Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 01.06.1925, Blaðsíða 71

Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 01.06.1925, Blaðsíða 71
ALÞÝÐUMENTUN Á ÍSLANDI 69 með sjö vikna föstu og voru spurð fram á vorið. Einstöku prestar tóku fermingarbörnin heim til sín eina viku á undan fermingunni, til frekari undirbúnings; t. d. séra Hjörleifur prófastur Einarsson á Undirfelli, sem var mjög skyldu- rækinn og lét sér einkar hugar- lialdiö um barnauppfræðsluna. Eg held nú ekki, að bókfræðsla og lærdómur á unglingum á heim- ilum, um miðja öldina til 1860, hafi meðal alþýðu gripið yfir mikið meira, en það sem minst hefir ver- ið á hér að framan. Undantekning- ar kunna að hafa verið til, en alt of fáar. Ef einstöku unglingar náðu meiri snefil af mentun, t. d. að skrifa og reikna, ætla eg að þeir hafi fengið það af snöpum einum. Á uppvaxtarárum mínum voru bækur til lærdóms og þekkingar á sviði guðfræðinnar ekki mjög margar, og fæstar vel fræðandi. Biblían held eg að hafi verið á flestum heimilum, þó eigi öllum, og Nýja testamentið nálega á öll- um. Þær biblíuútgáfur, sem eg kyntist, voru Viðeyjar útgáfan (1841) og Reykjavíkur útgáfan (1859). Báðar voru þær vel út gefnar. Helgidaga lestrarbók Víd- alíns var þá lesin nálega af allri alþýðu. Mun hún hafa verið not- uð á flestum heimilum fram á 1860. Eldra fólkið unni henni, sem verð- ugt var, og snild var að heyra margt af eldri mönnunum flytja húslestra á hana. Hjá þeim kendi þá ekki lestrar vankunnáttu. Þá voru Sturms-hugvekjur (IV. útg. Viðeyjarkl. 1838) dagleg kvöld- lestrarbók, að mig minnir frá vetur- nóttum til hvítasunnu. Voru þær stílstirðar og þur andleg fæða. Um föstutímann voru víðast lesnar Vigfúsar-hugvekjur (Khöfn 1833), eða “Píslarþankar” (III. útg., Vkl. 1835), er einnig voru brúkaðir Þá voru einnig “Prédikanir”á mið- vikudögum um föstutímann, eftir Jón Espólín (Vkl. 1839), er notaðar voru á stöku heimilum. Þá voru “Sjö hugvekjur”, út af sjö orðurn Krists á krossinum, eftir Jón bisk- up Vídalín (Hól. 1716; síðast Khöfn 1832). Lásu þær nokkrir vik- una fyrir páska. Þá voru Missera- skifta hugvekjur (eftir G. Högna- son; 1783) sem brúkaðar voru á sumum heimilum, þá fjóra daga árstáðaskiftanna. Sumir notuðu einnig í þá daga hugvekjur séra Einars Sæmundsens í Stafholti (1873), sem voru mjög vel samdar. Þremur bænabókum man eg eft- ir: Jónsbænum, Bjarnabænum (Rvík 1846) og Þórðarbænmm, sem notaðar voru á eftir húslestrum. Um það leyti, sem eg man fyrst eftir, var hin ágæta guðræknisbók, “Hugleiðingar Mynsters” (prentuð í Kliöfn 1839), á stöku heimilum; en svo mikið sem sú bók hafði af andlegu verðmæti, held eg hana lítið hafa verið notaða. Þó vissi eg til, að einstöku menn völdu úr henni hugleiðingar eður kafla til liúslestrar, einkum á helgidögum. En víst var um það, að hún náði aldrei þeirri viðurkenningu né út- breiðslu meðal alþýðunnar, sem hún verðskuldaði. Einn sóknar- prest. minn — séra Markús Gísla- son (á Bergstöðum 1866—70, dó 1890)—heyrði eg segja hana oflítið bagnýtta; hún væri hinn bezti leiðarvísir til að skilja hin háleit- ustu atriði trúarinnar. Hin fyrsta messusöngsbók, er eg
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186

x

Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga
https://timarit.is/publication/895

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.