Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.1988, Side 64

Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.1988, Side 64
Jón Sveinbjömsson í þessum kafla hefur fyrst og fremst verið fjallað um samband lesandans og textans. Aðferðir bókmenntafræða og félagsfræða veita þýðingarmikla hjálp við greininguna. Kennslurit og hvamingarrit frá fomöld varpa hér einnig ljósi á viðfangsefnið. Áherslan liggur á lestrinum sem ferli sem lesandinn tekur þátt í. Rannsóknir á viðbrögðum upphaflegra lesenda við textanum hljóta að haldast í hendur við rannsóknir á viðbrögðum nútímalesenda, því að það er ómögulegt að gera sér mynd af viðbrögðum upphaflegra lesenda við texta öðmvísi en að ganga sjálfur inn í lesturinn. Ég tel að eitt þýðingarmesta rannsóknarefni í ritskýringu sé skilgreining á hinum sammannlegu þáttum í öllum tjáskiptum. I þessu sambandi vil ég nefna grein sem ég ritaði í Kirkjuritið,48 þar sem ég fjalla um hvemig höfundar Nýja testamentisins nota myndir úr náttúmnni, sem allir menn ættu að kannast við, til þess að koma boðskap sínum til skila. Aðferð við ritskýringu Það er ekki til nein ein aðferð við ritskýringu texta. Aðstæður manna em það fjölbreyttar og óþekktu stærðimar svo margar í sambandi við lestur texta að það virðist fásinna að ímynda sér að hægt sé að komast að einni og sömu niðurstöðu með því að beita „vísindalegri aðferð“. Engu að síður hlýtur sá sem ritskýrir Biblíutexta að eiga sér einhveija vinnuaðferð sem hann beitir ljóst eða leynt og sem hann er tilbúinn að gera grein fyrir og endumýja þegar þörf krefur. Hver sá sem fæst við að ritskýra texta jointly maximize both intelligibility and acceptability, but most theorists acknowledge that depending upon the type of literary genre a writer or speaker must make certain trade-offs in order to accomplish certain practical goals. A technical article on nuclear fusion will certainly lack the kinds of rhetorical devices that a politician must employ in winning the support of a hostile crowd. Within any single literary genre, however, there are also distinct styles. In fact, no speaker or writer can escape stylistic factors. Within any genre or even register the style consists of the distinctive ways in which a source exploits the range of available rhetorical devices which the language provides and culture values.... For most linguists intelligibility has far outdistanced acceptability as a focal element in the study of language. There are a number of reasons for this, but perhaps the dominant cause for this somewhat one-sided interest in language is the fact that features of intelligibility seem to be much more tractible to analysis and the relations between linguistic forms and intelligibility seem to be much more evident than are the relations between formal features and varying degrees and kinds of acceptability. Because language seems so close to logic, linguists have normally employed methods of analysis which rely heavily upon propositional logic. As a result, we have tended to overlook some of the more subtle aspects of style and aesthetics. Because acceptability seems to be so subjective and so dependent upon changing fashions, some linguists have tended to lump such seemingly "peripheral" elements into the wastebasket of language performance, despite the fact that people's response to verbal communication are far more conditioned by factors of acceptability than those of intelligibility. Perhaps the really exciting and relevant data about language is now to be found in this somewhat neglected aspect of verbal communication. 48 Jón Sveinbjömsson, „Náttúran sem metafóra,“ Ktkjurítið 45. árg. 1979 bls. 14- 18. 62
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128

x

Ritröð Guðfræðistofnunar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritröð Guðfræðistofnunar
https://timarit.is/publication/1152

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.