Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vera

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vera

						Var Ragnheiður Jónsdóttir (1895-1967)
frumkvööull? Þaö er jafn erfitt aö svara
þessu neitandi og játandi. Konur höfðu
skrifað á undan henni. í viðtali við kvenna-
tímaritið Melkorku, árið 1960, segist
Ragnheiður standa í þakkarskuld við kven-
réttindabaráttuna, án hennar hefði hún
tæpastlagtritstörffyrirsig. Ragnheiðurvar
ekki fyrst kvenna til að skrifa en hún var
fyrst til að skrifa um ýmislegt í lífi kvenna,
sem áður hafði legið í þagnargildi.
Margir þekkja Ragnheiði Jónsdóttur ein-
göngu sem barna- og unglingabókahöfund
en hún skrifaði líka níu
metnaðarfullar skáld-
sögur fyrir fullorðna. Á
fimmta, sjötta og sjö-
unda áratugnum skrifaði
hún meðal annars um
vændi, fóstureyðingu,
lystarstol og tvær af aö-
alpersónum hennar gera
sér lítiö fyrir og myröa eiginmenn sína.
Fyrsta fullorðinsbók Ragnheiðar Arfur
(1941) fjallar um unga konu, Hildi, sem hef-
ur gifst gömlum og Ijótum karli til fjár. Hún
vonast til aö geta þannig hjálpað bláfátækri
fjölskyldu sinni. Karlinn reynist nirfill
og Hildur er jafn mikill öreigi I hjóna-
bandinu og fyrir það. Á bókartíma er
karlinn dauðveikur. Samt ákveður
hann að skilja við Hildi sem grípur ti
þess ráðs aö gefa honum banvæn-
an skammt af hjartadropum. Hún
gengur þannig til móts viö framtíð
sína með hæpinn „arf" að vega-
nesti.
Það komu sjö ritdómar um Arf
árið 1941. Bókin vakti athygli og var
hælt fyrir að draga upp áhrifaríka
mynd af kjörum hinna bágstöddustu
í Reykjavík kreppuáranna. Henni var
líka hrósað fyrir fínar mannlýsingar
og hraða, þétta frásögn. En einum
ritdómaranum var ekki skemmt.
Magnús Ásgeirsson, sem naut mik-
illar virðingar, skrifaði ritdóm í tíma-
ritið Helgafell og finnur bók Ragn-
heiðar allt til foráttu. Meðal annars
talar hann um Hildi sem „ógeðsleg-
an auðgunarmorðingja." Hann end-
ar ritdóm sinn á að segja að „ef"
Ragnheiöur vilji skrifa fleiri bækur
geti hún gert það en þaö sé ekki nóg
að vera vel meinandi. Hann segir:
„Henni veitist sennilega erfitt aö
verða listrænn höfundur á mál og stíl, og
gamanskyggni virðist henni varnað í þessari
bók..."
Skilaboðin eru alveg skýr. Ragnheiður á
helst að hætta að skrifa, hún verður aldrei
stílisti og hún er ekkert fyndin! I viðtali við
Ragnheiði þegar næsta þók hennar /
skugga Glæsibæjar kom út, fjórum árum
seinna, kemur fram hve mjög þessi rit-
dómur hefur sært hana.
Það komu margir og lofsamlegir ritdóm-
ar um /' skugga Glæsibæjar (1945) en þá
átti Ragnheiður eftir að skrifa sínar bestu
bækur. Úr minnisblööum Þóru frá Hvammi
(1954-64) og Mín liljan fríð (1961) fjalla
um flókiö samband mæðra og dætra af
því vægðarlausa  sálfræðilega   raunsæi
sem einkennir Ragnheiði  sem  höfund.
Hún varð stöðugt betri
en   samtímis   fækkaði
ritdómum    um    bækur
hennar. Um smásagna-
safnið Deilt meö einum
(1959) kom enginn rit-
dómur, um Liljuna kom
einn   ritdómur   þremur
árum eftir útkomu henn-
ar, um tvær síöustu bækurnar var fjallað
með öðrum bókum í einu blaöanna. Þögnin
getur verið biturt vopn.
Síðasta bók Ragnheiöar Villieldur sem
kom út eftir dauða hennar, segir frá rithöf-
undinum Bryndísi sem skrifar en um
hvaö? Fyrir hvern? Hver gefur út og
hver les? Umhverfis Bryndísi er al-
gjört tómarúm.
Það var háð kalt stríð gegn kon-
um sem skrifuðu á árunum 1940-
1965 og þær voru þagaðarí hel. Þaö
erfreistandi að spyrja hvort þeir sem
fóru meö hin menningarlegu völd
hafi ekki kært sig um að sjá þær
hliðar kvenleikans sem birtast í bók-
um kvennanna? Ég held þó ekki að
vanviröingin á konunum hafi verið
meðvituð og karlamir hafi hunsaö
þær af illum vilja, myndin er miklu
flóknari en svo. Þeir voru fyrst og
fremst uppteknir af sjálfum sér og
hver öðrum. í Ijósi sjónvarpsþáttar-
ins um „bókmenntir lýðveldisins"
sem sýndur var síðast liðinn nóvem-
ber, hlýtur maöur hins vegar aö
spyrja: Á að endurtaka þennan leik?
Er ekki kominn tími til að sýna þess-
um gömlu konum þann heiður sem
þeim ber og þakka þeim fyrir það
sem þær gáfu okkur.
Dagný Knstj.nisilottir
Hiifinulltr er Uil'niennUifirœð'myrin- og hiishílilkeimnri
4ár
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56