Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 01.06.1925, Blaðsíða 76

Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 01.06.1925, Blaðsíða 76
74 TÍMARIT ÞJÓÐRÆKNISFÉLAGS ÍSLENDINGÁ Ekki munu þær hafa þótt vel not- hæfar á lægri skólum. Seint á hinum umrædda tíma komu út “Smásögur” dr. Péturs Péturssonar,*) eg held 4 liefti alls. Þær breiddust mikið út og voru vin- sælar, sem þær áttu skiliö; mjög hentugar lesbækur fyrir börn og unglinga. Enn er ein alþýðubók, sjem er ótalin: “Þjóðsögur” Jóns Árnason- ar, er út komu á árunum 1862 til 1864. Eg var á æskuskeiði, er eg fyrst man eftir þeim. Þær voru víða til og mikið lesnar til lieimilis- skemtunar. Árið 1874 kom út á prent “Prest- urinn á Vökuvöllum”, í þýðingu eftir séra Davíð Guðmundsson á Hofi. Hún var vel samin og mik- ið lesin; allstór bók. Eg liefi nú talið eins langt og minni mitt nær, þær bækur, er al- þýða hafði til að svala fróðleiks- löngun sinni og auka þekkingu sína. En víst veit eg, að bókvísir menn muni sakna margs, sem um- getningar var vert, og sannast að segja, er eg ekki hneigöur fyrir þurrar upptalningar. En hér var ekki undankomu auðið. Spursmál það, er lá til grundvallar fyrir lín- um þessum, knúði mig til að skýra frá, hvað var í hinu andlega forða- búri alþýðunnar á þeim tíma. Það virtist helzt geta gefiö hugmynd um andlegt ástand hennar. Um það, livernig hún notfærði sér þenna forða, er ekki mitt meðfæri að fullyrða; en líkur hefi eg dreg- ið fram á stöku stað; en eg setti *) Fyrsta bindit5 var prentab 1859, II. 1876, III. 1877, IV. 1887; öll í Rvík. Ritstj. mér í byrjun, að heyja enga hrak- dóma um andlega þekkingu inn á við á þeim tíma; en vel má draga það af líkum, að annaðhvort var, að alþýðan var þá á ömurlega lágu þekkingarstígi, eða hún hlaut að liafa hagnýtt að góðum mun, það sem fyrir hendi var. Það hygg eg líka liana liafa gert; en um það geta oröið skiftar skoðanir, hvort fólkið þá var á mikið lægra menn- ingarstígi en um síðustu aldamót, ef sanngjarnlega er litið á allar að- stæður. Játað skal það, að ment- unin var fábreyttari, og gróf sig síður í fordild og yfirlæti. En var hún þá haldverri eða lausari en síðar? Það er stórt spursmál, sem eg ætla ekki að leysa úr. Hefi eg þó óbeinlínis dregið athygli að því hér að framan, þar sem eg liafði gefna hvöt til þess. Frá því eg fyrst man eftir, var ekki lítið til af lausum vísum og tækifærisvísum; flestar vel kveðn- ar, margar af snild. Þær voru í afhaldi meðal alþýðunnar, og voru þráfalt kveðnar til skemtunar. Þótti slíkt skemtun mikil, helzt ef snjall- ir kvæðamenn áttu í hlut; en það þótti mikið úr bæta, ef kvæöamað- urinn gat nefnt liöfunda að þeim. Eg hefi hér að framan nefnt lieimaskóla, eða sem öllu heldur mætti nefna kvöldskóla. Þeir voru tíðir, skólarnir þeir, ekki síður í hreysum kotunganna ' en höllum liöfðingjanna — löngu fyrir mitt minni. Þeir voru alþýðuskólarnir, að minsta kosti frá byrjun 19. ald- ar. Þeir voru einkennilegir: nálega á hverju heimili, jafnt fyrir ung- linga og hina eldri; ekki dýrir, og
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186

x

Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga
https://timarit.is/publication/895

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.