Vísir - 01.02.1957, Blaðsíða 4

Vísir - 01.02.1957, Blaðsíða 4
VÍSIR Föstudaginn 1. febrúar 1957 Walter Biithivz: IJnciiralclan í A-E vrópu Atburðirnir i Póllandi eru á niargan hátt inerkilegir Um gervalla Austur-Evrópu verða kröfurnar um aukið frelsi j Póllandi, verkamannastéttin. og að bundinn sé endi á drottnunarvald Sovét sífellt magn- j Óvéfengjanlega er náið, rökrænt prungnari. Standa rithöfundar og stúdentar þar fremstir í flokki, en njóta náinnar aðstoðar verkamanna og bænda. Telur höfundurinn Pólverja hafa valið þá einu leið, sem fær sé. Fréttirnar af atburðunum í skortúrinn á hœfum leiðtogum í Póllandi hljóta að hafa valdið innan kómmunistaflökkanna sé þeim kommúnistaleiðtogum, er ekki vandamál, þegar til lengdar með völdin fara í hinum ýmsu)lætur. Hin félagslegu öfl krefj- leppríkjum, talsverðum heila- brotum. Það hlýtur að hafa kom- ið ónotalega við hina gömlu fylgifiska Stalíns allt frá Austur Bérlín til Tirana, er Gomulka vár hafinn til vegs og virðing- ar, en leynilögreglan og Rokoss- ovsky marskálkur völdum svipt. Hinsvegar er ekki ólíklegt að þeir kommunistaleiðtogar, sem ekki eru kreddufastir um of, telji Rússum jafngott þótt þeim hafi fatast árlega í Póllandi, og hyggi sér jafnvel gott til glóðar- innar fyrir hið nýja viðhorf, sem þar hefur skapast. Sem heild er Pólland og Gom- ulka hinn nýi leiðtogi þess, algerlega aftur úr þeirri þróun sem ræður annarsstaðar rikjum kommunista. Ef koma ætti á sömu tilhögun þar og nú er í ast frelsis, þau öfl sem hafa gert það kleift að Gomulka tæki aftur við völdum, og þetta er, sögulega skoðað, það sem öllu fremur ræður úrslitum. I Pól- landi höfðu rithöfundar og menntamenn undirbúið þessa „séinni byltingu", og skapað það samband á milli uppsteits Zispo- verkamannanna í Poznan og endurskipulagningar pólsku kommúnistaforustunnar. Því fer fjarri að iðnverkamenn séu áhrifastétt i leppríkjunum, en valdhafarnir kommúnistisku telja sig fara með umboð þeirra og þetta veitir borgaraverka- mönnum úrslitaaðstcðu í átökun- um milli flokksins og þjóðarinn- ar. Óánægja verkamanna. klukkustundum skipti. Frá Aust- ur-Þýzkalandi liaía borist fregn- ir, að vísu enn óstaðfestar, um verkföll i Magdeburg Erfurt og Haile, og „Neues Deutsch- land", aðalmálgagn þýzkra kommúnista, hefur varað við „grunsamlegum niðurrifsöflum", slíkum sem látið hefðu til sín taka i Póllandi. Og siðast en ekki sízt eru þaö hinir fjöimörgu brondur í Mið og Suðaustur-Evrópu, — erki- aukinnar aðildar að stjórn lands- ins. Atriði sem reikna verður með. Að sjálfsögðu verður að taka aðstöðuna til valda einnig með í reikninginn, eins og hún er í hverju einstöku leppriki. Slík aðstaða 'ýtir undir þróunina til lýðræðis í sumum þeirra, en teíur hana í öðrum. Til dæmis má telja vís.t að hin 20 rússnesku herfylki, er hafa aðsetur í Aust- fjendur alls kommúnistavalds. | ur-Þýzkalandi styrki stjórn Ul- Þeir verða ef til vill ekki til þess ¦ brights og Grotewohls og geri að koma af stað uppreistum { hana fastari í sessi. Búlgaría og sjálfir, en þeir munu hiklaust Rúmenía, sem eru hluti af styðja hvern sem vill ráða niður lögum bæði stjórnkeríis og sam- yrkjubúskaparins í eitt s.kipti fyrir öll. Sem félagsheild lifa bændur i voninni um þá tíma er Verkamenn í Austur-Þýzka j Þeir geti aftur gerst áhrifaað- landi og i Tékkóslóvakíu eru J ilar að stjórnmálunum. Jafnvel Svartahafsveldi Rússa, hafa hingað til yerið í krepptri greip Sovéts, en Jugóslavar ekkert gert til að losa um það tak, eins og þeir þó gerðu varðandi Ung- verjaland. Hins vegar er örðugt að hugsa sér viðkvæmari stað andrúmsloft er veitti pólskri I sennilega ekki siður óánægðir j bændafl. sem áður hafa látizt frá hernaðarlegu sjóna,rmíði en þjóðerniskennd þroskamátt. Og i öðrum lepprikjum vinna sams- konar menn einnig að samskon- ar byltingu. Á'Ungverjalandi voru það rit- höfundar og stúdentar sem höfðu forgöngu um tilraunina til að hrinda af sér oki Rússa. Leiðtogar kommúistaflokka Tékkóslóvakíu berjast í örvænt- ingu við að bæla niður óánægju háskólastúdentanna. 1 oktober- hefti hins opinbera kommun með kjör sín en' þeir pólsku, | vera hlynntir kommúnistum |. Pólland, og þó hafa Pólverjar Zapotocky, forseti Tékkóslóv- í leppríkjunum eru líklegir til að , hrundið því jafnvægi, sem Sovét- akíu viðurkenndi ekki alls fyrir löngu, að mismunurinn á kjör- um verkam. í verksmiðjunum hefði váldið hálfgildings verk- föllum, eða að verkamennirnir hefðu „lagt frá sér áhöldin" svo söðla um og reyna að vinna sér rússland hefur leitast við að aftur sjálfsvirðingu, er þeir skapa þar, bæði af stjórnmála- finna kommúnista lina á takinu.' legum og „diplomatiskum'" „Sameinaði bændaflokkurinn" j ástæðum. f því er einmitt fólgið pólski hefur þegar reynt að not- j hið sögulega mikilvægi síðustu færa sér aðstöðuna og kréfst | atburðanna í Varsjá. Póllandi yrði að vekja hægri^ istamálgagns, „Nova Myzl", eru arms-kommunista, eins o:? Patra-' stúdentar vittir fyrir að „setj'a scanu í Rúmeníu, Kostov i Búlg- persónulega hagsmuni ofar aríu og Clements í Tékkóslóv akíu, upp frá dauðum. Hvað Rússland snertir, væru þeir Rykov og Bukharin, sem teknir voru af lífi þann 13. marz 1938, helztu sögulegar hliðstæður Gomulka. Foringja vantar. Það er einn þátturinn í harm- leik leppríkjanna, að flestir skoð- anabræður Gomulka hafa látið lífið fyrir böðlum Stalíns, og Veldur því að mun örðugra verður að stefna að auknu lýð- ræ'ði þar, en í Póllandi. Það vor i Ungverjar einir, sem áttu sér enn slikan „biargvætt", þar sem Irme Nagy var. 1 öðrum leppríkjum eiga ko'mmunistaflokkarnir ekki völ neinna slíkra íorustumanna úr hópi áhrifamanna sinna. Surn- staðar er svo ástatt að leiðtog- arnir gætu aðeins látið þeim eftir forustu, sem unnið hafa sér enn meira til óhelg'i en þeir sjálfir. 1 Rúmeníu mundi til dæmis enginn fagna því að Gheorghiu-Dej fengi Önnu Pau ker forustuna í hendur. Krafan lun frolsi. Samt sem áður má vera að nauðsyn hins sósíalistiska skipu lags, að hafa gagnrýnt samband Tékkóslóvakíu við Sovétríkja- ambandið og vilja láta „hið sósialistiska lýðræði víkja fyrir borgaralegu lýðræði." Harðýðgi í Búlgaríu o.g Rúmeníu. 1 R.úmeniu og Búlgaríu gerast menntamenn einnig byltinga- sinnaðir, en hingað til hefur tjónarvöldunum tekist að bæla niður alla gagnrýni harðri hehdi. Kunnur rúmenskur rithöfundur, i Alexandru Jar, var rekinn úr flokknum og Rithöfundasam- bandinu fyrir að mæla með nýrri og frjálslyndari stefnu í listum. 1 Búlgaríu hefur reiði flokksins bitnað á Tsvetan Kristanov, próf- essor við háskólann í Sofíu og Valdimir Topencharöv, forseta rithöfundasambands Búlgar- íu, snemma á' síðastliðnu suinri. Kristanov var gerður flokksrækur en Topencharov sviptur ritst]órn dagblaðsins „Otechestvan Front", þar sem hann kvaddi hljóðs nýrrar gagn- rýnistefnu. Annað voldugt félagsafl vann og að „seinni byltingunni" á Það mætti halda, að myndin væri úr verksmiðju með færibandaútbúhaði, en svo er ekki, því að þetta er „miðstöð" hjá Scotland Yard íLondon — heili lög reglustöSvaruinar, sem tekur við öllum tilkynningum um afbrot. London tckur yfir 1850 ferkm. lands. framan og ekki búin að jafna sig eftir taugaæsinguna. „Ég ságði yður heldur ekki frá því, að ég er með skammbyssu í kápuvasanum", svaraði hún. í njósnaerindum fram á síðasta augnablik. Þau urðu að biða enn í meira en klukkustund á stöðinni unz lestin kom. En þetta var bara vöruflutningalest og Wopd og konan ruddist upp i opinn vagn, sem þegar var yfiríullur af fólki og farangri. Járnbrautartein- arnir voru víða ótryggir pg lestin varð að fikra sig áfram, unz hún nam alveg staðar. Þá voru 10 klst. siðan þau lögðu af stað Jrá Memmingen. Nú var ekki um annað að ræða, en að reyna að komast þessa 12 kílómetra, sem eftir voru til áfangastaðarins, fótgangándi, þrátt fyrir það, að nóttin fór í hönd og það snjóaði þarna allmikið. Það var komið undir morgun þegar þau komu til fjallabústaðarins, þar sem þau hittu vin Woods fyrir, til alhrar hamingju. „Húsið er fullt af fólki, en ein hvernveginn reynir maður að hola ykkur niður. Þið verðið að geta .sofnað og hvílt ykkur", sagði W ..., en svo hét húsbónd- inn. „Hér eru tveir liðsforingjar úr hernum undrafögur senora tv$. Perú og ungur, íranskur stúdent, sem öll hafa leitað hér hælis." Daginn eftir rabbaði Wood við liðsforingjana, sem W. haíði sagt honum að væru ekki hættu- legir og mætti treysta. Þeir sögðu Wood, að þeir væru með fimm vörubíla, sem allir væru fullhlaðnir af „mjög áríðandi skjölum," sem þær væru að koma með frá Berlín. „Já, ég veit," sagði Wood, „það eru skjölin viðvikjandi Rússunum, úr þýzku upplýsinga- þjónustunni." „Hvernig vitið þér þetta?" spurðu liðsforingjamir fullir undrunar. „Mér var skýrt frá þessu áður en ég fór ¦ frá Berlím „Að vísu var þetta ekki með ö.llu út i loftið sagt, hann hafði heyrt ein- hvern óljósan orðróm í þessa átt, og nú hitti hann naglann á höíuðið, og liðsforingjarnir gátu ei leynt því_ að þeir báru þegar allmikla virðingu fyrir þéssum manni, sem auðsjáanlega áíti nokkuð undir sér. 1 þessum skjölum, sem þarna vorvi á bílunum, var að f inna þær allra fullkomnustu upplýsingar um rússnesku leynilögregluna, sem nokkru sinni hafí>i tekizt að safna á einn stao. Flokkur þýzkra lið^foringja hafði ákveðið að ráðast í það að bjarga þeim írá Berlín, áður en Rússar tæki borgina og koma þeim i hendur vestuiveldanna. Á móti skyldi vesturveldin tryggja þeim por- sónulegt frelsi þeirra. þrir af bílunum eyðilögðust reyndar i loftárás á leiðinni, en tveir voru faldir og geymdir i skógi einum. Wood fékk upplýsingar um felustaðinn og lagði siðan af stað á reiðhjóli áleiðis til Sviss. 1 Beregenz fékk hann þegar i stað vegabréfsáritun og sat áður en varði í lestinni á leið til Bern. Það var dásamlegt, að geta sezt upp í dúnmjúk sætin i sviss- nezku lestinni, eftir alla hrakn- ingana. Enn einu sii\ni i Sviss. ' Dulles og Meyer íögnuðu upp- | lýsingum Woods um vörubilana með leyniskjölin og. komu hon- um í samband við rétta aðila í Framh. á 9. síðu. y

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.