Ólafía : rit Fornleifafræðingafélags Íslands. - 01.03.2006, Page 47

Ólafía : rit Fornleifafræðingafélags Íslands. - 01.03.2006, Page 47
Kynleg kuml Hrafnkell Brimar Hallmundsson og Lísa Rut Björnsdóttir Hugmyndin að þessari grein kviknaði á sama stað og opinber söguskoðun íslensku þjóðarinnar er hvað áþreifanlegust og sýnilegust; á grunnsýningu Þjóðminjasafns Islands. Höfundar virtu fyrir sér sýninguna í tengslum við námskeið í kynjafomleifafræði við Háskóla íslands. Tilgangurinn var meðal annars að komast að því hvemig kynin birtast á sýningunni en þar virtist við fyrstu sýn vera nokkuð svart/hvít skipting á milli þeirra gripa sem kynin vom sýnd með. Forvitni vaknaði í framhaldi af því um það hversu einhlít skiptingin væri í raun og vem. Þegar komið var inn í fyrsta hluta gmnnsýningar Þjóðminjasafns íslands, þ.e. tímabilið 800 - 1000, létu kynin strax á sér kræla. Svo virtist sem gripunum væri skipt á þá leið að vopn og .Jíarlmannlegir" gripir voru hægra megin, en skart og „kvenlegir" gripir vinstra megin. í einum af sýningarbásunum er gestum boðiö aö eiga símtal við landnámsfólk frá víkingaöld. Hægt er aö hlýða á rödd Ástríðar Ketilsdóttur landnámskonu og sonar hennar. Athygli vekur kynbundin orðanotkun í þessu sambandi. Velta má fyrir sér hvort kynferöið sé ekki það augljóst út frá nafninu, röddinni og textanum að hæglega hefði mátt nota orðið „landnámsmaður" í stað „landnámskonu" þar sem konur em jú líka menn. I enska textanum er talað um ,,female settler", þegar „a settler" hefði vafalaust nægt. en í sömu setningu er sagt „her grandson". Þama er greinilega verið að leitast við að gera konuna sriulega en hugsanlega er of langt gengið með því að leggja áherslu á kvn hennar sérstaklega. Flestir hefðu að líkindum tekið eftir því ef þama stæði „landnámskarl" Er hugsanlegt að orðið landnámsmaður sé orðiö svo samgróið karlmennsku í hugum okkar að þörf sé á nýju orði þegar átt er við konu? Remdar kemur orðið „landnámskarl" fyrir í margmiðlunarefni um erfðir og uppmna Islendinga á sýningiuini. Þar er orðið notað til aðgreiningar á landnámskörlum og -konum. I sýningartextanum má lesa ýmsan fróðleik um hlutverk kv njanna. Til dæmis kemur þar fram að konur hafí borið skart og karlar vopn, án þess að markvissar rannsóknir hafi fariö fram um slíka skiptingu hérlendis. Þar sem ekki em til samtímaheimildir um víkingaöld á íslandi má draga þá ályktun að upplýsingamar hafi fengist úr jörðinni. Skoða má nánar í jx'ssu tilliti kumlin þrjú sem vom til sýnis á sýningunni, þ.e. kuml karls, konu og bams.1 Karlinn ersýndurmeð skjaldar- bólu, hesti og beislisméli. sverði, spjóti, öxi, hníf, tveimur metum og tveimur smásteinum. Konan var aftur á móti sýnd með þríblaða nælu. hringprjóni, kambi, þremur kúskeljum, sérkennilegum steinum, hníf og ógreinilegum jámmolum. I bamskumlinu var ekkert haugfé en það var staðsett við hliðina á konunni.2 Ekki þarf að efast um að þessi tilteknu kuml fundust eins og þau em sett fram á sýningunni en spumingin er hvort þau 45
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104

x

Ólafía : rit Fornleifafræðingafélags Íslands.

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Ólafía : rit Fornleifafræðingafélags Íslands.
https://timarit.is/publication/1111

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.