðslutengdum styrkjum í landbún- aði og ofurtollum á innfluttar matvörur og vinna í samstarfi við bændur að skipulegri aðlögun að nýjum framleiðsluháttum. Aðild að Evrópusambandinu sýndist vera vænleg leið, m.a. til að brjótast út úr stöðnuðu landbúnaðarkerfi. Engin fjárfesting hér á landi stendur undir vöxtunum Við pallborðsumræður að loknu erindi Jóns kom fram í máli Harðar Arnarsonar, forstjóra Marels, að mikið ójafnvægi ríkti í efnahagslíf- inu. M.a. væri mjög brýnt að tekið yrði á háum vöxtum. „Engar fjár- festingar standa undir íslenskum vöxtum í dag. Til þess þurfa fjárfest- ingar að skila yfir 20% arðsemi á ári og ég fullyrði að engar fjárfestingar sem menn ráðast í á Íslandi í dag standa undir þeirri arðsemi.“ þarf stöðugleika Morgunblaðið/Sverrir nni þarf nýtt og betra vinnulag, skýrari heildar- ahagslífsins,“ sagði Jón Sigurðsson. mála á fundi Samfylkingar  Stefnir í hallarekstur ríkis- lraunum til aðhalds og trúverðugleika efnahagsstefnunnar Í RITI starfshóps Jóns Sigurðs- sonar, Jafnvægi og framfarir, segir að fákeppni, tollar og vöru- gjöld, óbeinir skattar og hár fjár- magnskostnaður haldi uppi verð- lagi hér á landi. Lækkun virðisaukaskatts og vörugjalda í mars sé skref í rétta átt en ekki nægilegt. „Skerpa þarf fram- kvæmd samkeppnislaga á öllum sviðum og huga að nauðsyn- legum breytingum á þeim við ís- lenskar aðstæður. Vegna smæðar innanlandsmarkaðarins er óhjá- kvæmilegt að samþjöppun sé meiri hér en í fjölmennari lönd- um. Íslenskar aðstæður kalla því á sérstaklega öflugt eftirlit og virk viðbrögð við óæskilegum viðskiptaháttum fyrirtækja. Auka þarf heimildir samkeppnisyf- irvalda til að setja skorður við atferli fyrirtækja sem ekki sam- ræmist virkri samkeppni.“ Einnig segir þar að fylgja þurfi þeirri stefnu sem mörkuð var með starfi auðlindanefndar, sem skilaði áliti árið 2000, „og undirbúa samræmda gjaldtöku fyrir afnot af sameiginlegum auðlindum þjóðarinnar“. Enn- fremur kemur þar fram að end- urskoða þurfi skattlagningu orkugjafa út frá umhverfissjón- armiðum. „Við þá heildarend- urskoðun á skattkerfinu sem bráðnauðsynlegt er að fram fari sem fyrst þarf að kanna vand- lega hvernig auðlindagjöld og „grænir skattar“ á jarðefnaelds- neytisnotkun geti komið í stað ósanngjarnra og úreltra skatta og gjalda sem leggja ætti niður eða lækka verulega, til dæmis vörugjalda, tolla og stimp- ilgjalda. Meðal annars þarf að at- huga kosti þess að flytja skatt- lagningu á farartækjum frá sköttum á innkaup nýrra tækja til gjalda á þá orkunotkun sem veldur losun gróðurhúsaloftteg- unda.“ Í ritinu segir að fram þurfi að fara ítarleg athugun á reynslunni af aflamarkskerfinu og huga að breytingum til bóta í ljósi reynsl- unnar. „Meðal annars þarf að endurskoða álagningu veiðigjalds og kanna hvort tilefni sé til þess að breyta fyrirkomulagi þess.“ Öflugt eftirlit með við- skiptaháttum fyrirtækja segir að sé á þessum num og gu horft leg út- g reglu- ekjur ðs, þá sé ð fyrir gi í rík- dir einn- frá sl. 010 sýni ldur en ma- stið urinn í meiri fu öðru gna betri ð gert sé ráð fyrir halla á ríkissjóði á næstu tveimur árum eru alls engar frétt- ir.“ Sjálfstæði Seðlabankans Spurður um þá gagnrýni að samstillingu vanti í hagstjórnina segir Árni: ,,Frá því að Jón Sig- urðsson hætti í Seðlabankanum hafa verið gerðar breytingar. Seðlabankinn er núna sjálfstæður og tekur sínar eigin ákvarðanir um vexti. Hann hefur ákveðin verðbólgumarkmið og það er eig- inlega þversögn í umræðu þeirra sem segja að ríkisvaldið og Seðla- bankinn eigi að samstilla sínar að- gerðir en eru síðan stuðningsmenn þess að við séum með sjálfstæðan seðlabanka. Það er ekki um það að ræða að ríkisvaldið og Seðlabank- inn standi í einhverjum samninga- viðræðum um vextina. Oft á tíðum hafa ráðherrar tjáð skoðanir sem hafa verið andstæðar því sem Seðlabankinn hefur verið að gera á ákveðnum tímapunktum. Ég hef þó ekki gert það og ekki talið það mitt hlutverk,“ segir Árni. „Ég tel að í umræðunni hafi margir hallað mjög réttu máli hvað varðar hlut ríkissjóðs í að hafa áhrif á aðhaldið í efnahagslíf- inu. Ríkissjóður hefur verið rekinn með metafgangi ár eftir ár og ver- ið með mestan afgang af öllum rík- issjóðum í löndum Evrópu sem við berum okkur saman við. Sumir hafa haldið því fram að afgang- urinn á ríkissjóði hafi jafnvel haft meiri efnahagsleg áhrif á að draga úr þenslu en hinir háu vextir Seðlabankans hafa gert,“ segir Árni en tekur jafnframt fram að með þessum orðum sé hann ekki að hnýta í Seðlabankann. la á ríkissjóði 2008–9 Kosningar snúast umhvernig þjóðarskútansiglir og hvernig afla-brögð verða næstu árin. Framsóknarflokkurinn hefur í gegnum 12 ára ríkisstjórnarsam- starf staðið að miklum framförum og kaup- máttur launa aukist um 50–60%. Það kann vel að vera að mörgum þyki samstarf núverandi stjórnarflokka orðið langt, sem það er. Sjálfstæðisflokkurinn á 16 ár að baki og Framsóknarflokk- urinn 12 ár. Hitt veit hvert mannsbarn, að síðustu 10–12 árin verða talin eitt mesta hagvaxtarskeið Ís- lendinga, með gnægð nýrra tækifæra nán- ast á öllum sviðum at- vinnulífsins, ekki bara í stóriðju, heldur alveg sérstaklega á mörgum öðrum sviðum í útrás og hátæknistörfum. Sumir tala um ís- lenska efnahags- undrið og ég hygg að það séu orð að sönnu. Hér var ríkjandi atvinnuleysi þegar við framsóknarmenn komum í ríkisstjórnina 1995. Hvorki meira né minna en 12–14 þúsund Íslend- ingar voru án atvinnu. Það var landflótti og atvinnulífið rambaði víða á barmi gjaldþrots. Ísland þyk- ir í dag eitt framsæknasta land í Evrópu; það er það vegna þess að hér hafa verið teknar pólitískar ákvarðanir sem snerta umgjörð at- vinnulífs á svo mörgum sviðum:  Þetta á við um banka og pen- ingamál.  Þetta á við um hátækni og vís- indastörf.  Þetta á við um mennta- og skólamál.  Þetta á við um almennt frelsi ís- lenskra fyrirtækja til að sækja inn á erlenda markaði.  Þetta á við um skattalækkanir fólks og fyrirtækja.  Þetta á við um sjávarútvegsmál.  Þetta á við um landbúnaðarmál.  Þetta á við um erlenda fjárfest- ingu, sem best sést á öflugum iðnaði í Straumsvík og Hvalfirði; þessi stóriðja sem tröllríður um- ræðunni er afgerandi fyrir at- vinnulíf á höfuðborgarsvæðinu og nú á Austurlandi. Síðan hæg- ir mjög á allri stóriðju. Lífskjör hafa batnað verulega hjá öllum, þótt alltaf séu hópar fólks og byggðir sem þarf að taka á með. Atvinna er undirstaða þess að íslenskt samfélag þrífist. Í dag er Ísland eina landið í Evrópu þar sem atvinnuleysi hefur ekki fest rætur – það má aldrei verða. Framsóknarflokk- urinn er tilbúinn að stýra þjóðarskútunni áfram og tryggja að aflabrögð á þjóð- arskútunni verði góð. Eftir 12 ára árangurs- ríka ríkisstjórnarsetu biður flokkurinn landsmenn að íhuga vel hina pólitísku stöðu og forða því að Kaffibandalag undir forystu Steingríms J. Sigfússonar komist til valda. Undir grænum kufli orðræðunnar löngu eru Vinstri grænir rauðir og munu viljandi eða óviljandi valda því með aðgerðum sínum, að atvinnulífið geldist eins og mjólkurkýr sem fær júgurbólgu. Steingrímur J. Sig- fússon er staddur eins og Kvennalistinn, bakland hans er hlað- ið af lausnum í efnahagsmálum, sem engin þjóð í Evrópu lætur sér til hugar koma að framkvæma. Samfylkingin hefur á síðustu árum og með forystu Ingibjargar Sól- rúnar misst völdin til sósíalistanna sem ráða nú flokknum. Hinir raun- verulegu kratar eru án föðurhúsa. Framsóknarflokkurinn býður fram krafta sína sem fyrr og geng- ur sem aðrir flokkar óbundinn til kosninga. Hitt er jafn ljóst í mínum huga, fari kosningarnar eins og skoð- anakannanir segja nú einum mán- uði fyrir kosningar að Framsókn- arflokkurinn hljóti aðeins 7–8 þingmenn, er viðbúið að Íslend- ingar fái öfgastjórn, annað hvort sósíalíska stjórn undir forystu gam- alla Alþýðubandalagsmanna eða hreina frjálshyggjustjórn undir for- ystu Sjálfstæðisflokks með aðstoð einhvers smáflokkanna. Framsókn- arflokkurinn er hógvær miðjuflokk- ur og gegnir mjög mikilvægu for- ystuhlutverki í íslenskri pólitík. Ég trúi því að kjósendur muni flykkja sér um Framsóknarflokkinn 12. maí til að tryggja áfram sókn og framfarir á Íslandi. Verður pólitíkin á rauðu ljósi og atvinnulífið á ís? Eftir Guðna Ágústsson Guðni Ágústsson » Framsókn-arflokkurinn er tilbúinn að stýra þjóðar- skútunni áfram og tryggja að aflabrögð á þjóðarskútunni verði góð. Höfundur er landbúnaðarráðherra. EF STJÓRNMÁL ættu að snúast um eitt málefni öðrum fremur ættu það að vera málefni barna. Þar eru grundvallarhags- munir í húfi. Ég vil hins vegar leyfa mér að fullyrða að svo sé því miður ekki í dag. Um 5.000 börn eru undir fá- tæktarmörkum. Barnafátækt er tvöfalt meiri hér en á hinum Norð- urlöndunum. Það segir sína sögu að um 8.500 börn hafa ekki farið til tannlæknis í þrjú ár. Um 4.000 tilkynningar berast árlega til Barnaverndarstofu. Vinnuvika foreldra er ein sú lengsta í Evr- ópu. Og loks er það því miður staðreynd að barnabætur hafa verið skertar um 11 milljarða kr. á 10 ára tímabili. Samfylkingin hefur nú lagt fram ítarlega aðgerðaáætlun um hið unga Ísland. Meðal þess sem Samfylking vill gera í þessum efn- um er eftirfarandi: 1. Stytta vinnuvikuna í samráði við aðila vinnumarkaðarins. 2. Tryggja gjaldfrjálsa menntaleið í gegnum leik- og grunnskóla. 3. Tryggja að öll börn geti tekið þátt í íþrótta-, tómstunda- og félagsstarfi. 4. Hækka barnabætur og lækka matvælaverð helmingi meira en ríkisstjórnin. 5. Ókeypis námsbækur í fram- haldsskólum. 6. Ókeypis tannvernd og afslátt- arkort vegna tannviðgerða barna. 7. Koma á sólarhringsaðstoð við unga fíkniefnaneytendur og börn með bráð geðræn vanda- mál. 8. Lengja fæðingarorlof í 12 mán- uði í áföngum og breyta reglum þannig að viðmið- unartími við útreikninga orlofs verði styttur og þannig að or- lofið nýtist einstæðum for- eldrum að fullu. Með þessu vill Samfylking að málefni barna verði forgangsmál í íslenskum stjórnmálum. Það er sannarlega kominn tími til. Ágúst Ólafur Ágústsson Unga Ísland Höfundur er varaformaður Samfylkingarinnar.

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.